ABD Yüksek Mahkemesi, Hawaii eyaletinde halka açık özel mülklerde silah taşınmasını yasaklayan bir yasayı anayasaya aykırı bularak çarşamba günü iptal etti. Konservatif çoğunluğun oyuyla alınan kararda, yasanın İkinci Anayasa Değişikliği ile korunan kendini savunma hakkını ihlal ettiği belirtildi. Yargıç Samuel Alito, çoğunluk görüşünde, düzenlemenin Amerikalıların günlük hayatlarında silah taşıma hakkını engellediğini ifade etti. 6-3 oyla alınan karar, 2022’deki Yüksek Mahkeme kararının ardından silahların perakende mağazalarında ve diğer kamusal alanlardaki varlığını sınırlamaya çalışan silah güvenliği savunucuları için büyük bir darbe oldu.
MAHKEME ÇOĞUNLUĞUNUN GEREKÇESİ
Yargıç Alito, yasanın “İkinci Anayasa Değişikliği’nin koruduğu şeyi, yani Amerikalıların günlük hayatlarında kendilerini savunmak için silah taşıma hakkını zedelediğini” belirtti. Georgetown Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Steve Vladeck, kararın daha önce direnilen bir çizgiyi aştığını ifade ederek, “Mahkeme, İkinci Anayasa Değişikliği’nin Amerikalıların halka açık olduğu sürece özel mülklere de silah getirme hakkını koruduğuna hükmetti” dedi.
MUHALİF GÖRÜŞLER VE EK KATILIMLAR
Yargıç Ketanji Brown Jackson, Yargıç Sonia Sotomayor’un da katıldığı muhalefet şerhinde, kararın “Hawaii sakinlerinin mülkiyet çıkarlarını yetkisiz silahlı girişlere karşı korumaya yönelik değerlendirilmiş ve anayasal açıdan sağlam yargısını geçersiz kıldığını” yazdı. Yargıç Elena Kagan ayrı bir muhalefet şerhi kaleme alırken, Yargıç Amy Coney Barrett ise kısmen muhafazakar meslektaşları Clarence Thomas ve Neil Gorsuch’un katıldığı bir uygunluk görüşü yayımladı.
2022 BRUEN KARARI VE TARİHSEL TEST
Hawaii yasasına ilişkin ihtilaf, yargıçların 2022’de alınan ve anayasal silah yasalarının değerlendirilmesinde tarihsel bir test belirleyen Bruen kararıyla ilgili son davaydı. Alito, eyaletin bu testi geçtiğini kanıtlamak için gösterdiği eski yasaların “Hawaii’nin yeni varsayılan kuralından büyük ölçüde farklı olduğunu” belirtti. Söz konusu yasaların neredeyse tamamının, başkasının özel mülkünde izinsiz geyik veya küçük av hayvanı avlanmasını yasaklayan düzenlemeler olduğunu ifade etti.
MÜLKİYET HAKKI VE İKİNCİ ANAYASA DEĞİŞİKLİĞİ TARTIŞMASI
Hawaii yasasının savunucuları, ihtilafı İkinci Anayasa Değişikliği yerine mülkiyet hakları çerçevesinde tanımlamaya çalıştı. Eyalet avukatları, yasanın anayasal olarak korunan davranışı etkilediği sonucuna varılsa bile, bunu destekleyecek yeterli tarihsel benzerlikler olduğunu savundu. Hawaii’de gizli taşıma ruhsatına sahip bireyler ve bir silah hakları grubu olan davacılar ise eyaletin dayandığı yasaların yeterli olmadığını ve Bruen kararına açıkça meydan okunduğunu ileri sürdü.
TEPKİLER VE YASAL SÜREÇ
Davacıların avukatı Alan Beck, kararı “müvekkillerinin açıkta silah taşıma hakkını teyit eden bir görüş” olarak değerlendirdi. Hawaii Başsavcılığı karardan “hayal kırıklığına uğradığını” ancak “saygı duyduğunu” belirterek, “Hawaii eyaleti, halkımızın güvenliği için İkinci Anayasa Değişikliği’ne uygun, sağduyulu silah düzenlemelerini sürdürecektir” açıklamasını yaptı. Benzer yasaya sahip New Jersey Başsavcısı Jennifer Davenport, kararın “halka açık işletmelerin silahları mülklerinden uzak tutmasını zorlaştırarak müşterilerini korumak için ek yükümlülükler getireceğini” söyledi. Brady United Against Gun Violence Başkanı Kris Brown, “derin tehlikeli çoğunluk görüşünün silahları toplumdaki her şeyin ve herkesin üzerinde tuttuğunu” ifade etti.
KARA KODLAR TARTIŞMASI MAHKEMEYE TAŞINDI
Duruşmadaki yoğun tartışmalardan biri de 1865 tarihli bir Louisiana yasasıydı. Bu yasa, bir vatandaşın “arazisi veya plantasyonunda” mülk sahibinin izni olmadan silah taşınmasını yasaklıyordu ve ABD 9. Daire Temyiz Mahkemesi tarafından Hawaii’yi desteklemek için kullanılmıştı. Hawaii, bu yasanın siyahilerin haklarını kısıtlamayı amaçlayan “Kara Kodlar”ın bir parçası olması nedeniyle kullanılmasını kınadı. Alito, Hawaii’nin yasasını bu “lekeli eserle” karşılaştırma girişiminin “ciddiye alınamayacağını” söylerken, Barrett “Hawaii’nin bu iğrenç yasaları günümüzdeki kısıtlamayı haklı çıkarmak için nasıl kullanabileceğini anlamadığını” yazdı. Jackson ise çoğunluğu, Hawaii’nin bu yasalara neden güvenemeyeceğine dair daha kapsamlı bir açıklama yapmamakla eleştirdi.