TRUMP’IN İLK AÇIKLAMALARI
İsrail’in İran’ın nükleer tesislerine ve askeri hedeflerine yönelik gerçekleştirdiği “Rising Lion” operasyonu sonrası ABD Başkanı Donald Trump’tan ilk yorum geldi. Fox News’e yaptığı açıklamada Trump, İsrail’in bu saldırısını önceden bildiğini, ancak ABD’nin operasyona dahil olmadığını belirtti. Trump, İran’ın nükleer silah edinmesine izin verilmeyeceğini ifade ederken, diplomatik görüşmelerin devam etmesi gerektiğini savundu.
TRUMP’IN AÇIKLAMALARI VE İRAN’LA İLGİLİ SÖZLERİ
Trump, Fox News ile yaptığı görüşmede, “İsrail’in saldırısını önceden biliyordum. İran nükleer bombaya sahip olamaz. Müzakere masasına geri dönmeyi umuyoruz. Göreceğiz. Liderliklerinde geri dönmeyecek birkaç kişi var,” diyerek İran Devrim Muhafızları Komutanı Hüseyin Selami ve diğer üst düzey isimlerin öldürüldüğünü belirtti. Trump, İran’ın misilleme yapması durumunda “Gerekirse İsrail’i savunacağız” ifadelerini kullanarak ABD’nin durumunu net bir şekilde ortaya koydu. Saldırıdan saatler önce, Trump, İsrail’in İran’a yönelik bir saldırısının “yakın görünmediğini ama gerçekleşme ihtimalinin yüksek olduğunu” vurgulamıştı.
ABD’NİN TUTUMU VE NÜKLEER GÖRÜŞMELER
ABD Dışişleri Bakanlığı, İsrail’in saldırısına dahil olmadıklarını açıklarken, Dışişleri Bakanı Marco Rubio, “İsrail bu eylemi kendi savunması için gerekli gördü. Önceliğimiz bölgedeki Amerikan güçlerini korumak,” dedi. Trump, İran ile nükleer görüşmelerin Oman’da devam etmesi gerektiğini söylerken, İran’ın uranyum zenginleştirme programını tamamen durdurması gerektiği üzerine de durdu. ABD’nin özel temsilcisi Steve Witkoff’un 15 Haziran’da Oman’da İranlı yetkililerle altıncı tur görüşmelere katılması planlanıyordu, fakat saldırının bu görüşmelere olan etkisi belirsizliğini koruyor.
İSRAİL’İN OPERASYONU VE İRAN’IN TEPKİSİ
İsrail, “önleyici ve hassas” olarak adlandırdığı operasyonda Tahran, Natanz ve diğer bölgelerdeki nükleer tesisler ile askeri karargâhları hedef aldı. İran Devrim Muhafızları Komutanı Hüseyin Selami, Genelkurmay Başkanı Mohammad Bagheri ve iki nükleer bilim insanının öldürüldüğü doğrulandı. İran lideri Ayatollah Ali Khamenei, saldırıları “vahşi” olarak nitelendirerek misilleme sinyali verdi. İran, İsrail’e 100’den fazla insansız hava aracıyla (İHA) karşılık verme eyleminde bulundu.
KÜRESEL ETKİLER
Gerilimi tırmandıran saldırılar sonrası petrol fiyatlarında yüzde 9’luk bir artış gözlemlendi. Brent petrol 74,49 dolara, WTI ham petrol ise 73,39 dolara yükseldi. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA), Natanz nükleer tesisinin vurulduğunu doğruladı ve durumu “endişe verici” olarak değerlendirdi.