ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’la yürütülen savaş için Kongre’den talep ettiği on milyarlarca dolarlık ek bütçeye Demokrat Parti’den net bir ret geldi. Bu ret, modern ABD tarihindeki en partizan savaş olarak nitelendirilen İran operasyonunda bir ilk anlamı taşıyor. Demokratlar, en az bir yüzyıldır ilk kez bir savaşın en başından itibaren tamamen karşısında yer alıyor. Parti, savaşın finansmanına destek vermeyi reddederken, birliklerin geri çekilmesi için oy kullanıyor ve hatta asker maaş zammı gibi savaşla ilgisiz maddeleri de içeren geniş kapsamlı bir Savunma Bakanlığı yasa tasarısını protesto amacıyla engelliyor. Bu durum, Demokratların çatışma sırasında askerlere destek vermemekle suçlanmaktan çekindiği geçmiş yıllara kıyasla büyük bir siyasi değişime işaret ediyor.
DEMOKRATLARDAN SAVAŞA KARŞI TARİHİ DURUŞ
Demokrat milletvekilleri, Amerikan halkının ve hatta Cumhuriyetçi seçmenlerin kendilerini desteklediğini savunuyor. New York Temsilciler Meclisi Üyesi ve eski Irak gazisi Pat Ryan, Cumhuriyetçilerin savaşın sorumluluğunu tamamen üstlendiğini belirterek “Kaybettiğimiz ek askerler var. Yalan söylediler ve kayıpları gizlediler. Ne yapıyorsunuz?” dedi. Ryan, Irak’ta iki tur görev yapmış bir isim olarak savaşın maliyetine dikkat çekti.
CUMHURİYETÇİLERDEN ÖFKE: "UTANÇ VERİCİ"
Cumhuriyetçi liderler ise öfkeden çılgına dönmüş durumda. Temsilciler Meclisi Başkanı Mike Johnson, Demokratların Savunma Bakanlığı’na fon sağlamayı reddetmesini “utanç verici” olarak nitelendirdi. Johnson, özellikle mühimmat stoklarının tükendiği endişeleri ve yönetimin İran operasyonları için yaklaşık 70 milyar dolar daha acil nakit talep ettiği bir dönemde bu tutumu eleştirdi. “Demokratlar oyuna gelmek istemiyor çünkü başkanla sorunları var ve bundan siyasi avantaj sağlayacaklarını düşünüyorlar” ifadelerini kullandı.
DEMOKRATLARIN GEREKÇELERİ VE ASKERİ VETERANLARIN ROLÜ
Demokratların karşı çıkışının birden fazla nedeni var. Parti genel olarak yabancı angajmanlara daha şüpheyle yaklaşırken, İran’da ABD’nin kilit ortağı olan İsrail’e de eskisi kadar sempati duymuyor. Ancak asıl nokta, Trump’a duyulan güvensizlik. Demokratlar, savaşın hemen her aşamasında Trump’ın tutumundan rahatsız. Ayrıca başkanın daha başından beri savaşı kamuoyuna satamamasından cesaret alan parti, çatışma başlayalı sadece birkaç ay olmasına rağmen benzeri görülmemiş bir popülerliksizlikle karşı karşıya kalan bu savaşı engellemeye kararlı. Askeri geçmişe sahip Demokrat vekiller, özellikle 2000’lerin başındaki Orta Doğu savaşlarında savaşmış olanlar, Trump ve Cumhuriyetçilerden savaşı bitirmek için gerçek bir plan sunmalarını talep ediyor. Temsilciler Meclisi Azınlık Lideri Hakeem Jeffries’in, ara seçimler öncesinde bu gazileri mesajlarının merkezine koymayı planladığı belirtiliyor.
SAVAŞIN POPÜLERLİĞİ DİBİ GÖRDÜ
ABD’nin son iki haftada bombalamalarını artırması ve çatışmanın tırmanmasıyla İran savaşının siyaseti de daha tehlikeli hale geldi. Son ankete göre Amerikalıların yalnızca yüzde 29’u savaşı destekliyor. Bazı Cumhuriyetçiler bile savaşın neden gerekli olduğu konusunda kamuoyunu ve Kongre’yi ikna etmek için neredeyse hiçbir girişimde bulunulmadığını kabul ediyor. Bu yıl siyasetten emekli olan Cumhuriyetçi savunma şahini Don Bacon, Trump’ı Demokratları ikna edememekle suçladı. 29 yıl Hava Kuvvetleri’nde görev yapan Bacon, “Başkanın bu konuda iki partili destek almaya çalıştığını düşünmüyorum. Tek başına gitmek işe yaramaz” uyarısında bulundu.
STRATEJİ VE FONLAMA BELİRSİZLİĞİ
İlk ABD hava saldırılarının İranlı liderleri öldürmesinin üzerinden beş ay geçmesine rağmen Trump ve Savunma Bakanlığı yetkilileri yurtdışındaki planları hakkında çok az şey söyledi. Üst düzey milletvekilleri, kapalı brifinglerde bile Pentagon’un fon ihtiyaçları veya stratejisi hakkında temel sorulara yanıt alamadı. Eski Deniz Piyadesi ve dört kez Irak’a gönderilmiş Seth Moulton, “Trump ve onun kaybeden İran savaşıyla Demokrat gaziler yeter diyor ve birçok Demokrat arkadaşımız da bizi takip ediyor” dedi.
TARİHSEL BİR KARŞILAŞTIRMA: PELOSİ'NİN TAVRI
2007’de Irak savaşının en yoğun döneminde dönemin Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosi, Bush yönetiminin giderek popülerliğini kaybeden iki Orta Doğu savaşı için on milyarlarca dolar sağlanmasına yardımcı olmuştu. Ancak Pelosi şimdi Trump’ın İran savaşını hiçbir şekilde desteklemeyeceğini açıkladı. “Kongre tarafından onaylanmadı. Bir plan, bir amaç, bir çıkış stratejisi görmüyoruz. Ulusal güvenliğe yaklaşımımın en özensiz hali” ifadelerini kullandı. Pelosi, 2002’de Bush’un Irak savaşını yetkilendirmesine karşı oy kullanmış ancak o dönemde Demokratların yüzde 40’ı savaşı desteklemişti. Bugün ise Demokratlar neredeyse tamamen birleşmiş durumda.
CUMHURİYETÇİ SAFLARDA DA RAHATSIZLIK
Kentucky Senatörü Rand Paul, savaşı açıkça eleştiren nadir Cumhuriyetçilerden. “İran savaşı bir başarı olmadı. En başından beri karşıydım. Objektif olarak bakıldığında savaş öncesine göre çok daha kötü durumdayız” dedi. Kasım seçimlerinde Cumhuriyetçilerin oy kaybı yaşayıp yaşamayacağı sorusuna ise “Muhtemelen” yanıtını verdi. Missouri’den kıdemli Demokrat Emanuel Cleaver, bir Cumhuriyetçi meslektaşının kendisine özel olarak “Bu kesinlikle çılgınca. Kimse bundan hoşlanmıyor. Tasarıyı destekleyecek adamlar bile istemiyor” dediğini aktardı. Cleaver, “Odadaki herkesin yüzde 95’i bunun bir hata olduğunu ve çıkış yolu olmadığını biliyor” ifadelerini kullandı.