İran devlet televizyonu, İran lideri Ayetullah Ali Hamaney’in ABD ve İsrail’in düzenlediği bir saldırı sonucunda hayatını kaybettiğini 28 Şubat ile 1 Mart arasında gerçekleştirdiği yayınla duyurdu. Televizyon, Hamaney’in ölümünü aktarırken “İran İslam devrimi lideri şehadete ulaştı.” ifadesine yer verdi. Bu olay sonrası İran hükümeti, Hamaney’in vefatına ilişkin 40 günlük ulusal yas ve 7 günlük resmi tatil kararı aldığını bildirdi. Meşhed’deki İmam Rıza Türbesi’nin kubbesine siyah bayrak asılırken, bölge halkı Hamaney’in hayatını kaybetmesi üzerine derin bir keder biretti.
İRAN’DA YAS VE PROTESTOLAR
Irak Hükümet Sözcüsü Basim el-Avvadi, yapılan yazılı açıklamada Hamaney’in ölümüne sebep olan saldırıyı sert bir dille kınadı. Açıklamada, “Irak, bölgeyi eşi benzeri görülmemiş düzeyde bir şiddete sürükleyen, çatışmaları körükleyen, uluslararası güvenlik ve barışı temelden sarsan askeri operasyonların derhal ve şartsız olarak durdurulması çağrısını tekrarlamaktadır.” denildi.
BAĞDAT’TA GÜVENLİK TENSİZİ
Bağdat’ta sabah saatlerinde, Hamaney’in ölümü sonrası İran yanlısı silahlı grupların destekçileri, ABD Büyükelçiliği’nin bulunduğu yüksek güvenlikli Yeşil Bölge’ye girmeye çalıştı. Asma Köprü önünde toplanan kalabalık, güvenlik bariyerlerini aşmaya yönelince, Irak güvenlik güçleri müdahale etti. Protestocuların dağıtılması için göz yaşartıcı gaz ve tazyikli su kullanıldığı bildirildi.
HAMANEY’İN HAYATI VE GÖREVİ
Ayetullah Ali Hamaney, 19 Nisan 1939’da Meşhed’de dünyaya geldi. Meşhed ve Kum kentlerinde dini eğitim aldıktan sonra, 1962’de Ayetullah Humeyni’nin Şah’a karşı başlattığı harekete katıldı. Farklı zaman dilimlerinde tutuklandı ve sürgün edildi. 1978 yılında, İslam Cumhuriyeti Partisi’nin kurucularından biri olan Hamaney, devrim sonrası Temmuz 1979’da İran İslam Cumhuriyeti Savunma Bakanı Yardımcılığı görevine getirildi.
TARİHİ GÖREVLERİ
24 Kasım 1979’da İslam İnkılabı Muhafızları Ordusu Başkanlığı’na atanan Hamaney, aynı yıl Tahran’daki Cuma namazı imamlığına tayin edildi. 1980’de İmam Humeyni tarafından İran Yüksek Savunma Şurası’na temsilci olarak seçildi ve aynı sene Tahran milletvekili olarak Meclis’e girdi. Hamaney, 27 Haziran 1981’de Tahran Ebuzer Camisi’nde gerçekleştirilen bombalı saldırıda yaralandı. Ekim 1981’de ise, devrim sonrası ülkenin 3’üncü Cumhurbaşkanı olarak görev aldı.
HAMANEY’İN LİDERLİK DÖNEMİ
1989 yılında, Humeyni’nin ölümünden sonra, Hamaney, ülkedeki en üst makam olan Lider (Rehber) pozisyonuna seçilerek, yönetim yetkileriyle ülkenin iç ve dış politikalarında belirleyici bir rol üstlendi. Batı karşıtı duruşuyla bilinen Hamaney, Rusya ve Çin ile ilişkileri geliştirmeyi hedefledi. İran’da, Cumhurbaşkanı sınırlı yetkilere sahipken, Hamaney, devletin tüm organlarının üzerinde bir otoriteye sahip olarak, güvenlik ve dış politika konularında son sözü söyleyen lider haline geldi. Özellikle son dönemlerde, ekonomik sorunlar ve yönetim problemleri nedeniyle Hamaney, yönetim karşıtı gösterilerin odak noktası oldu.