TÜRKİYE’DE GÜMRÜKSÜZ ALIŞVERİŞ SINIRI KALKABİLİR
Türkiye’de yapılan gümrüksüz online alışverişte uygulanan 30 euroluk limitin kaldırılması gündemde. Bu durumda, yurtdışından sipariş verilen tüm ürünler normal ithalat rejimine tabi olacak. Ürün türüne göre gümrük vergisi, yüzde 20 KDV ve gerektiğinde ÖTV eklenecek. Bunun yanında, gümrük sunum ücreti ve damga vergisi gibi ek masraflar da ortaya çıkacak. Yani 30 Euro üzerindeki alışverişlerde süreç daha karmaşık ve maliyetli duruma gelecek. Ekonomi gazetesine bilgi veren bir kaynak, “Konu Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği’nin de gündeminde. Çin kaynaklı e-ticaret sitelerinin Türkiye’ye satışları aylık 300 milyon doları geçti. Her gün 10 milyon dolar demek bu. Mevzuata aykırı ürünler çok daha rahat bir şekilde giriyor. 30 euroluk limitin sıfırlanması ile ilgili çalışma devam ediyor. Bu konu ile ilgili her ürün gümrük mevzuatına tabi olmalı. Bunun için Ticaret Bakanlığı yetkilileri çalışıyor. Tahammül edilecek tarafı kalmadı. Gelen her ürün gümrük mevzuatına tabi olmalı” ifadesinde bulundu.
TİCARET BAKANLIĞI İDDİALARI YALANLADI
İnternette gümrüksüz alışveriş uygulamasının sona ereceğine dair çıkan iddiaların ardından, Ticaret Bakanlığı kaynakları CNBC-e’ye bir açıklama yaptı. Açıklamada, “Sektörün bu yönde uzun süredir bir çalışması var. Ancak Ticaret Bakanlığı’nın limitlerin düşürülmesine ya da sıfırlanmasına ilişkin bir çalışması yok. Bu yönde atılmış bir adım da yok” denildi.
Temu’nun Avrupa Birliği’nde 92 milyon, Shein’in ise 130 milyonun üzerinde kullanıcısı bulunuyor. 2024 yılında AB’ye 4,6 milyar dolarlık 150 euro altı paket giriş yaptı ve bu sayı 2023’e göre iki katına, 2022’ye göre ise üç katına çıkıyor. Bu siparişlerin yüzde 91’i Çin’den gelmekte. Temmuz ayında Türkiye’de 29 milyon ziyaretçiye ulaşan Temu, geçtiğimiz yıl 7 milyon erişim sağlarken, bu rakam, Amazon Türkiye’yi geride bıraktı. Bankalararası Kart Merkezi (BKM) verilerine göre, 2025 yılının ilk altı ayında e-ithalat geçen yıla göre yüzde 65 artarak 155 milyar 381 milyon TL’ye ulaştı. Aynı dönemde yabancı kartlarla Türkiye’den yapılan online harcamalar ise yüzde 7,4 artarak 78 milyar TL’den 83 milyar TL’ye çıktı.
TEMU’NUN UCUZ SATIŞ NEDENLERİ
Peki, Temu’nun bu kadar düşük fiyatlarla ürün satmasının sebeplerine ne? Şirket, Çin merkezli olması sebebiyle üretim ağını doğrudan platformla bağlayabiliyor. Aracıların devre dışı bırakılması nedeniyle ürünler doğrudan üreticiden tüketiciye ulaşıyor ve bu durum maliyetleri ciddi ölçüde düşürüyor. Temu’nun sahibi PDD Holdings, Çin pazarındaki birçok üreticiyle kurduğu ilişkiler sayesinde ölçek avantajı sağlıyor. Bu ölçek, bazı ürünleri neredeyse maliyetine ya da zararına satmalarına fırsat veriyor. Fiyatların düşük olmasının bir diğer nedeni ise vergi ve gümrük muafiyetleri. Avrupa Birliği’nde 150 euro altındaki, Türkiye’de ise 30 euro altındaki siparişlerde gümrük vergisi alınmıyor. Temu, bu muafiyetlerden yararlanarak daha ucuz ürün sunabiliyor. Ayrıca, Çin devleti e-ihracatı stratejik bir alan olarak desteklediği için lojistik maliyetleri düşük tutarak büyük hacimli gönderilerle, devlet sübvansiyonları yardımıyla, Temu; Avrupa ve Amerika’ya düşük kargo maliyetleriyle hatta bazen ücretsiz kargo seçeneğiyle ürünleri ulaştırabiliyor. Şirket ayrıca, tüketici taleplerini anlık ölçen gelişmiş algoritmalar kullanarak hangi ürünlerin hangi pazarda ne kadar satılabileceğini önceden tahmin etmekte, stok maliyetlerini azaltmakta ve üretim risklerini düşürmektedir. Bütün bu etkenler bir araya geldiğinde, Temu’nun pazara düşük fiyatlarla ürün sunabilmesi mümkün oluyor. Geçtiğimiz günlerde Türkiye’de temsilcilik açan Temu, yerel işletmeler ile işbirliği yapmaya başladı.
ONLINE DIŞ TİCARET ZORLAŞACAK
Türkiye’de yurtdışından posta ve hızlı kargo ile yapılan alışverişlerde 30 euroya kadar olan ürünlere basitleştirilmiş bir vergi sistemi uygulanmakta. Bu sistem kapsamında Avrupa Birliği ülkelerinden gelen siparişlerde yüzde 30, AB dışından gelenlerde ise yüzde 60 oranında tek ve maktu bir gümrük vergisi tahsil ediliyor. Ancak alışveriş tutarı 30 euronun üzerine çıktığında basitleştirilmiş sistem devre dışı kalıyor. Bu durumda normal ithalat rejimi devreye giriyor ve ürün türüne göre değişen gümrük vergisi oranları uygulanıyor. Ayrıca bu aşamada yüzde 20 KDV, ürünün cinsine göre ÖTV ve gümrük işlemlerine ilişkin çeşitli masraflar da ekleniyor. Yani 30 euro üzerindeki alışverişlerde vergi oranı sabit değil; tekstil, elektronik veya farklı ürün gruplarında farklı yükümlülükler geçerli oluyor.