ABD HÜKÜMETİ İNTEL’DE HİSSE ALDI
ABD hükümeti, Intel’in yüzde 9,9 hissesini satın aldı. Beyaz Saray bu adımı “kritik teknoloji güvenliği” olarak nitelendirdi. Wall Street Journal ise olayın arka planını detaylandırdı. Tarihsel olarak, ABD hükümetinin özel sektör şirketlerine doğrudan sermaye yatırımı yapması nadir bir durum. Ancak geçmişte bazı kriz dönemlerinde, 2008 finansal krizi gibi, istisnai destekler sağlanmıştı. RAND analisti Jimmy Goodrich konuya dair “Çip üretme kapasitesi ulusal güvenlik kadar geçim meselesidir” diyerek Intel müdahalesini bu gözle değerlendirdi.
TRUMP’IN AÇIKLAMALARI
Oval Ofis’te yaptığı açıklamada, Trump Intel’in hissesinin devlete devredildiğini duyurdu. Trump’ın sosyal medya paylaşımlarında dikkat çeken bir ifade ise şu oldu: “INTEL İÇİN SIFIR ÖDEDİM, DEĞERİ YAKLAŞIK 11 MİLYAR DOLAR.” Yetkililer, Intel modelinin savunma sektörü gibi farklı alanlara da uygulanabileceğini belirtti. Ticaret Bakanı Howard Lutnick, “Lockheed Martin gibi savunma devleri de sıradaki aday olabilir” şeklinde ifadeler kullandı. Ancak adımın arkasındaki niyet hala belirsiz: Çin ile rekabet mi yoksa devletin özel sektörden değer “sıkıştırması” mı?
INTEL’İN KRİZİ
Intel, kişisel bilgisayar dönemine damgasını vurmuş olsa da mobil çipler ve yapay zeka odaklı GPU’larda rakiplerinin gerisinde kaldı. Üretim yeteneğini ise Tayvanlı TSMC’ye kaptırdı. Biden yönetimi, CHIPS Yasası çerçevesinde Intel’e 11 milyar dolar hibe ve ayrıca savunma sözleşmesi sağlamıştı. Ancak şirket, yeni müşteriler bulmakta zorluk yaşıyor ve Ohio’daki 28 milyar dolarlık fabrika yatırımını 2025’ten 2030’a ertelemek zorunda kaldı.
YATIRIM DEĞİL VERGİ GİBİ
Wall Street Journal’ın haberine göre, Trump yönetimi ile yapılan anlaşma, Intel’e yeni finansal kaynak sağlamıyor. Şirketin kalan 9 milyar doları alabilmesi için ABD’ye %9,9 hissesini devretmesi gerekiyordu. Uzmanlar, bunun hibeden ziyade “dolaylı bir vergi” anlamına geldiğini vurguluyor. Ayrıca Intel, daha önce CHIPS fonları için geçerli olan üretim taahhütlerinden de muaf kaldı.
ÇİN MODELİNE YAKLAŞIM
Washington’un Intel hissesi alması, piyasada “devlet artık hisse değerini korumak zorunda kalacak” beklentilerini ortaya çıkardı. Yatırımcılar, hükümetin Nvidia ve Apple gibi teknoloji devlerini Intel’den çip almaya yönlendirebileceğini öngörüyor. UBS analizi, “ABD hükümeti, şirketleri Intel’in döküm hizmetlerini kullanmaya zorlayabilir” diye belirtti. Bu durum bazı uzmanlara göre, Çin tarzı devlet kapitalizmine bir kayış anlamına geliyor. Zira Çin’de hükümet, stratejik şirketleri korumak için firmalara hangi tedarikçilerden mal alacaklarını belirtiyor.
INTEL İÇİN SON ŞANS
Bernstein analisti Stacy Rasgon, Intel’in durumunu şu şekilde özetliyor: “Intel, ileri teknoloji çipleri yüksek hacimde, uygun maliyetle ve standartlara uygun üretebilirse müşteri kuyruğu kapısında oluşur. Ama başaramazsa, devlet baskısı da işe yaramaz.”