İran, ABD ve İsrail’in gerçekleştirdiği saldırıların ardından Hürmüz Boğazı’nı küresel enerji ticareti açısından kritik bir karar ile kapatmayı duyurdu. Ancak, Hürmüz Boğazı’nda ticari gemi trafiği tamamen durmadı; bazı konteyner gemileri Umman Körfezi’nde rota değiştirerek geri dönmeye başladı, kimi ticari gemiler ise Körfez’de bekleyişe geçti.

20 MİLYON VARİL PETROL GEÇİYOR

Uzmanlar, piyasalardaki kapanmanın ardından yeniden açılması durumunda jeopolitik risk priminin hızla fiyatlara yansıyacağını tahmin ediyor. Hürmüz Boğazı’ndan günde yaklaşık 20 milyon varil petrol ve petrol ürünü geçiyor, bu hacmin büyük bir kısmı ise Asya pazarlarına, özellikle de Çin’e yöneliyor.

KÜRESEL ENERJİ PİYASALARINDA FİYAT DALGALANMASI

Deniz yoluyla taşınan ham petrolün yaklaşık üçte biri bu stratejik boğazdan küresel pazarlara ulaşmakta. Özellikle Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi Orta Doğu’daki üreticilerin ham petrol pompalarından bu koridor kritik bir rol oynamakta. Global doğal gaz ticaretinin yaklaşık yüzde 20’si de bu önemli su yoluyla taşınıyor.

STRATEJİK BASKI UNSURU

İran yönetimi geçmişte Hürmüz Boğazı’nın kapatılması tehdidini dile getirirken, bu seçenek genellikle gerçek bir eylemden çok stratejik bir baskı aracı olarak görülüyordu. Basra Körfezi’nin girişindeki bu dar su koridorunun kapatılması ihtimali, küresel enerji piyasalarında sert fiyat dalgalanmalarına yol açabileceği yönünde uyarılar yapılıyor.

HAM PETROL FİYATLARINDA 10 DOLARIN ÜZERİNDE ARTIŞ BEKLENİYOR

Washington’dan gelen gelişmeler, askeri bir çatışmaya geçilmesi durumunda piyasaların hesaplamalarını değiştirebileceğini belirtiyor. Uzmanlar, “Asya piyasaları açıldığında ham petrol fiyatlarında 10 dolar ve üzerinde artış olabilir.” değerlendirmesini paylaşıyor. Ayrıca, İran’ın potansiyel misilleme saldırılarının da yukarı yönlü fiyat baskısını artırabileceğine dikkat çekiliyor.

HÜRMÜZ BOĞAZI, KATAR’IN LNG İHRACATININ DA ANA ÇIKIŞ NOKTASI KONUMUNDA

Hürmüz Boğazı’nın ticaret gemilerine geçiş uyarıları, petrol piyasaları açısından kritik bir öneme sahip. “Hürmüz Boğazı, Katar’ın LNG ihracatının ana çıkış noktası durumundadır.” vurgusu yapılıyor. Ayrıca, Amerika’nın büyük askeri üssüne ev sahipliği yapan Katar’ın da saldırı riski altında olduğu ve bu durumun LNG fiyatlarında artışa neden olabileceği ifade ediliyor.

BELİRLEYİCİ UNSUR İRAN’IN SONRAKİ ADIMI OLACAK

Washington’dan gelen siyasi mesajların belirsizliği artırdığına dikkat çekiliyor. Şu aşamada Orta Doğu petrol üretimi veya ihracatında büyük ölçekli bir kesinti tespit edilmiş değil. Körfez üreticilerinin normal üretime devam etmesine karşın, piyasaların hassasiyeti arz kesintilerine karşı tampon kapasitenin kısıtlı olmasından kaynaklanıyor.

BRENT PETROLDE YÜZDE 50’YE VARAN ARTIŞ SENARYOSU

Hürmüz Boğazı’nın kapatılması durumunda piyasaların ilk aşamada güçlü bir volatilite ve sert fiyat artışlarıyla tepkisini vereceği belirtiliyor. “Arz korkuları erken dönemde baskın olacağı için Brent petrol fiyatı, başlangıçta yüzde 20-50 aralığında yükselebilir.” ifadesi yer alıyor. Ayrıca, stratejik rezervlerin kullanılmasıyla piyasa şokunun kısmen azaltılabileceği ancak panik alımları ve spekülatif hareketlerin fiyatları dengelemekten uzak olabileceği kaydediliyor.

ETKİLER TÜKETİCİ HARCAMALARINA YAYILABİLİR

Boğazın kapanması, ABD’deki benzin fiyatlarını ve enflasyon beklentilerini artıracak. Benzin fiyatlarının galon başına 1-2 dolar veya daha fazla artabileceği öngörülüyor. Aynı zamanda bu durum taşımacılık ve üretim maliyetlerini yükselterek, genel ekonomide baskı oluşturma potansiyeli taşıyor.

EKONOMİK ETKİLER DİPLOMATİK BASKIYI ARTIRIR

Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasının askeri ve diplomatik gidişatı etkileyeceğine de dikkat çekiliyor. Boğazın kapatılması, özellikle ABD ve müttefiklerinin geçişi yeniden sağlamak amacıyla harekete geçmesinin daha geniş çaplı askeri müdahale olasılığını artıracağını gösteriyor. Aynı zamanda yükselen petrol fiyatları, enflasyon ve büyük ekonomilerde resesyon riski gibi global ekonomik etkiler diplomatik baskıyı artıracak ve uluslararası toplumun gerginliği azaltma yönünde baskı oluşturmasına yol açabilecektir.