2024 YILI KADIN İSTATİSTİKLERİ
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2024 yılı için “İstatistiklerle Kadın” verilerini kamuoyu ile paylaştı. Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) verilerine göre 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla kadın nüfusu 42 milyon 811 bin 834, erkek nüfusu ise 42 milyon 853 bin 110 kişi olarak belirlendi. Toplam nüfusun yüzde 49,98’ini kadınlar, yüzde 50,02’sini ise erkekler oluşturuyor. İstatistikler, kadınların erkeklerden 5,3 yıl daha uzun yaşadığını gösteriyor.
KADINLARIN YAŞAM SÜRESİ
Kadın ve erkekler arasındaki yaşama oranındaki denge, kadınların daha uzun yaşamaları nedeniyle 60 yaş ve üzerindeki grupta kadınların lehine değişiklik gösterdi. Kadın nüfusun oranı, 60-74 yaş grubunda yüzde 52,0, 90 yaş ve üzeri grubunda ise yüzde 69,1 oldu. 2021-2023 hayat tablolarına göre, Türkiye genelinde doğuşta beklenen yaşam süresi 77,3 yıl iken, bu süre kadınlar için 80,0 yıl, erkekler için ise 74,7 yıl oldu. Kadınların yaşam süresinin erkeklere göre 5,3 yıl daha fazla olduğu ortaya çıktı.
SAĞLIKLI YAŞAM SÜRESİ
Hayat tablolarına dayanarak sağlıklı yaşam süresi, belirli bir yaşta günlük hayatı etkileyen sağlık sorunları olmadan geçirilen yıl sayısını ifade eder. 2021-2023 döneminde, sıfır yaşındaki bireyler için Türkiye genelinde bu süre 57,6 yıl iken, kadınlarda 56,3 yıl, erkeklerde ise 59,0 yıl oldu. Buna göre erkeklerin doğuşta sağlıklı yaşam süresinin kadınlardan 2,7 yıl daha fazla olduğu görülüyor.
EĞİTİM DÜZEYİ
Ulusal Eğitim İstatistikleri verilerine göre 2023 yılı itibarıyla 25 yaş ve üzeri nüfusun ortalama eğitim süresi genel olarak 9,3 yıl olarak tespit edildi. Kadınlar için bu süre 8,6 yıl olarak belirlenirken, erkeklerde ise 10,1 yıl oldu. Eğitim düzeyini tamamlayan 25 ve üzeri yaşta kadınların oranı 2023 yılında yüzde 87,8 olarak saptandı. Bu oran, 2008 yılında yüzde 67,5 iken 2023’te kadınlarda önemli bir artış gösterdi.
YÜKSEKÖĞRETİM MEZUNU KADINLAR
Ulusal Eğitim İstatistiklerine göre 2023’te yüksekokul ve fakülte mezunu kadınların oranı yüzde 22,7 oldu. 2008 yılında bu oran yüzde 7,1 iken 2023’te kadınların yükseköğretim mezunları arasındaki oranı belirgin şekilde artış kaydetti. Ayrıca, ebeveynlerinin eğitim seviyeleri ile bireylerin eğitim düzeyi arasında yüksek bir ilişki olduğu görüldü. 2023 yılında annesi yükseköğretim mezunu olan bireylerin yüzde 84,6’sı da yükseköğretim mezunu oldu.
KADINLARIN İŞ GÜCÜNE KATILIM ORANI
Hanehalkı İşgücü Araştırması sonuçlarına göre 2023 yılında 15 yaş ve üstü nüfusun iş gücüne katılım oranı yüzde 53,3 olarak belirlendi. Kadınlarda bu oran yüzde 35,8, erkeklerde ise yüzde 71,2 oldu. Eğitim düzeyi ile kadınların iş gücüne katılım oranı arasında bir ilişki olduğu görüldü. Yükseköğretim mezunu kadınların iş gücüne katılım oranı yüzde 68,9 olarak tespit edildi.
KADIN İSTİHDAM ORANI
2023 yılında 15 yaş ve üstü nüfusun istihdam oranı yüzde 48,3 oldu. Bu oran kadınlarda yüzde 31,3, erkeklerde ise yüzde 65,7’ye ulaştı. En yüksek kadın istihdam oranı yüzde 38,9 ile Antalya, Isparta, Burdur bölgesinde, en düşük ise yüzde 19,8 ile Mardin, Batman, Şırnak, Siirt bölgesinde kaydedildi.
KADINLARIN ÇALIŞMA ORANLARI
Yarı zamanlı çalışanların 2023’teki istihdam oranı yüzde 10,2 olarak belirlendi ve kadınların oranı yüzde 16,1 oldu. Ayrıca, 25-49 yaş grubundaki hanesinde 3 yaşın altında çocuğu olan kadınların istihdam oranı yüzde 27,1 olarak kaydedildi.
ÜCRET FARKLARI
Cinsiyetler arası kazanç farkı, tüm eğitim düzeylerinde erkekler lehine gerçekleşti. Yıllık ortalama brüt ücrete göre en yüksek fark yükseköğretim mezunlarında yüzde 17,4, en düşük ise ilkokul ve altı mezunlarda yüzde 13,2 oldu.
KADIN TEMSİLİ
Dışişleri Bakanlığı verilerine göre kadın büyükelçi oranı 2024 yılında yüzde 26,9 oldu. Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde ise kadın milletvekili oranı 2024 sonu itibarıyla yüzde 19,9 olarak belirlendi. Yükseköğretimde görevli kadın profesör oranı, 2023-2024 öğretim yılında yüzde 34,6 olurken, üst ve orta düzey yöneticiler içerisindeki kadın oranı yüzde 20,6 olarak kaydedildi.
KADIN ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME PERSONELİ
2023 yılında kadın Ar-Ge personelinin oranı, toplam Ar-Ge personelinin yüzde 34,1’ini oluşturdu. Kadınların Ar-Ge faaliyetlerinde yer alma oranı yükseköğretim kurumları ve kâr amacı gütmeyen kuruluşlarda dikkat çekici bir şekilde artış gösterdi.
EVLENME YAŞLARI
Resmi evlilik istatistiklerine göre kadınların ortalama ilk evlenme yaşı 2024’te 25,8 oldu. Erkeklerde ise bu yaş 28,3 olarak tespit edildi. Evlilik yaşının en yüksek olduğu il Tunceli, en düşük olanı ise Ağrı oldu.