UKRAYNA-CİNANLI GÖRÜŞME
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, 3 Mayıs 2025 tarihinde Kiev’de düzenlediği basın toplantısında, ABD Başkanı Donald Trump ile 26 Nisan 2025 tarihinde Vatikan’da, Papa Francis’in cenaze töreni sonrası gerçekleştirdiği görüşmeyi değerlendirdi. Zelenski, bu toplantının iki lider arasındaki “en iyi ve en anlamlı buluşma” olduğunu vurguladı ve “Belki en kısa olanıydı, ama en anlamlıydı. Vatikan’daki görüşmeden sonra Trump’ın her şeye biraz daha farklı bakmaya başladığından eminim” dedi. Bu görüşme, ABD-Ukrayna ilişkilerinde yeni bir sayfa açarken, 30 Nisan’da imzalanan Ekonomik Ortaklık Anlaşması’nın temelini de oluşturdu.
VATİKAN GÖRÜŞMESİ VE TRUMP’IN YAKLAŞIMI
Zelenski, söz konusu görüşmede Trump ile Rusya’ya karşı yaptırımların artırılması gerektiğini ele aldığını ve Trump’ın verdiği yanıtların “çok etkili” olduğunu belirtti. Ancak görüşmenin detaylarına girmeyen Zelenski, bu toplantının Trump’ın Ukrayna-Rusya Savaşı’na yaklaşımını değiştirdiğini ima etti. Sosyal medya platformu X’te paylaşılan yorumlarda, Zelenski’nin “Trump ile şimdiye kadarki en iyi görüşmeyi yaptık” ifadesi dikkat çekti. Bir kullanıcı, görüşmenin “Trump’ın Rusya’ya karşı daha sert bir tavır almasını sağladığını” öne sürdü.
EKONOMİK ORTAKLIK ANLAŞMASI
Zelenski, 30 Nisan 2025’te Washington’da imzalanan Ekonomik Ortaklık Anlaşması’nın hem Ukrayna hem de ABD için tarihi bir adım olduğunu ifade etti. Bu anlaşma, Ukrayna’nın nadir toprak elementleri ve diğer doğal kaynaklarının geliştirilmesini kapsıyor. Beyaz Saray’dan yapılan açıklamaya göre, anlaşma dahilinde doğal kaynak projelerinden elde edilen gelirlerin %50’si, ABD-Ukrayna Yeniden Yapılandırma Yatırım Fonu’na aktarılacak. Fon ise 3 Ukraynalı ve 3 Amerikalı üyeden oluşan bir yönetim kurulu tarafından eşit temsille yönetilecek. Zelenski, bu anlaşmanın Ukrayna’nın güvenliği açısından kritik öneme sahip olduğunu ve bazı nadir toprak elementlerinin çatışmaların sürdüğü Donetsk bölgesindeki Pokrovsk yönünde yer aldığını belirtti. Anlaşma, Ukrayna Parlamentosu’na onay için sunuldu ve Zelenski, milletvekillerinden destek beklediğini dile getirdi. Ayrıca, bu anlaşma sayesinde ABD’nin 2025 ve 2026 için onayladığı 15’er milyar dolarlık yardımların tamamının bu yıl alınabileceğini kaydetti.
RUSYA’NIN ATEŞKESİ VE ZELENSKİ’NİN YORUMU
Zelenski, Rusya’nın 8-11 Mayıs 2025 tarihleri arasında, 2. Dünya Savaşı Zaferi’nin 80. yıl dönümü için ilan ettiği geçici ateşkese de değindi. Moskova’nın bu girişimini 9 Mayıs’taki geçit töreninin güvenliği için bir “tiyatro sahnesi” olarak tanımladı. Rusya’nın törene katılacak yabancı misafirlere güvenlik garantisi sunduğunu belirten Zelenski, “Ancak Ukrayna’nın buna karşılık hiçbir garanti sunmayacağını” söyledi ve “Rusya’nın bu tarihlerde ne yapacağını bilmiyoruz. Onların topraklarında olanlardan sorumlu olamayız” şeklinde konuştu.
GÜVENLİK GARANTİLERİ VE ORDU GÜCÜ
Zelenski, Ukrayna’nın güvenliği için en önemli unsurun güçlü bir ordu olduğunu vurguladı: “Güçlü ordu, kendini savunabilen ordudur. Bu, güvenlik garantileri açısından bir numaradır.” Müttefik ülkelerle birlikte yabancı askerlerin Ukrayna’ya konuşlandırılması için görüşmeler yaptıklarını ve Kiev’de bir güvenlik danışmanları toplantısı düzenlemeyi planladıklarını belirtti. Zelenski, ABD’nin anlaşma kapsamında güvenlik garantisi sunmadığını fakat ekonomik ortaklığın dolaylı olarak güvenliğe katkı sağlayabileceğini ifade etti.
GERGİNLİKTEN UZLAŞMAYA GEÇİŞ
Vatikan görüşmesi, Trump ve Zelenski arasında 28 Şubat 2025 tarihinde Beyaz Saray’da yaşanan gergin tartışmanın ardından geldi. Oval Ofis’teki canlı yayında Trump, Zelenski’yi “saygısızlıkla” ve “III. Dünya Savaşı’nı riske atmakla” suçlayarak mineral anlaşmasının iptaline neden olmuştu. Zelenski, tartışmadan duyduğu üzüntüyü dile getirdi ve 4 Mart’ta Trump’a bir mektup göndererek barış müzakerelerine hazır olduğunu bildirmişti. Vatikan’daki görüşme, bu gerginliğin yumuşamasına ve anlaşmanın imzalanmasına zemin hazırladı. Trump, News Nation’a, anlaşmanın Rusya’yı “engelleyebileceğini” ve Ukrayna için bir “güvenlik garantisi” olabileceğini söyledi.