İKLİM KANUNU KABUL EDİLDİ

Türkiye’nin ilk İklim Kanunu, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu’nda onaylanarak yasalaştı. Yeşil büyüme vizyonu ve net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda iklim değişikliğiyle mücadele etmeyi hedefleyen bu Kanun, sera gazı emisyonlarının azaltılması, iklim değişikliğine uyum faaliyetleri, planlama ve uygulama araçları, gelirler, izin ve denetim süreçleri ile ilgili yasal ve kurumsal çerçeveyi kapsıyor. Kanun, ‘adil geçiş’, ‘birincil piyasa’, ‘denkleştirme’, ‘Emisyon Ticaret Sistemi (ETS)’, ve ‘gönüllü karbon piyasaları’ gibi kavramları içeriyor. İklim değişikliğiyle mücadelede Türkiye’nin “ortak fakat farklılaştırılmış sorumluluklar ve göreceli kabiliyetler” ilkesi dikkate alınacak; eşitlik, iklim adaleti, şeffaflık ve sürdürülebilirlik gibi yaklaşımlar öncelik taşıyacak.

KAMU GÖREVLERİ VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ

Kamu kurumları ve gerçek ile tüzel kişiler, kamu yararını gözeterek alınacak tedbirlere ve düzenlemelere uymakla yükümlü olacak. Ulusal Katkı Beyanı çerçevesinde, net sıfır emisyon hedefleri doğrultusunda ülkenin kalkınma öncelikleri ve özel koşulları dikkate alınarak önlemler alınacak. Sera gazı emisyonlarının azaltılması ve iklim değişikliğine uyum faaliyetlerine ilişkin gelişmeler, yıllık olarak İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından izlenecek. Bu süreçte, kurumlar arası koordinasyon sağlanacak ve gerekli standartlar belirlenecek; ayrıca karbon fiyatlandırması ile ilgili mekanizmalar düzenlenecek.

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNE UYUM FAALİYETLERİ

Ulusal Katkı Beyanı doğrultusunda iklim değişikliği ile ilişkili kayıp ve zararları önlemek için uyum faaliyetleri gerçekleştirilecek. İlgili kurum ve kuruluşlar, iklim değişikliği ile ilişkili planlama araçları ve risk analizlerini hazırlamakla yükümlü olacak. Ayrıca, iklim değişikliğinin ekosistemlere etkilerini azaltmak ve sürdürülebilir yönetimi sağlamak amacıyla çeşitli önlemler alınacak. Orman, tarım ve sulak alanlarda karbon yutağını korumak ve artırmak için de gerekli tedbirler alınacak.

PLANLAMA VE UYGULAMA SÜREÇLERİ

Hedeflenen iklim değişikliği stratejileri, sera gazı emisyonlarının azaltımı ve uyum faaliyetleri doğrultusunda İklim Değişikliği Başkanlığı koordinasyonunda hazırlanacak ve uygulanacak. Her ildeki yerel yönetimler, vali başkanlığında İl İklim Değişikliği Koordinasyon Kurulu oluşturarak, iklim değişikliğiyle ilgili planların hazırlanmasına katkıda bulunacak. Yerel eylem planlarının hazırlanması veya izlenmesi süreçlerinde gerekli belgelerin paylaşılması sağlanacak. İklim değişikliği riskleri ve etkileri göz önünde bulundurularak yatırım ve planlama faaliyetleri gerçekleştirilecek.

EMİSYON TİCARET SİSTEMİ VE KARBON PİYASASI

Türkiye’nin ilk İklim Kanunu çerçevesinde, İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) kurulacak. Piyasa içindeki esneklik ve piyasa istikrar mekanizmaları geliştirilebilecek. ETS kapsamındaki işletmeler, sera gazı emisyon izni alarak faaliyet göstermek zorunda olacak. Yıllık tahsisat teslimi ve diğer yükümlülüklere uymayan işletmelere ise belirli yaptırımlar uygulanacak. Ek olarak, Karbon Piyasası Kurulu oluşturulacak ve bu kurul, emisyon ticareti ile ilgili strateji ve eylemleri belirleyecek.

İDARİ YAPTIRIMLAR VE DENETİM

Kanun çerçevesinde belirlenen idari yaptırımlar, sera gazı emisyon raporlarını süresinde sunmayanlara ciddi para cezalarıyla birlikte uygulanacak. İklim Değişikliği Başkanlığı, denetim yetkisini devralacak ve denetimleri gerçekleştirecek. Elektrik Piyasası Kanunu’na yeni hükümler eklenerek, piyasa bozucu davranışlar için idari para cezaları uygulanabilecek.

FINANSLAL ARAÇLAR VE YEŞİL DÖNÜŞÜM

Kanun, iklim değişikliği ile mücadeleye yönelik finansal araçların geliştirilmesi ve yeşil dönüşüm projeleri için gerekli kaynakların kullanılması hakkında düzenlemelere de yer veriyor. Bu bağlamda, iklim değişikliğiyle mücadele alanında yapılan yatırımlar desteklenecek. Ayrıca, döner sermaye işletmeleri kurulacak ve bu işletmelerin faaliyet alanları belirlenerek uygulanacak.

KARBON KREDİLERİ VE GÖNÜLLÜ KARBON PİYASALARI

Gönüllü karbon piyasası çerçevesinde karbon kredileri için düzenlemeler olacak ve bu kapsamda sera gazı emisyonlarının azaltılması için projeler teşvik edilecek. Proje sahiplerinin karbon kredit kayıt sistemine kaydolmaları gerekecek. Elde edilecek gelirlerin nasıl kullanılacağına dair kurallar da belirlenecek ve bu gelirler başta çevreye duyarlı yatırımlar olmak üzere belirlenen hedeflerde kullanılacak.

Kanun, iklim değişikliği ile mücadelede Türkiye’nin kararlılığını artırmayı ve sürdürülebilir bir çevre için önemli adımlar atmayı hedefliyor.