TRUMP’IN AÇIKLAMALARI VE İSRAİL’İN OPERASYONU
İsrail’in İran’ın nükleer tesisleri ile askeri hedeflerine yönelik gerçekleştirdiği “Rising Lion” operasyonunun ardından ABD Başkanı Donald Trump’tan bir açıklama geldi. Fox News’e yaptığı demeçte Trump, İsrail’in saldırısını önceden bildiğini ancak ABD’nin operasyona dahil olmadığını açıkladı. Trump, İran’ın nükleer silah sahibi olmasına kesinlikle izin verilmeyeceğini vurgularken, diplomatik görüşmelerin devam etmesinin gerekli olduğunu savundu.
TRUMP’IN DEĞERLENDİRMELERİ
Fox News’e konuşan Trump, “İsrail’in saldırısını önceden biliyordum. İran nükleer bombaya sahip olamaz. Müzakere masasına geri dönmeyi umuyoruz. Göreceğiz. Liderliklerinde geri dönmeyecek birkaç kişi var” ifadelerini kullandı. İran Devrim Muhafızları Komutanı Hüseyin Selami ile diğer üst düzey isimlerin öldürüldüğüne dikkat çeken Trump, İran’ın misilleme yapması durumunda “Gerekirse İsrail’i savunacağız” diyerek ABD’nin duruşunu net bir şekilde ortaya koydu. Saldırıdan birkaç saat önce Trump, İsrail’in İran’a yönelik bir saldırısının “yakın görünmediğini ama gerçekleşme ihtimalinin yüksek olduğunu” belirtmişti.
ABD’NİN TUTUMU VE NÜKLEER GÖRÜŞMELER
ABD Dışişleri Bakanlığı, İsrail’in saldırısına dahil olmadıklarını duyurdu. Dışişleri Bakanı Marco Rubio, “İsrail bu eylemi kendi savunması için gerekli gördü. Önceliğimiz bölgedeki Amerikan güçlerini korumak” dedi. Trump, İran ile nükleer görüşmelerin Oman’da devam etmesi gerektiğini ancak İran’ın uranyum zenginleştirme programını tamamen durdurması gerektiğini belirtti. ABD’nin özel temsilcisi Steve Witkoff’un, 15 Haziran’da Oman’da İranlı yetkililerle altıncı tur görüşmelere katılması planlansa da saldırının bu görüşmelere nasıl etki edeceği belirsizliğini koruyor.
İSRAİL’İN OPERASYONU VE İRAN’IN TEPKİSİ
İsrail, “önleyici ve hassas” olarak tanımladığı operasyonda, Tahran, Natanz ve diğer bölgelerdeki nükleer tesisler ile askeri karargahları hedef aldı. Bu saldırıda İran Devrim Muhafızları Komutanı Hüseyin Selami, Genelkurmay Başkanı Mohammad Bagheri ve iki nükleer bilim insanının öldürüldüğü doğrulandı. İran lideri Ayatollah Ali Khamenei, saldırıları “vahşi” olarak tanımlayarak misilleme tehdidinde bulundu. İran, İsrail’e 100’den fazla insansız hava aracıyla (İHA) karşılık verdi.
KÜRESEL ETKİLER
Saldırılar, Orta Doğu’da gerilimi tırmandırdı ve petrol fiyatlarında yüzde 9’luk bir artışa neden oldu. Brent petrolün fiyatı 74,49 dolara, WTI ham petrolün fiyatı ise 73,39 dolara yükseldi. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA), Natanz nükleer tesisinin vurulduğunu doğruladı ve durumu “endişe verici” olarak değerlendirdi.