İRAN YENİ NÜKLEER GÖRÜŞMELERİ KABUL ETTİ
İran devlet televizyonu tarafından yapılan bir habere göre, İran 2015 tarihli nükleer anlaşmanın Avrupa taraflarının talebiyle yeni bir nükleer görüşme turunu kabul etti. Söz konusu görüşmelerin 25 Temmuz Cuma günü İstanbul’da, dışişleri bakan yardımcıları düzeyinde gerçekleştirilmesi planlanıyor. İran’ı bu görüşmelerde temsil edecek olan dışişleri bakan yardımcıları Mecid Tahtrevançi ve Kazım Garibabadi’nın katılacağı kaydediliyor.
GEÇMİŞ GÖRÜŞMELERİN DEVAMI
İran ile Avrupa nükleer anlaşmasının tarafları olan İngiltere, Fransa ve Almanya, 16 Mayıs’ta İstanbul’da dışişleri bakan yardımcıları seviyesinde bir araya gelmişti. Taraflar, ABD ile İran arasında devam eden müzakereler sürecinde yapılan görüşmelerin sürdürülmesi konusunda mutabık kaldı. Ancak, İran ile ABD müzakereleri sürerken, İsrail’in 13 Haziran’da İran’a yönelik bir saldırı başlatmasıyla birlikte hem ABD hem de Avrupa ile müzakereler kesilmişti.
TETİK MEKANİZMASI ENDİŞESİ
İran, 2015’te imzalanan nükleer anlaşmayla kaldırılan Birleşmiş Milletler yaptırımlarının geri getirilebileceği “tetik mekanizması”nın Avrupa ülkeleri tarafından işletilmesinden endişe duyuyor. Söz konusu mekanizmanın süresi 18 Ekim’de sona eriyor. Eğer İran’ın nükleer programıyla ilgili kalıcı bir çözüm sağlanamazsa, Avrupa ülkelerinin bu tarihe kadar mekanizmayı aktifleştirme ihtimali bulunuyor.
2015 ANLAŞMASININ DETAYLARI
İran ile BM Güvenlik Konseyi’nin 5 daimi üyesi ve Almanya arasında 14 Temmuz 2015 tarihinde, yaptırımların kaldırılması karşılığında İran’ın nükleer faaliyetlerinin sınırlı tutulmasını öngören bir anlaşma imzalanmıştı. ABD, 2018 yılı itibarıyla anlaşmadan tek taraflı olarak çekilerek, İran’a karşı yaptırımları yeniden hayata geçirmişti. İran, Avrupa ülkelerinden ABD’nin yaptırımlarını telafi edici önlemler almasını talep etmiş, ama Avrupalılar bu konuda etkili adımlar atamamıştı. Bunun üzerine İran, bir yıl içinde anlaşmadaki taahhütlerini kademeli olarak durdurmaya başlayarak yüksek düzeyli uranyum zenginleştirme faaliyetlerine yönelmişti. İngiltere, Fransa ve Almanya ise ABD’nin çekilmesinin ardından uygulanmayan anlaşmadan hareketle, “snapback” ile İran’a yeniden BM yaptırımları getirme tehlikesiyle karşı karşıya olduklarını dile getiriyor. İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, Avrupalı tarafların anlaşmanın temellerini ihlal ettiği ve katılımcı rollerini kaybettikleri için mekanizmayı harekete geçirecek hukuki bir dayanaklarının olmadığını ifade etmişti.