ULUSLARARASI ATEŞKES BEKLENTİSİ
Tüm dünya, Ukrayna-Rusya savaşına dair kalıcı bir ateşkes açıklamasını bekliyor. Bu doğrultuda, iki ülke temsilcileri, Türkiye’nin aracılığıyla İstanbul’da bir araya geldi. Putin’in toplantıya katılmaması nedeniyle Zelensky de müzakerelere iştirak edemedi. Görüşmelerde ateşkes kararı alınamazken, iki ülke arasında biner kişilik esir takası anlaşmasına varıldı.
PUTİN İLE GÖRÜŞME SÜRECİ
ABD Başkanı Donald Trump, bu görüşmeler öncesinde “Putin ve ben bir araya gelmediğimiz sürece Ukrayna-Rusya savaşında hiçbir şey olmayacak” açıklamasında bulundu. Ateşkes kararı çıkmadığı için Trump, bugün Putin ile telefon görüşmesi yapacağını açıkladı. İkilinin görüşme saati henüz netlik kazanmadı. ABD cephesinden dikkat çeken açıklamalar ise devam etti.
PUTİN’İN BELİRSİZLİĞİ
ABD Başkan Yardımcısı Vance, Putin’in savaş konusunda belirsizlik içinde olduğunu belirterek, “Ukrayna’da savaş konusunda görüşmelerde bir çıkmazda olduğumuzun farkındayız. Putin, Ukrayna savaşından nasıl çıkacağını bilmiyor gibi görünüyor.” ifadesini kullandı. Vance ayrıca, Rusya barışa istekli değilse ABD’nin “bu bizim savaşımız değil” demek zorunda kalacağını da ekledi.
BEYAZ SARAY’DAN AÇIKLAMALAR
Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, Trump ve Putin arasındaki telefon görüşmesine ilişkin açıklamalarda bulundu. Leavitt, Ukrayna-Rusya savaşının eski başkan Joe Biden döneminde başladığını hatırlatarak “Ukrayna savaşı çıkmazda” dedi ve “Putin savaştan nasıl çıkar bilmiyor” şeklinde konuştu. ABD’nin Rusya’ya yönelik yaptırım uygulama ihtimaline de yanıt veren Leavitt, “İkincil yaptırımlar dahil her seçenek masada” ifadesini kullandı.
TRUMP ZELENSKY İLE GÖRÜŞECEK
Beyaz Saray’ın açıklamasına göre Trump, Putin ile görüşmesi tamamlandıktan sonra Ukrayna lideri Zelenskiy ile telefon görüşmesi gerçekleştirecek.
DEĞERLİ MADEN ANLAŞMASI
Vance ve Beyaz Saray açıklamaları, ABD’nin Ukrayna ile imzaladığı değerli madenler anlaşması ile savaştan istediğini aldığı yorumlarına neden oldu. Değerli madenler anlaşması, 30 Nisan 2025’te imzalandı ve nadir toprak elementleri, petrol, doğal gaz gibi kritik mineralleri kapsıyor. Anlaşmanın amacı, Ukrayna’nın savaş sonrası yeniden inşasını finanse etmek, Batı yatırımı çekmek ve ABD’nin Çin’in nadir toprak pazarındaki hakimiyetine karşı alternatif tedarik zinciri kurmak olarak belirlendi.
Bu anlaşma ile birlikte Ukrayna, Avrupa’nın kritik 34 mineralinin 22’sine sahip ve küresel rezervlerin yüzde 5’ini elinde tutuyor. Anlaşma, Ukrayna ve ABD’nin eşit söz hakkına sahip olacağı bir Yeniden Yapılanma Yatırım Fonu kurulmasını öngörüyor. Yeni projelerden elde edilen karın yüzde 50’si bu fona aktarılacak. Ukrayna, kaynakların mülkiyetini ve çıkarma kararlarını koruyor, mevcut projeler ise kapsam dışı kalıyor. Anlaşma borç yükümlülüğü getirmiyor ve geçmiş ABD yardımlarının geri ödenmesini talep etmiyor. Hava savunma sistemleri gibi yeni askeri yardımlar içeriyor, ancak güvenlik garantisi sunmuyor.
ABD, Çin’in nadir toprak pazarında avantaj elde etmeyi hedefliyor. Ukrayna’nın lityum, titanyum, grafit, uranyum, kömür, gaz ve petrol rezervleri bulunuyor fakat çoğu Rus işgali altındaki Donetsk ve Luhansk’ta yer alıyor. Madencilik, savaş şartları ve mayınlı araziler nedeniyle zor ve maliyetli hale gelmiş durumda. Anlaşma, aylarca süren gergin müzakereler sonuçlanarak hazırlandı. Trump ilk başta kaynak gelirlerinin yüzde 50’sini ve 500 milyar dolar pay istemiş, Ukrayna bunu kabul edilemez bulmuştu. Şubat 2025’te Beyaz Saray’da bir uzlaşı sağlandı ve Ukrayna Parlamentosu, 8 Mayıs 2025’te anlaşmayı oybirliğiyle onayladı. Ayrıca AB, Amerikan şirketleri için ayrıcalıklar tanıdığı için anlaşmayı incelemeye aldı çünkü bu durum, Ukrayna’nın AB üyelik sürecindeki rekabet kurallarıyla çelişebilir.