ABD HÜKÜMETİ İNTEL’DE HİSSE EDİNDİ
ABD hükümeti, Intel şirketinde yüzde 9,9 hisse alımı gerçekleştirdi. Beyaz Saray, bu adımı “kritik teknoloji güvenliği” doğrultusunda değerlendirdi. Wall Street Journal, bu durumun arka planını ele aldığında, ABD tarihinde hükümetin özel sektörle doğrudan sermaye ilişkisi kurmasının nadir olduğunu vurguladı. Ancak geçmişte, 2008 finansal krizinde bankalar ve otomotiv sektöründe devlet desteği sağlanmıştı. RAND analisti Jimmy Goodrich, “Çip üretme kapasitesi ulusal güvenlik kadar geçim meselesidir” diyerek bu müdahaleyi bu açıdan ele aldı.
TRUMP’IN AÇIKLAMALARI
Trump, Oval Ofis’te yaptığı açıklamada Intel’in hissesinin devlete devredildiğini duyurdu. Trump’ın sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşım ise dikkatleri üzerine çekti: “INTEL İÇİN SIFIR ÖDEDİM, DEĞERİ YAKLAŞIK 11 MİLYAR DOLAR.” Yetkililer, bu modelin savunma sektörleri dâhil başka alanlara da uygulanabileceğini belirtirken, Ticaret Bakanı Howard Lutnick, “Lockheed Martin gibi savunma devleri de sıradaki aday olabilir” ifadesini kullandı. Ne var ki, bu adımın gerçek amacının Çin ile rekabet mi yoksa devletin özel sektörden değer “sıkıştırması” mı olduğu hala belirsiz.
INTEL’İN SIKINTILI DÖNEMİ
Intel, geçmişte kişisel bilgisayar pazarında büyük bir etkiye sahip olsa da mobil çipler ve yapay zeka odaklı GPU’larda geri planda kaldı. Üretim üstünlüğünü Tayvanlı TSMC’ye kaptırdı. Biden yönetimi, CHIPS Yasası çerçevesinde Intel’e 11 milyar dolarlık hibe ve savunma sözleşmesi sağlamıştı. Ancak şirket, yeni müşteri edinmekte zorlanıyor ve Ohio’daki 28 milyar dolarlık fabrika yatırımını 2025’ten 2030’a erteledi.
YATIRIMIN DOĞASI
Wall Street Journal’a göre, Trump yönetimi ile yapılan anlaşma, Intel’e yeni kaynak sağlamıyor. Şirketin kalan 9 milyar doları alabilmesi için ABD’ye %9,9 hisse vermesi gerekiyordu. Uzmanlar, bu durumu hibeden ziyade “dolaylı bir vergi” olarak değerlendiriyor. Ayrıca Intel, daha önce CHIPS fonları için taahhüt ettiği üretim yükümlülüklerinden de muaf tutuldu.
ÇİN MODELİNE YAKLAŞIM
Washington’un Intel hissesi alımı, piyasada “devlet artık hisse değerini korumak zorunda kalacak” beklentisini oluşturdu. Yatırımcılar, hükümetin Nvidia ve Apple gibi teknoloji devlerini Intel’in döküm hizmetlerini kullanmaya yönlendirebileceğini düşünüyor. UBS analizinde, “ABD hükümeti, şirketleri Intel’in döküm hizmetlerini kullanmaya zorlayabilir” ifadelerine yer verildi. Bu durum bazı uzmanlar tarafından, Çin tarzı devlet kapitalizmine geçiş olarak değerlendiriliyor. Çin’de hükümet, stratejik şirketleri korumak amacıyla firmalara tedarikçi seçiminde direktifler veriyor.
INTEL İÇİN SON ŞANS MI?
Bernstein analisti Stacy Rasgon, Intel’in mevcut durumunu şöyle özetledi: “Intel, ileri teknoloji çiplerini yüksek hacimde, uygun maliyetle ve standartlara uygun bir şekilde üretebilirse müşteri kuyruğu kapısında oluşur. Ancak bu başarı sağlanamazsa, devlet baskısının da etkisi olmayabilir.”