ABD HÜKÜMETİ İNTEL’DE HİSSE ALIYOR
ABD hükümeti, Intel’de yüzde 9,9 hisse alarak önemli bir adım atıyor. Beyaz Saray bu kararı “kritik teknoloji güvenliği” olarak tanımlarken, Wall Street Journal olayın arka planını ele alıyor. Tarihsel olarak, ABD hükümetinin özel sektör şirketlerine doğrudan sermaye yatırımı yapması çok nadirdir; ancak kriz dönemlerinde bazı istisnalar görülmüştür. Örneğin, 2008 finansal krizi sırasında bankalara ve otomotiv devlerine devlet yardımları yapılmıştı. RAND analisti Jimmy Goodrich, “Çip üretme kapasitesi ulusal güvenlik kadar geçim meselesidir” diyerek Intel müdahalesinin bu bağlamda önemine dikkat çekiyor.
TRUMP’IN AÇIKLAMALARI
Trump, Oval Ofis’te yaptığı bir konuşmada, Intel’in yüzde 9,9 hissesinin devlete devredildiğini duyurdu. Trump’ın sosyal medyadaki paylaşımı ise dikkat çekti. Paylaşımında, “INTEL İÇİN SIFIR ÖDEDİM, DEĞERİ YAKLAŞIK 11 MİLYAR DOLAR” ifadelerini kullandı. Yetkililere göre, bu Intel modeli savunma şirketleri gibi diğer sektörlere de uygulanabilir. Ticaret Bakanı Howard Lutnick, konuyla ilgili, “Lockheed Martin gibi savunma devleri de sıradaki aday olabilir” açıklamasında bulundu. Ancak adımın kesin amacı hala belirsiz; bu durum Çin’le rekabet için mi yoksa devletin özel sektörden değer “sıkıştırması” için mi olduğu konuşuluyor.
INTEL’İN KRİZİ
Intel, kişisel bilgisayar dönemine damgasını vurmuş olsa da mobil çipler ve yapay zeka odaklı GPU’lardaki gerileme, şirketin üretim üstünlüğünü Tayvanlı TSMC’ye kaptırmasına sebep oldu. Biden yönetimi, CHIPS Yasası çerçevesinde Intel’e 11 milyar dolar hibe ve savunma sözleşmeleri sağlamıştı. Buna rağmen, Intel yeni müşteri bulmakta zorluk çekiyor ve Ohio’daki 28 milyar dolarlık fabrika yatırımını 2025’ten 2030’a ertelemek durumunda kaldı.
VERGİ ANALİZİ VE YENİ MODEL
Wall Street Journal’in haberine göre, Trump yönetimiyle gerçekleşen anlaşma Intel’e yeni bir kaynak sağlamıyor. Şirketin kalan 9 milyar doları alabilmesi için ABD’ye %9,9 hisse vermesi gerekiyor. Uzmanlar, bu durumu hibeden ziyade “dolaylı bir vergi” olarak değerlendiriyor. Ayrıca, Intel, daha önce CHIPS fonları için belirlenen üretim taahhütlerinden de muaf tutuldu. Bunun yanında, Washington’un Intel hissesi almasıyla birlikte, piyasada “devlet artık hisse değerini korumak zorunda kalacak” düşüncesi öne çıkıyor. Yatırımcılar, hükümetin Nvidia ve Apple gibi teknoloji devlerini Intel’den çip almaya yönlendirebileceği görüşündeler. UBS’nin analizine göre, “ABD hükümeti, şirketleri Intel’in döküm hizmetlerini kullanmaya zorlayabilir.” Bu durum, bazı uzmanlarca Çin tarzı devlet kapitalizmine kayış olarak değerlendiriliyor.
INTEL’İN GELECEĞİ
Bernstein analisti Stacy Rasgon, Intel’in geleceğini değerlendirirken, “Intel, ileri teknoloji çipleri yüksek hacimde, uygun maliyetle ve standartlara uygun üretebilirse müşteri kuyruğu kapısında oluşur. Ama başaramazsa, devlet baskısı da işe yaramaz” ifadelerini kullanıyor.