UÇAK BİLETLERİ ARTIK DAHA ERİŞİLEBİLİR
Uçak biletleri gün geçtikçe daha ulaşılabilir hale gelmeye başladı. Ancak, kabin bagajı, öncelikli biniş ve koltuk seçimi gibi “ekstra” hizmetlerin devreye girmesi durumunda bu durum hızla değişiyor. Havayolu şirketleri için bu ek hizmetler, iş modelinin vazgeçilmez bir parçası oldu. Yapılan bir seyahat örneğinde, Londra Stansted’den Almanya’nın Bavyera eyaletindeki Memmingen’e yapılan bir Noel pazarları uçuşunda gidiş-dönüş bileti 50,85 sterline alınırken, sadece koltuk altına sığan küçük bir çanta ücretsizdi. Daha fazla eşya taşımak isteyen yolcu, “öncelikli biniş ve iki kabin bagajı” paketi için 46 sterlin ödemek zorunda kaldı. Ek hizmet için ödenen bu tutar, neredeyse bilet fiyatına yaklaştı.
YENİ İŞ MODELLERİ
On yıl öncesine kadar yolcular, koltuk için ekstra ücret ödemeden bagaj gibi unsurları genelde daha uygun fiyatlarla temin edebiliyordu. Ancak günümüzde, özellikle düşük maliyetli havayollarında bu “yan gelir” olarak adlandırılan kalemler, toplam gelirlerde önemli bir paya sahip oldu. Birleşik Krallık’ta hizmet veren Ryanair, easyJet ve Wizz Air gibi havayollarında bu oranlar dikkat çekici seviyelere ulaştı. Wizz Air, yan gelirlerinin toplam gelirin neredeyse yarısını oluşturduğunu bildirdi. Ryanair, Mart 2025’te sona erecek mali yıl için yan gelirlerini yüzde 10 artırarak 4,72 milyar euroya ulaştı. Bu rakam, şirketin toplam gelirinin yaklaşık yüzde 34’üne denk geliyor. Yolcu sayısı bakımından Birleşik Krallık’ın lider havayolu easyJet ise, Eylül 2025’te sona eren yılda yaklaşık 2,6 milyar sterlinlik yan gelir elde etti; bu da toplam gelirin yaklaşık dörtte birine denk geliyor. Wizz Air, aynı dönemde 2,05 milyar sterlinlik yan gelir açıkladı ki bu, toplam gelirin neredeyse yarısını ifade ediyor.
KAPSAMLI BİR DEĞİŞİM
Amerikan havayollarında ise durum daha da dikkat çekici. Frontier, Spirit, Volaris, Breeze ve Allegiant gibi düşük maliyetli havayolları, toplam gelirlerinin yarıdan fazlasını ek hizmetlerden elde ettiklerini açıkladı. Uzun menzilli düşük maliyetli Norse, 2024’te yolcu başına ortalama 81 dolar ek gelir ile bu alanda en yüksek rakamlara ulaştı. 2015’te Wizz Air 375 milyon sterlin, Ryanair ise 1,2 milyar sterlinlik yan gelir bildirmişti. Ryanair’in yan gelirleri, toplam gelirin yüzde 24’ünü oluşturmaktaydı.
ÜCRETLERİN GELECEĞİ
Düşük maliyetli havayollarında uygulanan ek ücretler, yaklaşık 20 yıl öncesine dayanıyor. Ryanair, 2006’da kayıtlı bagaj için ek ücret almaya başladı. Yolcuların bu durumu aşmak için kabin bagajıyla uçma yoluna gitmesi, havalimanı check-in ücreti ve hızlı biniş gibi ek hizmetlerin de gündeme gelmesine neden oldu. 2018 yılında ise Ryanair, “büyük” kabin bagajı için ücret almaya başladı ve ücretsiz hak sadece el çantasına indirildi. O zamandan beri “öncelikli biniş ve iki kabin bagajı” paketleri, 12 eurodan başlayan fiyatlarla sunuluyor. Aynı dönemde Wizz Air’in benzer uygulamalar başlatması dikkat çekti.
YAPISAL DEĞİŞİM
Çoğu havayolu, ek ücretlerin bilet fiyatlarını düşük tutmaya yardımcı olduğunu savunurken, bu iddia bazı verilerle kısmen destekleniyor. Örneğin, Ryanair’de ortalama bilet fiyatı 2015’te 47 euro iken, 2025’te 46 euroya geriledi. Ancak yolcu başına yan gelir aynı dönemde 15 eurodan 24 euroya çıktı; bu artış oranı yüzde 60 oldu.
YENİ DÜZENLEMELER
Geçen yaz Avrupa Birliği, Avrupa’daki uçuşlarda yolcuların biri koltuk altına, diğeri baş üstü dolabına konulmak üzere iki ücretsiz bagaj taşıyabilmesini sağlamayı önerdi. Eğer bu düzenleme hayata geçerse, kabin bagajında sadece küçük çantalarla seyahat dönemi sona erebilir. Birleşik Krallık’ın AB üyesi olmaması nedeniyle havayolu şirketlerinin standartları oluşturması bekleniyor. Ancak sektör tepkili. Düşük maliyetli havayolları, bu önerinin bilet fiyatlarını artıracağı iddiasında bulunuyor. Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği Genel Direktörü, yolcuların daha yüksek maliyetlerle karşılaşabilileceğini ve bagaj ölçümlerinde operasyonel sorunlar yaşanabileceğini belirtiyor. Önerinin bu yıl içerisinde AB üyesi ülkelerle müzakerelere tabi tutulması bekleniyor. Bu süreçte yolcuların, kabin bagajı, koltuk seçimi ve öncelikli biniş için yüksek bedeller ödemeye devam edeceği düşünülüyor.