SU KRİZİ DERİNLEŞİYOR

İran’ın başkenti Tahran, beş yılı aşkın süredir devam eden kuraklık ve rekor sıcaklıklar dolayısıyla ciddi bir su krizinin eşiğine geldi. Kentteki ana barajlardaki su seviyeleri alarm verici bir düşüş gösterirken, yetkililer su tüketiminde acil bir azalma sağlanmazsa bazı bölgelerde evlere su temin edilmesinin tamamen kesilebileceğini duyuruyor.

KARŞILAŞILAN ZORLUKLAR

Su krizinin yanı sıra elektrik kesintileri ve altyapı sorunları, Tahran’daki günlük yaşamı daha da zor hale getiriyor ve halk arasında tepkilere yol açıyor. BBC Farsça Servisi’ne konuşan bir Tahran sakini, “Su kesintileri ve su basıncındaki ciddi düşüş, apartmanlarda suyun ya hızla tükenmesi ya da hiç olmaması anlamına geliyor” ifadelerini kullandı. Diğer bir Tahranlı ise, “Elektrikler kesilince internet de, asansörler de çalışmıyor… Özellikle yaz aylarındaki sıcak havalarda ve hava kirliliğinin yoğun olduğu günlerde durum dayanılmaz bir hal alıyor. Evde küçük bir çocuk veya yaşlı biri varsa durum daha da kötü, çünkü bazen bu koşullara saatlerce katlanmak zorunda kalıyorlar” diye belirtti.

SU REZERVLERİ KRİTİK SEVİYEDE

Tahran, beş ana barajına bağımlı ve bu barajların en önemlisi olan Lar Barajı, normal seviyesinin yalnızca yüzde 1’inde faaliyet gösteriyor. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, vatandaşları su tüketimini en az yüzde 20 azaltmaya çağırdı. Temmuz ayı verileri, su talebinin geçen yıla göre yüzde 13 azaldığını gösteriyor. Ancak yetkililer, eylül ve ekim aylarında su tedarikinin sürdürülebilmesi için yüzde 12 oranında ek bir azalma gerektiğini vurguluyor. Kamu binaları, enerji tasarrufu amacıyla düzenli olarak kapatılırken, bu durum işletmelerde ekonomik zararlara yol açıyor.

KURU KALMIŞ BİR SİSTEM

BM Üniversitesi Su, Çevre ve Sağlık Enstitüsü Müdürü Prof. Kaveh Madani, durumu şöyle özetliyor: “Bu sadece bir su krizi değil, aynı zamanda bir ‘su iflası’. O kadar aşırı kullanılmış bir sistem ki artık tam olarak geri döndürülemez”. BM Çölleşmeyle Mücadele Sözleşmesi’nden Daniel Tsegai ise İran’ın su kıtlığının iklim değişikliği, arazi bozulması ve kötü yönetim birleştiğinde ciddi sonuçlar doğurduğunu ifade ediyor. Uzmanlar, sorunun yalnızca kuraklıkla sınırlı kalmadığını, İran’ın uzun yıllardır doğanın sağladığından fazla su tüketmesi ve verimsiz tarımsal sulamanın su kaynaklarını hızla tüketmesinin de krizi derinleştirdiğini belirtiyor.

ENERJİYİ DE ETKİLİYOR

Tahran’daki su kıtlığı, enerji sistemlerine de etkide bulunuyor. Barajlar boşaldıkça hidroelektrik üretimi düşüyor ve gazla çalışan santraller artan talebi karşılamakta zorlanıyor. Temmuz ayında elektrik talebi 69 bin megavata ulaşırken, kapasite yalnızca 62 bin megavat olarak kalıyor. Bu durum, günde 2 ila 4 saat süren elektrik kesintilerine yol açıyor.

TOPLUMSAL ETKİLER VE SOSYAL SORUNLAR

Su kesintileri, hastanelere ve temel hizmetlere öncelik verilerek yönetiliyor; evlere su, dönüşümlü olarak tanker veya borularla dağıtılıyor. Daha varlıklı haneler çatılara su depoları kurabilirken, yoksul aileler ciddi zorluklar yaşıyor. Tahran’da arıtılmış suyun yüzde 22’sinin sızıntılar nedeniyle kaybolduğu bildiriliyor. İran’ın yeraltı suyu rezervlerinin yüzde 70’ten fazlasının tükendiği tahmin ediliyor ve bazı bölgelerde toprak yılda 25 santimetreye kadar çöküyor.