YIPRANMA PAYI UYGULAMASINDAKİ SUISTİMALE SON
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), yıpranma payı uygulamasında yaşanan kötüye kullanımlara karşı harekete geçti. Risk unsuru taşımayan meslek gruplarının, tehlikeli iş kollarına tanınan erken emeklilik hakkını kötüye kullandığı belirlendi. Bu kapsamda, aşçı, çaycı ve sekreter gibi meslekler için yıpranma payı bildirimlerine Nisan 2025’ten itibaren sistem üzerinden engel koyulacak.
SUISTIMALLARIN BELİRLENMESİ
SGK Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün denetimlerinde, bazı işyerlerinin yıpranma payına dahil etmek için tehlikeli iş kapsamına almadıkları mesleklere yanlış bildirim yaptığı ortaya çıktı. Milliyet’in haberine göre, “aşçı, bekçi, çaycı, danışman, hizmetli ve sekreter gibi görevler”, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 40. maddesindeki riskli işlerle ilişkilendirilerek hatalı bildirimler yapıldığı belirlendi. Bu suiistimaller, gerçek tehlikeli işlerde çalışanların haklarını ihlal ederken, SGK’nın mali yükünü artırıyordu.
YENİ DÜZENLEME NİSAN 2025’TEN İTİBAREN GEÇERLİ
SGK, bu sorunları çözmek için Nisan 2025’ten itibaren yeni bir düzenlemeye geçecek. 17 Nisan 2025 tarihli ve 115555274 sayılı SGK Genel Yazısı’na göre, tehlikeli iş kapsamına girmeyen meslek kodları üzerinden yapılan yıpranma payı bildirimleri engellenecek. Yanlış bildirim yapmak isteyen işverenler, SGK’nın çevrimiçi sistemi üzerinden uyarı mesajı alacak.
KAPSAM DIŞI MESLEKLER
Yıpranma payı, maden işçileri, sağlık çalışanları, itfaiyeciler, polisler, askerler, gazeteciler, cezaevi personeli ve demir-çelik ile çimento fabrikalarında çalışan gibi tehlikeli işlerde görev yapan 45 meslek grubu için tanınıyor. Ancak denetimlerde, aşağıdaki mesleklerin risk unsurunun olmadığı ve yanlış bildirim yapıldığı tespit edildi:
– Aşçı
– Bekçi
– Çaycı
– Danışman
– Hizmetli
– Sekreter
Bu meslek grupları, fiili hizmet süresi zammından yararlanamayacak. SGK, sadece 3600 gün (10 yıl) ve üzeri tehlikeli işte çalışanlara yıpranma payı hakkı tanıyor. Bu süre, emeklilik yaşından en fazla 3 yıl indirim sağlıyor.
HEDEF: ADİL EMeklilik VE MALİ DİSİPLİN
SGK’nın bu adımı, hak edenlerin yıpranma payına ulaşmasını ve sistemin mali sürdürülebilirliğini sağlamayı amaçlıyor. Uzmanlar, yanlış bildirimlerin emeklilik sistemine zarar verdiğini, gerçek riskli işlerde çalışanların haklarını korumanın kritik bir konu olduğunu belirtiyor. Ayrıca, Hürriyet’in haberine göre, düzenleme sonrası denetimlerin artacağı ve cezai yaptırımların sıkılaşacağı ifade ediliyor.