İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN ŞAŞIRTICI ETKİLERİ
İklim değişikliğinin etkileri, biyolojik çeşitlilik kaybı, aşırı hava olayları, deniz seviyesindeki artış, orman yangınları ve kitlesel göçler gibi çeşitli alanlarda kendini göstermeye devam ediyor. Her yıl, çevre üzerindeki etkinin yeni ve çoğu zaman düşündürücü sonuçlarını öğreniyoruz. En son veriler ise insan kaynaklı sera gazı salımlarının, Dünya’nın dönüş hızında değişikliklere yol açtığını ortaya koyuyor. Bu durum, günlerin uzamasına neden oluyor ve zamanı ölçme şeklimizi derinden etkileyebilir.
DÜNYA’DAKİ GÜNLER NEDEN UZUYOR?
Sera etkisi uzun bir süredir biliniyor; karbondioksit gibi gazların artışıyla atmosfer daha fazla ısıyı tutuyor ve küresel sıcaklıklar yükseliyor. Geçtiğimiz yıl, dünya genelinde sıcaklıklar 20. yüzyıl ortalamasının 1,18 derece üzerine çıktı ve bu artış, 2015’te belirlenen 1,5 derece sınırına tehlikeli bir şekilde yaklaşıldığını gösteriyor. Isınmanın başlıca sonuçlarından biri, Kuzey ve Güney Kutbu’ndaki büyük buz kütlelerinin erimesi. Son iki yıl içinde İsviçre, buzul kütlesinin yüzde 10’unu kaybetti ve Antarktika ile Grönland her yıl sırasıyla yaklaşık 150 milyar ton ve 270 milyar ton buz kaybediyor. Soja ve ekibi, bu büyük kütle hareketinin Dünya’ya uzun vadede nasıl etki ettiğini sorguladı.
FİZİKSEL DEĞİŞİMİN ETKİLERİ
Dünya, dönen bir cisim olarak açısal momentumun korunumu ilkesine tabidir. Kısaca, kütle dönüş ekseninden uzaklaştıkça atalet momenti artıyor ve bu da dönüş hızının düşmesine sebep oluyor. Dolayısıyla, buzların erimesi sonucu Dünya’nın dönüşü yavaşlayarak günlerin uzamasına yol açıyor. Soja, bu durumu bir buz patencisinin hareketine benzetiyor; kollarını açtığında dönüşü yavaşlıyor, kollarını topladığında hızlanıyor. Araştırmalar, 1900-2000 yılları arasında iklimin gün uzunluğuna etkisinin yüzyılda 0,3 ile 1,0 milisaniye arasında değiştiğini buldu. 2000 sonrası hızlanan buz erimesiyle bu oran, yüzyılda 1,3 milisaniyeye ulaştı ve en kötü senaryo hayata geçerse bu artış 2100 yılına kadar yüzyılda 2,6 milisaniyeye çıkabilir.
ZAMAN ÖLÇÜMÜNDEKİ SORUNLAR
Zaman ölçümünde üç temel sistem vardır: Atom saatlerine dayanan Uluslararası Atomik Zaman (TAI), Dünya’nın dönüşüne göre belirlenen Evrensel Zaman (UT1) ve her ikisini uzlaştırmaya çalışan Koordine Evrensel Zaman (UTC). UTC ile UT1 arasındaki farkı 0,9 saniye altında tutmak için 1972 yılından bu yana “artık saniye” uygulaması yürütülüyor. Bu süreçte saatlere eklenen ekstra bir saniye, belirli zaman dilimlerinde gerçekleştiriliyor fakat düzenli bir sistemde değil, ihtiyaç oldukça yapılmakta. 1972’den bu yana 27 kez artık saniye eklendi ve sonuncusu 2016’da gerçekleşti. Düzensiz eklemeler, özellikle dijital çağda ciddi aksamalara yol açabiliyor. 2012 yılında eklenen bir artık saniye, Reddit, Instagram, LinkedIn ve Netflix gibi platformlarda sorunlara ve Qantas havayollarında 400’den fazla uçuşun gecikmesine neden oldu.