KALP VE DAMAR HASTALIKLARI YÜKSELİYOR
Sağlık Bakanlığı’nın son verilerine göre, kalp ve damar hastalıkları dünya genelinde her yıl yaklaşık 18 milyon insanın ölümüne yol açarak en önemli ölüm ve engellilik sebebi olmaya devam ediyor. Türkiye’de ise Bakanlık tarafından yürütülen “Türkiye Kalp ve Damar Hastalıkları Önleme ve Kontrol Programı” çerçevesinde, 1 Kasım 2024-14 Nisan 2025 tarihleri arasında aile hekimliklerinde 2 milyon 483 bin 467 kardiyovasküler risk değerlendirmesi yapıldı. Bu taramalar sonucunda 317 bin 776 kişide kalp ve damar hastalığı riski belirlendi.
RİSK FAKTÖRLERİ TAHKİK EDİLİYOR
Kalp ve damar hastalıklarını tetikleyen ana davranışsal risk faktörleri arasında sağlıksız beslenme, yetersiz fiziksel aktivite, tütün kullanımı ve alkol tüketimi yer alıyor. Bu unsurlar, yüksek tansiyon, yüksek kan şekeri, yüksek kolesterol ve obezite gibi sağlık problemlerini ortaya çıkararak hastalığa yakalanma riskini artırıyor. Özellikle birden fazla risk faktörünün bir aradalığı, bireyin risk oranını katlayarak yükseltiyor. Dünya Sağlık Örgütü’ne (DSÖ) göre, uygun yaşam tarzı değişiklikleri ve risk faktörlerinin kontrol altına alınmasıyla kalp ve damar hastalıklarına bağlı ölümlerin %75’inden fazlası önlenebiliyor.
ÖNLEME VE KONTROL STRATEJİSİ GELİŞTİRİLİYOR
Sağlık Bakanlığı, kalp ve damar hastalıklarıyla mücadele etmek amacıyla kapsamlı bir strateji uyguluyor. “Türkiye Kalp ve Damar Hastalıkları Önleme ve Kontrol Programı” ile risk faktörlerinin azaltılması, erken teşhis, etkin tedavi ve düzenli takip süreçleri, aile hekimliklerinden başlayarak tüm sağlık hizmetlerinde entegre bir şekilde yönetiliyor. Program süresince, 40 yaş ve üzeri bireylerin kardiyovasküler risk değerlendirmesi aile hekimleri tarafından gerçekleştiriliyor. Bu süreçte kişinin yaşı, cinsiyeti, sigara kullanımı, kan basıncı ve kolesterol seviyeleri gibi veriler analiz edilerek, 10 yıl içinde ölümcül bir kalp ve damar hastalığı geçirme olasılığı hesaplanıyor. Elde edilen bulgulara göre kişiye özgü danışmanlık ve tedavi planları sunuluyor.
DENETİM SÜRECİNDE ÖNEMLİ BULGULAR
Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliği’nde yapılan değişiklikle, 1 Kasım 2024 itibarıyla aile hekimliklerinde yoğun bir tarama süreci başlatıldı. 14 Nisan 2025’e kadar gerçekleştirilen 2 milyon 483 bin 467 değerlendirmede, 317 bin 776 kişide kalp ve damar hastalığı riski saptandı. Bu bireyler, Sağlıklı Hayat Merkezleri’nde sağlıklı beslenme, fiziksel aktivite, sigara bırakma ve stres yönetimi gibi konularda ücretsiz danışmanlık hizmetlerinden faydalanmaya başladı.
KORUNMAK İÇİN ÖNERİLER
Sağlık Bakanlığı yetkilileri, kalp ve damar hastalıklarından korunmak amacıyla vatandaşlara şu önerilerde bulunuyor: “İşlenmiş gıdalardan uzak durulmalı, tuz tüketimi azaltılmalı. Sigara ve alkol kullanımı bırakılmalı. Haftada en az 150 dakika orta düzeyde egzersiz yapılmalı. Uyku düzeni korunmalı ve stres yönetimi için adımlar atılmalı.”