ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Güney Kore’nin Busan kentindeki Gimhae Hava Üssü’nde yaklaşık 1 saat 40 dakika süren bir görüşme gerçekleştirdi. Bu, Trump’ın göreve dönüşünden sonra iki liderin ilk yüz yüze buluşması olarak önem taşıyor. Görüşmenin ana gündem maddeleri arasında gümrük vergileri, nadir toprak elementleri, fentanil üretiminde kullanılan kimyasallar, yapay zekâ çipleri, ihracat kontrolleri ve tarım ürünleri ticareti bulunuyor.
TRUMP’NIN NÜKLEER TEST AÇIKLAMASI
Görüşme öncesinde Trump, sosyal medya platformundan yaptığı açıklamada, ABD’nin nükleer silahlarını yeniden test etmeye başlayacağını duyurdu. Söz konusu karar, Rusya’nın son nükleer denemeleri ve Çin’in artan nükleer kapasitesi bağlamında uluslararası tartışmalara neden oldu. ABD, en son nükleer denemesini 1992 yılında gerçekleştirmişti.
PEK ÇOK KONUDA ANLAŞTIK
Görüşmenin basına açık kısmında, Şi Cinping iki ülkenin “dost ve ortak” olması gerektiğinin altını çizerken, Trump “Zaten pek çok konuda anlaştık, birkaç konuda daha anlaşacağız” ifadelerini kullandı. Tarafların, bir yıl süreyle geçerli olacak ve otomatik uzatılacak bir ticaret düzenlemesi üzerinde anlaştığı bildirildi. Gümrük vergilerinin düşürülmesi, nadir toprak elementleri tedarikinde ilerlemeler, fentanil girdilerine uygulanan vergilerin yarıya indirilmesi ve Çin’in soya fasulyesi alımlarını yeniden başlatması konularında olumlu gelişmeler kaydedildi. Ancak görüşme sonrasında resmi bir anlaşma metni paylaşılmadı ve Beyaz Saray da kapsamlı bir açıklamada bulunmadı.
ÖN HAZIRLIK YAPILDI
Görüşmeye hazırlık sürecinde, Malezya’da gerçekleştirilen teknik toplantılarda, Amerikan ve Çinli ekonomi ekiplerinin “çerçeve mutabakat” için zemin oluşturduğu, nadir toprak elementlerine getirilen kısıtlamaların ertelendiği ve karşılıklı gümrük vergileri için alternatif çözümler üzerinde durulduğu ifade edildi. Busan’daki buluşmada iki liderin yanı sıra, ABD Dışişleri Bakanı, Hazine Bakanı, Ticaret Bakanı ve ABD’nin Pekin Büyükelçisi de yer alırken, Çin cephesinde Dışişleri Bakanı, Başbakan Yardımcısı, Ulusal Reform ve Kalkınma Komisyonu Başkanı ve Ticaret Bakanı katıldı.
GÖRÜŞMENİN KRİTİK BAŞLIKLARI NELERDİ?
Görüşme öncesinde, kritik başlıklar arasında şunlar bulunuyordu: Gümrük vergileri ve karşılık adımlar, tedarik zincirleri üzerindeki baskı ve tarafların karşılıklı takvim ile oranlara dair bir “geçiş düzeni” üzerinde çalışmalar. Nadir toprak elementlerinin tedarikindeki belirleyici rolü ve güvenlik sorunu, yanı sıra yapay zekâ çipleri ve ulusal güvenlik kaygıları da masaya yatırıldı. Fentanil ve öncül kimyasallar açısından, Washington’un gümrük vergilerini kullanarak Çin kaynaklı girdilerin akışını yavaşlatma hedefi, görüşmelerde önemli yer aldı. Tarım ürünleri konusunda ise, soya fasulyesi alımlarının yeniden başlaması, ABD’li çiftçiler için kritik bir konu olarak ön plana çıktı.