Venezuela, Çarşamba akşamı bir asırdan uzun süredir görülen en büyük depremlerle sarsıldı. Binalar yıkıldı, 100’den fazla kişi hayatını kaybetti. Depremlerin nadir görülen bir “çifte deprem” (doublet) olduğu ve 39 saniye arayla 7,2 ve 7,5 büyüklüğünde iki sarsıntının meydana geldiği belirtildi. ABD Jeolojik Araştırma Merkezi (USGS) verilerine göre, bu tür olaylar tek bir depremden daha fazla yıkıma yol açabiliyor.
ÇİFTE DEPREMİN YIKICI ETKİSİ
Madrid Jeoloji ve Madencilik Enstitüsü’nden deprem bilimci Raul Perez-Lopez, çifte depremlerin çok yıkıcı olduğunu vurgulayarak, “Temel fark, çifte depremlerin benzer enerjiye sahip olması; oysa tek bir deprem ve artçı sarsıntılar daha düşük enerjilidir” dedi. Ancak bazı araştırmacılar, önümüzdeki günlerde elde edilecek ek verilerin bu olayın iki ayrı depremden değil, tek bir büyük depremden kaynaklandığını gösterebileceğini düşünüyor. Cornell Üniversitesi’nden deprem bilimci Judith Hubbard, sismologların olayı kesin olarak çözümlemesinin günler alabileceğini ve “bir deprem mi yoksa iki deprem mi?” sorusunun yanıtlanmasının kolay olmayabileceğini söyledi.
BÖLGENİN SİSMİK GEÇMİŞİ
Çifte depremler nadir olsa da bölge bu tür olaylara yabancı değil. USGS verilerine göre Eylül 2025’te 6,2 ve 6,3 büyüklüğünde daha zayıf bir çifte deprem aynı bölgede kaydedilmişti. Hubbard, hangi fay hatlarının çifte deprem ürettiğine dair net bir bilgi bulunmadığını ve bu olayların sık yaşanmadığını belirtti. Depremler, Karayip ve Güney Amerika levhalarının yılda yaklaşık 20 milimetre kaydığı sınırda meydana geldi. Kuzey Venezuela sık sık büyük ve yıkıcı depremler yaşıyor ancak son yüzyılda bölgede yalnızca yedi adet 6 veya daha büyük deprem kaydedildi.
BİR Mİ YOKSA İKİ DEPREM Mİ?
Hubbard, depremlerin çok hızlı ardı ardına gelmesi nedeniyle ön verilerle iki ayrı deprem olduğunu doğrulamanın zor olabileceğini söyledi. 7,5 büyüklüğündeki bir depremin genellikle tek seferde olmadığını, bir noktadan başlayıp fay boyunca farklı zamanlarda yayıldığını belirtti. Venezuela’daki durumda, ilk 7,2’lik depremin domino etkisiyle daha büyük ikinci sarsıntıyı tetiklemiş olabileceğini ifade etti. Eğer bu iki atım tek bir kırılmanın parçasıysa, olay 7,6 büyüklüğünde bir depreme eşdeğer olabilir. USGS ise ilk değerlendirmede 5 ila 10 kilometre aralıklı iki ayrı deprem olduğu ve fayların zıt yönlerde kaydığı yönünde bir tablo çizdi. Hubbard, sismik verilerin belirsiz olduğunu ve daha fazla veri gelene kadar kesin bir ayrım yapılamayacağını kaydetti.
ARTÇILAR VE UYDU VERİLERİ YANIT VERECEK
Caracas yakınlarında artçı sarsıntılar sürüyor. Hubbard, artçıların ilk sarsıntılara benzer desenlerde kırılması durumunda önerilen fay yönelimlerinin doğrulanabileceğini söyledi. Ancak yeraltındaki tortulların sismik dalgaları yavaşlatıp büyüterek yıkım gücünü artırması, ayrıca çökmelerin bina temellerine zarar vermesi nedeniyle sahada durumu tespit etmek zor olabilir. Bölgede sismik ağların yetersiz olması ve büyük merkezlerde yaşanan elektrik kesintileri çalışmaları geciktirebilir. Önümüzdeki günlerde elde edilecek uydu verilerinin fay hareketlerini ortaya çıkararak kırılan faylarına dair ipuçları vermesi bekleniyor. Nadir de olsa çifte depremler dikkat çekiyor. 2023’te Türkiye ve Suriye’yi vuran 7,8 ve 7,7 büyüklüğündeki çifte depremler dokuz saat arayla meydana gelmiş ve yaygın hasara yol açmıştı. Hubbard, Venezuela’daki bu olayın bilim dünyasında yoğun şekilde inceleneceğini ve depremin ilk saniyelerinden ne kadar büyüyebileceğini tahmin etmeye yardımcı olabileceğini söyledi. “Depremler hakkında bildiğimiz her şey, bu tür büyük depremlerin vaka çalışmalarından geliyor” dedi.