Amerika Birleşik Devletleri Hava Kuvvetleri’nden emekli olduktan sonra yıllarca ara sıra sırt ağrısı çeken Dennis, bu rahatsızlığının denizaşırı görevler sırasında ağır ekipmanları sık sık taşımasından kaynaklandığını düşünüyor. Ancak yaklaşık iki yıl önce ağrılar kronik hale gelince, özellikle spor gibi aktivitelerini sınırlamak zorunda kaldığı için ruh sağlığı da bozulmaya başladı. Yerel Gazi İşleri tesisinde bir psikologla randevu alması birkaç ayını alınca kaygısı daha da arttı. Soyadının kullanılmamasını isteyen Dennis, randevu sürecinin çok zor olduğunu belirterek, “Bekleme süreleriyle birlikte bu gerçekten hayal kırıklığı yaratıcı. En doğru kelime bu,” dedi.
GAZİLERİN RUH SAĞLIĞI RANDEVULARINDA GÖRÜNEN TABLO
Dennis’in yaşadıkları, VA’nın kamuoyuna açık olan “Bakıma Erişim” sitesindeki verilere göre yaygın bir durum olarak öne çıkıyor. Site, ülke genelindeki VA tesislerinde ruh sağlığı da dahil olmak üzere branş bazında ayrıntılı bekleme süresi bilgileri sunuyor. Ancak ilk kez ruh sağlığı hizmeti almak isteyen gazilerin bir uzmana görüşmek için ne kadar beklemek zorunda olduğu net değil. VA Bakanı Doug Collins’in kamuoyunda ve Kongre’de dile getirdiği tablo ile sitenin sunduğu veriler arasında ciddi farklar bulunuyor. Gazilerin ruh sağlığı hizmetlerine erişimini iyileştirmek, pek çok hükümet döneminde VA’nın öncelikli konularından biri oldu. Trump yönetimi döneminde bazı gaziler, ruh sağlığı uzmanına ulaşmak için uzun süre bekledikleri gerekçesiyle Kongre üyelerine ve savunuculuk gruplarına şikayette bulunmaya devam etti.
CNN ANALİZİ: BEKLEME SÜRELERİ HEDEFİN ÇOK ÜZERİNDE
Temmuz ayı verilerinin analiz edilmesiyle ortaya çıkan sonuçlara göre, ülke genelindeki gaziler ilk ruh sağlığı randevuları için yerel tıp merkezlerinde haftalar hatta aylarca beklemek zorunda kalıyor. Analiz, veri bildiren 541 VA tesisindeki ortalama bekleme süresinin, VA’nın kendi belirlediği 20 günlük hedefi aştığını gösteriyor. 800’den fazla tesisteki günlük ortalama bekleme sürelerini inceleyen analize göre, birkaç tesiste bekleme süresi neredeyse beş ayı bulurken, 22 tesiste bu süre üç ayın üzerinde çıktı. Bu bulgular, Mayıs ve Haziran aylarında VA tesislerinin çoğunluğunun 20 günlük hedefi kaçırdığını tespit eden ilerici bir gazi savunuculuk grubu Common Defense’un analiziyle de örtüşüyor.
VA BAKANI’NIN AÇIKLAMALARI VERİLERLE ÇELİŞİYOR
VA yönetimi ise bir sorun olduğunu kesin bir dille reddediyor. Bakan Collins, ilk kez ruh sağlığı randevusu alan bir gazinin ortalama 15 gün içinde bir uzmana görülebildiğini söylüyor. VA’dan yapılan açıklamada, bu 15 günlük sürenin “birleşik” bir ruh sağlığı kategorisindeki yeni hastalar için geçerli olduğu belirtildi. Bu kategori, bireysel terapi randevularının yanı sıra grup seansları ve yatılı tedavi gibi düzinelerce farklı randevu türünü de içeriyor. VA, bu veriye ilişkin ayrıntılı bilgi veya yöntem paylaşmazken, uzun bekleme süreleri yaşayan birkaç hastanın ortalamayı yukarı çektiğini ve randevuların bazen daha öne çekildiğini savunuyor. Buna karşılık eleştirmenler, Bakan Collins’in verileri kendi tezine uygun şekilde seçtiğini ve farklı rakamlar ile yöntemlerin kafa karışıklığı yarattığını belirtiyor.
RUH SAĞLIĞI UZMANI EKSİKLİĞİ KRİTİK BOYUTTA
Eleştirmenler, Bakan Collins’in pembe tablosunu, VA sisteminde devam eden ve denetim kurumu tarafından “ciddi” olarak nitelendirilen ruh sağlığı uzmanı eksikliğiyle bağdaştırmanın zor olduğunu söylüyor. Psikoloji klinik iş kolunda ciddi eksiklik rapor eden tesislerin oranı %57 iken, psikiyatri %55 ile ikinci sırada yer alıyor. Talep ise hızla artıyor. 2009 ile 2024 yılları arasında doğrudan VA’dan ruh sağlığı hizmeti alan gazi sayısı %78 artarken, VA’nın 2023-2033 yılları arasında yatarak ve ayakta tedavi gören hasta sayısında %38’lik bir artış daha bekleniyor. Öte yandan VA, Kasım ve Ocak ayları arasında büyük ölçekli bir küçülme kapsamında doldurulmamış 2 bin 300’den fazla ruh sağlığı pozisyonunu kesti. Aynı dönemde on binlerce VA personeli istifa etti, satın alma paketleri kabul etti veya erken emekliliğe ayrıldı.
ACİL DURUMLARDA FARKLI PROSEDÜR UYGULANIYOR
VA politikasına göre acil ruh sağlığı krizi yaşayan gaziler aynı gün içinde bir tesiste, acil serviste veya özel bir sağlık kuruluşunda görülebiliyor. Ayrıca, bir gazinin yerel tesisindeki bekleme süresi 20 günü aşarsa, otomatik olarak özel bir sağlayıcıya yönlendiriliyor. Ancak yapılan araştırmalar gazilerin VA tesislerinde daha iyi deneyimler yaşadığını ortaya koyarken, savunucular gazilerin sağlık hizmetlerinin özelleştirilmesine karşı uyarıyor. Uzun randevu süreleri tüm ABD sağlık sistemi için geçerli bir sorun olsa da, VA’nın bu konuda düzenli ölçüm ve yayın yapması kurumu sürekli mercek altında tutuyor.
GAZİLERİN YAŞADIĞI HAYAL KIRIKLIĞI BÜYÜYOR
Massachusetts’teki bir VA tesisine geçen yıl temmuz ayında başvuran emekli Ordu Subayı Martha Kinney, aylarca kendisinden haber alınamadığını söyledi. Mayıs ayında yaptığı takipte, başvuru kaydının sistemde bulunmadığı ve değerlendirme notlarının işlenmediği kendisine iletildi. Nihayet haziran ortasında randevu alabilen Kinney, “Benden çok daha büyük ihtiyaçları olan başka gaziler de var. Bu vicdansızlık,” dedi. Doğu yakasındaki bir VA tesisinde TSSB ve depresyon tedavisi gören Deniz Piyade gazisi Ruth ise sevdiği psikiyatristin işten ayrılmasının ardından yeni bir doktora dört ay boyunca ulaşamadı. “Eğer bir ruh sağlığı krizi geçirseydim, kötü durumda olurdum. Kim alıyor bu sihirli 15 günlük randevuları?” diye sordu.