İRAN’A GİDEN GÖZLER HÜRMÜZ BOĞAZI’NA DÖNDÜ
İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sonrasında, özellikle küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticareti açısından kritik bir öneme sahip olan Hürmüz Boğazı, tekrar dikkatleri üzerine çekti. Orta Doğu’daki petrol ve LNG üretimi, Hürmüz Boğazı vasıtasıyla Umman Denizi ve Hint Okyanusu üzerinden dünya pazarlarına ulaşıyor. Bu boğaz, global petrol ticaretinin yaklaşık üçte birini sağladığı için çok önemli bir deniz yolu olarak ön plana çıkıyor. Orta Doğu’dan günlük olarak sağlanan 17-20 milyon varil ham petrol ve kondensat, Hürmüz Boğazı’ndan küresel piyasalara gönderiliyor. Uluslararası Enerji Ajansı verilerine dayanan bilgiler, petrol hacminin yaklaşık yüzde 70’inin bu güzergah üzerinden Asya’ya ulaştığını gösteriyor. Çin, Japonya, Hindistan, Güney Kore, Singapur, Tayland, Pakistan ve Filipinler, Hürmüz Boğazı’ndaki petrol tedarikinin ana alıcıları arasında yer alıyor. Bunun yanı sıra, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’nden çıkan LNG gemilerinin neredeyse tamamı, bu kritik noktadan uluslararası piyasalara ulaşarak, küresel LNG ticaretinin yüzde 20’sini sağlıyor. Avrupa da Hürmüz Boğazı’ndan gelen LNG tedarikinin önemli alıcıları arasında bulunuyor.
ENDİŞELER ARTAN BİR ÇATIŞMA İHTİMALİ
Hürmüz Boğazı, son zamanlardaki gelişmelerle birlikte yeniden piyasaların merkezi haline geldi. İran, geçmişte Hürmüz Boğazı’nı kapatabileceğine dair açıklamalarda bulunmuştu fakat bu henüz gerçekleşmedi. Ancak, İsrail’in İran’a yönelik son saldırıları sonrası daha geniş kapsamlı bir çatışma olasılığı, Hürmüz Boğazı’nın kapanabileceği yönündeki endişeleri artırıyor. Bu durum, petrol ve LNG arzında bir kesinti yaşanabileceği kaygısını beraberinde getirerek, petrol ve doğal gaz fiyatlarını yukarı yönlü destekliyor.
KABUS OLARAK GÖRÜLÜYOR: BOĞAZIN KAPANMASI
İngiltere Deniz Ticaret Organizasyonu (UKMTO), çarşamba günü yaptığı bir açıklamada, Orta Doğu’daki artan gerilimin, kritik su yollarında askeri faaliyetlerin artmasına ve deniz taşımacılığının olumsuz etkilenmesine neden olabileceğine dikkat çekti. Ayrıca, Baltık ve Uluslararası Denizcilik Konseyi (BIMCO) uzmanları, potansiyel saldırıların gerilimi artırarak deniz taşımacılığı üzerinde doğrudan etkisi olabileceğini belirtti. Bununla birlikte, bazı analistler, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatmamak için güçlü ekonomik nedenlerinin bulunduğunu düşünüyor, çünkü ülkenin petrol ihracatı bu boğazdan geçiyor ve İran’ın önemli ticaret ortağı olan Çin’in petrol ithalatının büyük bir bölümü de Hürmüz Boğazı’ndan sağlanıyor. Küresel Risk Yönetimi Araştırma Başkanı Arne Lohmann Rasmussen, LinkedIn üzerinden paylaştığı bir yazıda, petrol piyasası açısından “en büyük kabusun” Hürmüz Boğazı’nın kapanması olacağını vurguladı. Hürmüz Boğazı’nın kapanması durumunda küresel petrol akışının yüzde 20’sinin etkileneceğini belirten Rasmussen, bu durumun petrol fiyatlarını 100 dolara kadar yükseltebileceği uyarısında bulundu. İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ile birlikte, petrol fiyatları gün içerisinde yüzde 7’den fazla artış göstererek 73,58 dolara ulaşarak son beş ayın en yüksek seviyesine çıktı.
İSRAİL’DEN İRAN’A SALDIRILAR
İsrail, sabah saatlerinde İran’ın başkenti Tahran, Tebriz, İsfahan’daki Natanz nükleer tesisi ile Loristan ve Kirmanşah şehirlerine hava saldırıları düzenledi. Bu saldırılarda, İran Genelkurmay Başkanı Tümgeneral Muhammed Bakıri, Devrim Muhafızları Genel Komutanı Tümgeneral Hüseyin Selami gibi üst düzey askeri yetkililerin yanı sıra altı nükleer bilim insanı yaşamını yitirdi. Aynı zamanda, İsrail’in Tahran’daki saldırıları sırasında sivil yerleşim yerleri de hedef alındı ve çok sayıda sivilin hayatını kaybettiği bildirildi.