ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Güney Kore’nin Busan kentindeki Gimhae Hava Üssü’nde yaklaşık 1 saat 40 dakika süren bir görüşme gerçekleştirdi. Bu, Trump’ın göreve dönüşü sonrası iki liderin ilk yüz yüze buluşması olurken, görüşmenin ana gündem maddeleri arasında gümrük vergileri, nadir toprak elementleri, fentanil üretiminde kullanılan kimyasallar, yapay zekâ çipleri, ihracat kontrolleri ve tarım ürünleri ticareti yer aldı.
NÜKLEER TEST AÇIKLAMASI GELDİ
Görüşme öncesinde Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, ABD’nin nükleer silahlarını yeniden test etmeye başlayacağını duyurdu. Bu karar, Rusya’nın son nükleer denemeleri ve Çin’in artan nükleer kapasitesi ışığında uluslararası çapta yankı uyandırdı. Hatırlanacağı üzere, ABD en son 1992 yılında nükleer test gerçekleştirmişti.
PEK ÇOK KONUDA ANLAŞMA SAĞLANDI
Görüşmenin basına açık kısmında Şi Cinping, iki ülkenin “dost ve ortak” olması gerektiğini vurgularken, Trump “Zaten pek çok konuda anlaştık, birkaç konuda daha anlaşacağız” dedi. Taraflar, bir yıl süreyle geçerli olacak ve otomatik uzatılacak bir ticaret düzenlemesi üzerinde uzlaşmaya vardı. Gümrük vergilerinin düşürülmesi, nadir toprak elementleri tedarikinin ilerlemesi ve fentanil girdilerine uygulanan vergilerin yarıya indirilmesi gibi konularda da kayda değer ilerlemeler sağlandı. Ancak görüşmenin sonunda resmi bir anlaşma metni açıklanmadı; Beyaz Saray’dan kapsamlı bir açıklama da yapılmadı. Trump, görüşmenin ardından Busan’dan Washington’a hareket ederken, Şi Cinping ise Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği zirvesi için Gyeongju’ya geçiş yaptı.
ÖN HAZIRLIK FAALİYETLERİ YAPILDI
Görüşme öncesinde Malezya’da gerçekleştirilen teknik temaslarda, Amerikan ve Çinli ekonomi ekiplerinin “çerçeve mutabakat” için zemin oluşturduğu ve nadir toprak elementlerine yönelik kısıtlamaların ertelendiği belirtildi. Ayrıca, karşılıklı gümrük vergileri için ara formül değerlendirildi. Busan’daki buluşmada, iki liderin yanında ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Hazine Bakanı Scott Bessent, Ticaret Bakanı Howard Lutnick ve ABD’nin Pekin Büyükelçisi David Perdue yer alırken, Çin tarafında ise Dışişleri Bakanı Vang Yi, Başbakan Yardımcısı Hı Lifıng, Ulusal Reform ve Kalkınma Komisyonu Başkanı Cıng Şancie ve Ticaret Bakanı Vang Vıntao hazır bulundu.
GÖRÜŞMENİN KRİTİK BAŞLIKLARI BELİRLENDİ
Görüşme öncesinde, kritik başlıklar arasında gümrük vergileri ve karşılıklı adımlar öne çıktı. ABD’nin son bir yılda artırdığı gümrük vergileri ile Çin’in misilleme niteliğindeki düzenlemeleri tedarik zincirlerinde önemli etkilere neden olmuştu. Tarafların, karşılıklı takvim ve oranlara dair bir “geçiş düzeni” üzerinde çalıştığı kaydedildi. Nadir toprak elementleri konusunda Pekin’in rolü, otomotivden savunmaya kadar geniş bir yelpazede tedarik güvenliği endişelerini artırırken, Trump “yolun açıldığı” mesajını verdi. Yapay zekâ çipleri ve ihracat kontrolleri ise iki tarafın kırmızı çizgileri arasında yer alıyor.
FENTANİL VE TARIM ÜRÜNLERİ GÜNDEMDİ
Fentanil ve öncül kimyasallar konusunda ABD, Çin kaynaklı girdilerin akışını yavaşlatmak amacıyla gümrük vergilerini kullanmıştı. Trump, bu konuda gevşeme sinyalleri verirken, tarım ürünleri özellikle soya fasulyesi alımlarının yeniden başlaması, ABD’li çiftçiler açısından büyük önem taşıyor.