Usta sanatçı Mehmet Güreli, 40 yıldır manevi kızı olan 48 yaşındaki oyuncu ve yazar Görkem Yeltan‘ı mahkeme kararıyla resmen evlat edindi. Kamuoyunda büyük yankı uyandıran bu karar, yetişkin evlat edinmenin hukuki boyutlarını gündeme getirdi. Uzmanlar, ergin kişilerin evlat edinilmesinin kanunda açıkça düzenlendiğini belirtiyor.
ERGEN EVLAT EDİNME İÇİN ÜÇ ŞART ARANIYOR
Türk hukukunda iki yetişkinin anlaşarak evlat edinmesi mümkün değil. Kanun koyucu bu işlemi sıkı kurallara bağlamış durumda. Avukat Mehmet Genç, ergin bir kişinin evlat edinilebilmesi için üç alternatif durumdan birinin gerçekleşmesi gerektiğini söylüyor. Birinci şart, evlat edinilenin bedensel veya zihinsel engeli nedeniyle sürekli yardıma muhtaç olması. Ayrıca bu kişinin en az 5 yıldır evlat edinen tarafından bakılıp gözetilmesi gerekiyor. İkinci şart, evlat edinilenin küçükken en az 5 yıl süreyle evlat edinen tarafından bakılıp eğitilmiş olması. Üçüncü şart ise diğer haklı sebeplerin bulunması ve en az 5 yıllık birlikte yaşamın varlığı.
MAHKEMEDE SOMUT DELİLLER İNCELENİYOR
Tek başına manevi bağ veya duygusal yakınlık dava için yeterli değil. Mahkemeler, kanunun aradığı somut yaşam koşullarının ispatlanmasını talep ediyor. Avukat Genç, 40 yıla uzanan ilişkilerde yazılı ve kayıtlı izlerin avantaj sağladığını belirtiyor. Hakim, nüfus ve adres kayıtlarından okul evraklarına kadar geniş bir yelpazeyi inceliyor. Eski yazışmalar, fotoğraflar, banka kayıtları ve hastane belgeleri delil olarak kullanılıyor. Tanık beyanları dinlense de bu beyanların belgesel delillerle desteklenmesi gerekiyor.
YAŞ FARKI VE EŞ RIZASI ZORUNLU
Ergin evlat edinmenin çocuk evlat edinmeye göre belirgin farkları bulunuyor. Evlat edinen ile edinilen arasında en az 18 yaş farkı olması şart. Mehmet Güreli ile Görkem Yeltan arasında yaklaşık 20 yaş farkı bulunuyor. Evlat edinilecek yetişkin kişi evliyse eşinin muvafakat vermesi kanuni zorunluluk. Kamuoyuna yansıyan bilgilere göre Görkem Yeltan‘ın eşi de bu talebe onay verdi. Evlat edinen kişinin öz çocukları veya torunları varsa onların açık muvafakati gerekiyor. Küçüklerin evlat edinilmesinde öz anne-babanın rızası aranırken yetişkinlerde biyolojik ailenin onayı gerekmiyor.
MİRAS HAKLARI ÇİFT TARAFLI İŞLİYOR
Türk hukuku sınırlı evlat edinme sistemini benimsediği için evlat edinilen kişi çift taraflı mirasçı olma hakkı kazanıyor. Görkem Yeltan, bu kararla Mehmet Güreli‘nin birinci derece yasal mirasçısı olurken kendi biyolojik ailesindeki haklarını da koruyor. Evlat edinilen kişi vefat ederse kendi çocukları halefiyet yoluyla Mehmet Güreli‘ye mirasçı olabiliyor. Evlat edinen kişi ise evlat edindiği kişinin mirasına ortak olamıyor.
SOYADI SEÇİMİ VE NÜFUS KAYDI DEĞİŞİKLİĞİ
Küçüklerin evlat edinilmesinde soyadı kendiliğinden değişirken yetişkinlerde durum tercihe bağlı. Kişi isterse mevcut soyadını koruyabiliyor ya da evlat edinenin soyadını alabiliyor. 2024 yılında yapılan kanun değişikliğiyle yetişkin evlatlıklar dilerlerse nüfus kütüğündeki anne ve baba adı hanesine evlat edinen kişinin adını yazdırabiliyor.
EVLATLIKTAN ÇIKMAK HUKUKEN MÜMKÜN DEĞİL
Ergin evlat edinme kararları son derece bağlayıcı nitelik taşıyor. Boşanma davalarında olduğu gibi tarafların anlaşarak evlatlıktan çıkması mümkün değil. Yasal olarak alınması gereken bir rıza alınmamışsa veya esasa ilişkin usulsüzlük varsa kararın iptali için dava açılabiliyor. İlgili kişiler veya Cumhuriyet Savcısı bu davayı açma hakkına sahip.
MANEVİ BAĞ RESMİYET KAZANDI
Mehmet Güreli ve Görkem Yeltan arasındaki yarım asra yaklaşan güçlü manevi bağ mahkeme kararıyla resmiyet kazandı. Bu karar, Türk hukuk tarihine geçen aile hikayelerinden biri olarak yerini aldı. Yaklaşık 40 yıllık ilişki artık hukuki bir temele kavuşmuş oldu.