80. GENEL KURUL NEDEN ÖNEMLİ?

Birleşmiş Milletler’in 80’inci genel kurulu, yarın ABD’nin New York şehrinde gerçekleştirilecek. Oturumda, Fransa ve Suudi Arabistan’ın ev sahipliğinde, İsrail ile Filistin arasında iki devletli bir çözüme dair tartışmalar yapılacak. Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas, ABD’nin vize talebini reddetmesi nedeniyle bu kritik toplantıya katılamayacak. Ancak, BM, Abbas’ın toplantıda video konferansla konuşmasına izin verdi. Filistin, BM’de gözlemci devlet statüsüne sahip olmasına rağmen, Genel Kurul oylamalarında yer alamıyor.

FİLİSTİN DEVLETİ’NI KİMLER TANIMAKTADIR?

Genel Kurul’un en önemli noktası, İsrail’in Gazze Şeridi’ndeki saldırılarına devam ederken, 10 ülkenin Filistin devletini tanıması olacak. Tanıyan ülkeler arasında Fransa, Kanada, Avustralya, Belçika, Lüksemburg, Malta, Portekiz, Andorra ve San Marino bulunuyor. İngiltere, Başbakan Keir Starmer’ın yapacağı açıklamayla bugün Filistin devletini tanıyacağını belirtiyor. Filistin Devleti’nin tanınması, uluslararası baskının artmasının belirtisi olarak büyük bir sembolik öneme sahip. Gazze’deki olaylara dünya genelinde tahammülün azaldığını göstermekte. 7 Ekim 2023 tarihinden beri İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırılarında en az 65 bin Filistinli yaşamını yitirdi, 166 binden fazla kişi yaralandı. Filistin Sağlık Bakanlığı’nın verilerine göre açlıktan 442 kişi hayatını kaybetti.

NEW YORK ÇAĞRISI NEDİR?

Filistin devletinin tanınmasına yönelik olarak, 12 Eylül’de Andorra, Avustralya, Kanada, Finlandiya, Fransa, İzlanda, İrlanda, Lüksemburg, Malta, Yeni Zelanda, Norveç, Portekiz, San Marino, Slovenya ve İspanya’nın dışişleri bakanları ortak bir açıklama yaptı. Bu açıklamada, henüz Filistin devletini tanımayan ülkelerin bu yönde adım atması için çağrı yapıldı. Genel Kurul’da oylanan “Filistin Sorununun Barışçıl Çözümü ve İki Devletli Çözümün Uygulanmasına İlişkin New York Bildirgesi” için ABD ve İsrail’in de aralarında bulunduğu 10 ülke hayır oyu verirken, 142 ülke evet oyu kullandı.

İKİ DEVLETLİ ÇÖZÜM NE ANLAMA GELİYOR?

İki devletli çözüm, başkenti Doğu Kudüs olan bir Filistin devletinin Batı Şeria ve Gazze Şeridi’nde kurulmasını öngörüyor. Bu devletin sınırlarının 1967’deki Arap-İsrail savaşından önceki sınırlara yakın olması talep ediliyor. Ancak, İsrail buna karşı çıkıyor. Filistin, Osmanlı İmparatorluğu döneminden sonra 1917-1948 yılları arasında İngiltere’nin mandası altında bulundu ve 1948’de İsrail’in kurulmasıyla Filistin devleti kurma çabaları başarısız oldu.

ABD, FİLİSTİN DEVLETİ İÇİN NE DİYOR?

ABD, İsrail’in en büyük askeri ve siyasi destekçisi olarak, Filistin devletinin tanınmasının karşısında duruyor. Donald Trump, İngiltere Başbakanı Keir Starmer’ın tanıma açıklaması yaptığı toplantıda onunla aynı düşüncede olmadığını ifade etti. ABD’nin İsrail Büyükelçisi Mike Huckabee, Amerika’nın artık Filistin devletinin kurulmasını desteklemediğini düşündüğünü belirtti. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, uluslararası baskıların Hamas’ı “daha cesaretlendireceğini” savundu.

İSRAİL’İN TEPKİSİ NASIL?

İsrail, Filistin devletinin tanınmasını “teröre hizmet” olarak değerlendiriyor. Aşırı sağcı İsrail Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, Batı Şeria’da yeni yerleşimci konutları inşa etme planını onayladı ve bu planın, Filistin devletinin fikrini kalıcı olarak ortadan kaldıracağını ifade etti. Başbakan Netanyahu da, “Filistin devleti kurulmayacak” diyerek bu fikre tamamen karşı olduklarını dile getirdi.

MASADA BAŞKA HANGİ KONULAR VAR?

Bu tarihi genel kurulda, Filistin konusunun yanı sıra, 193 BM üye devletinin temsilcileri ve gözlemci delegasyonlar genel tartışmada yer alacak. BM kampüsünde, dünya üzerindeki acil sorunlar ve krizlerle ilgili çeşitli üst düzey toplantılar düzenlenecek. Savaş, iklim değişikliği, cinsiyet eşitsizliği ve yapay zekanın etik sorunları gibi konular tartışılacak. Ayrıca, 4. Dünya Kadın Konferansı’nın 30. yıl dönümünü kutlamak amacıyla, toplumsal cinsiyet eşitliği ve kadınların güçlendirilmesi için üst düzey bir toplantı yapılacak.