YUNAN ARMATÖRLERİNİN RUS PETROLÜ TİCARETİNDE YENİDEN GÜÇLENMESİ
2025’in ilk yarısında, Yunan armatörler Rus petrolü ticaretinde bir yeniden canlanma yaşıyor. Wall Street Journal’ın haberine göre, petrol fiyatlarının varil başına 60 doların altına düşmesi ve ABD ile Rusya arasında başlayan diplomatik yumuşama, Yunan tankerlerini Rus limanlarına geri getiriyor. Nisan’da Rus ham petrolünün %26’sı, Mart’ta ise %30’u Yunan gemileriyle taşındı. Bu oran 2024’e kıyasla iki katından fazla. Yunanistan, dünya üzerindeki en büyük tanker filosuna sahip ülke olarak petrol piyasasında önemli bir rol oynuyor. Dynacom Tankers (George Prokopiou), Minerva Marine (Andreas Martinos) ve Okeanis Eco Tankers (Alafouzos ailesi) gibi firmalar, Primorsk, Ust-Luga ve Novorossiysk gibi Rus limanlarından petrol taşıyarak Moskova’nın küresel enerji ticaretinde kilit aktörler haline geldi.
FİYAT DÜŞÜŞÜ VE G7 FİYAT TAVANI
Batı’nın G7 fiyat tavanı kapsamında, Rus petrolü varil başına 60 doların altındaysa taşımak yasal bir durum. Bu yıl Suudi Arabistan’ın üretim artışı ve küresel ticaret savaşının etkisiyle Brent petrolü %14 düşerek 64 dolara, Rus Urals petrolü ise 50 dolara geriledi. Bu gelişmeler, Yunan armatörlerin Rus petrolünü taşımak için yeniden devreye girmesini sağladı. Vortexa verilerine göre, 2024’te Yunan gemileri Rus petrolü taşımada düşük bir paya sahipken, 2025’te bu oran gözle görülür biçimde artış gösterdi.
ABD-RUSYA YUMUŞAMASI VE TRUMP FAKTÖRÜ
Yunan armatörlerin cesareti, Donald Trump’ın Ocak 2025’te göreve dönmesiyle başlayan ABD-Rusya yakınlaşmasından da etkileniyor. Trump yönetimiyle yapılan görüşmeler, bazı Yunan armatörlerin Rus petrolü taşımacılığına geri dönme konusunda daha güvende hissettiğini gösteriyor. Londra merkezli analist Michelle Bockmann, “Genel hava şu: İran’a hayır, ama Rusya’ya evet” diyor. Ancak Trump’ın yakın zamanda Vladimir Putin’i eleştirip yeni yaptırımlar sinyali vermesi, diğer Batılı şirketlerin temkinli duruşunu korumasını sağlıyor. ABD Dışişleri Bakanlığı, diplomasiye bir şans tanınacağını belirtirken, “Putin’in müzakereye açık olmaması durumunda çeşitli önlemler masada” açıklamasında bulundu.
GÖLGE FİLODAN YUNAN TANKERLERİNE GEÇİŞ
2023 sonlarında petrol fiyatlarının 60 doların üzerine çıkmasıyla Yunan armatörler Rus petrolü ticaretini büyük ölçüde duraklatmıştı ve bu boşluğu Rusya’nın gölge filosu (eski, sahipleri belirsiz tankerler) doldurmuştu. Ancak 2025 yılında gölge filonun birçok gemisinin yaptırımlarla işlevsiz hale gelmesi, petrol tüccarlarını yeniden Yunan tankerlerine yöneltti. Öne çıkan armatörler arasında Ioannis Alafouzos (Okeanis Eco Tankers), George Prokopiou (Dynacom Tankers) ve Andreas Martinos (Minerva Marine) önemli yer tutuyor. Alafouzos, bu yıl 9 kez, Prokopiou ise 6 kez Rus ham petrolü taşıdı.
YÜKSEK KÂRLAR, YÜKSEK RİSKLER
Rus petrolü taşımacılığı, düşük rekabet ve yasal uyum maliyetleri nedeniyle yüksek navlun ücretleri sunuyor. Örneğin, Rus limanlarından Hindistan’a yapılan bir sefer 8 milyon dolar gelir getirebiliyor; bu 2021’deki rakamdan 5 kat daha fazla. Ancak tüm armatörler bu riski göze almıyor. George Economou’nun TMS Tankers’ı, 2022’de büyük miktarda Rus petrolü taşırken, 2025’te bu ticareti yalnızca yakıt yağı ile sınırlı tutmayı tercih etti.
YUNANİSTAN’IN ÇELİŞKİLİ ROLÜ
Yunanistan, NATO ve AB üyesi olarak 2022’den beri Rusya’ya yaptırımları destekliyor. Ancak Yunan armatörler, 1953 Anayasası’ndaki bir madde sayesinde gemi gelirlerinden vergi muafiyeti ile çalışarak sektörü kârlı hale getiriyor. Yunan gemileri, Rus petrolünün %28’ini taşıyarak (2022-2024 arası) Moskova’nın enerji gelirlerine önemli bir katkı sağladı. Ukrayna, bu nedenle Minerva Marine, Dynacom ve TMS Tankers gibi şirketleri yaptırım listesine almayı önerdi.