ABD’NİN VENEZUELA’YA MÜDAHALESİ DÜNYA GÜNDEMİNİ SARSTI
ABD’nin Venezuela’ya gerçekleştirdiği saldırı ile Devlet Başkanı Nicolas Maduro ve eşinin başkent Karakas’taki Başkanlık Sarayı’ndan kaçırılması, küresel ölçekte geniş yankı buldu. Konuyla ilgili değerlendirmelerde bulunan hukukçular, ABD’nin bu müdahalesinin uluslararası hukuka aykırı olduğunu belirttiler. Ceza Hukukçusu ve Akademisyen Prof. Dr. Adem Sözüer, “Maduro gibi otoriter rejim uygulayıcılarından hukuken hesap sorulması, ancak o ülkelerin vatandaşları ve yargı makamları tarafından gerçekleştirilebilir. Bir devletin kendi mevzuatına dayanarak başka bir devlet başkanına yönelik yakalama kararı çıkarması ve bunu uygulamak amacıyla o devletin topraklarına operasyon yapması hukuk dışıdır. Bu nedenle Venezuela Devlet Başkanı’na karşı gerçekleştirilen kaçırma eylemi, uluslararası düzeyde bir suç olarak değerlendiriliyor” ifadelerini kullandı.
ULUSLARARASI HUKUKA GÖRE KUVVET KULLANIMI YASAK
ABD’nin Maduro ve eşini kaçırması sonrası bu durumun hukuki boyutu hem yurt içinde hem de uluslararası arenada tartışılmaya devam ediyor. Prof. Dr. Adem Sözüer, Başkan Maduro’nun kaçırılmasının, başka bir devletin saldırısıyla gerçekleşen bir özgürlükten yoksun kılma fiili olduğunu vurgulayarak, “Bu tür eylemler, uluslararası ceza hukuku açısından tartışmasız suç teşkil etmektedir. Ayrıca Birleşmiş Milletler Sözleşmesi’nde yer alan kuvvet kullanma yasağı da ihlal edilmiştir” dedi. Ayrıca Sözüer, “Meşru savunma koşulları oluşmadığı takdirde, bir devletin başka bir devlete yönelik kuvvet kullanması mümkün değildir. Devlet başkanlarına da uluslararası hukuk çerçevesinde dokunulmazlık tanınmıştır” dedi.
ULUSLARARASI MAHKEME BAŞVURUSU OLASI
Uluslararası suçları soruşturacak yetkili organlar olan Uluslararası Adalet Divanı ve Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne başvurulabileceği belirtildi. Örneğin, Gazze’deki Filistinli vatandaşlara yöneltilen saldırıların soykırım suçu oluşturduğuna dair Uluslararası Ceza Mahkemesi, İsrail Devleti Başkanı Binyamin Netanyahu hakkında yakalama kararı çıkarmıştı. Ancak bu karar, Avrupa devletlerince göz ardı edilmiştir. Venezuela’nın da Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin tarafı olduğu düşünüldüğünde, başta Maduro olmak üzere ülkeye yönelik saldırılara karşı mahkemeye başvurmak mümkün. Bununla birlikte Venezuela’daki siyasi geleceğin nasıl şekilleneceği ise belirsizliğini koruyor.
HALKIN HESAP SORMA YETKİSİ
Maduro gibi otoriter yöneticilerden hukuki anlamda hesap sorulabileceği yerin o ülkelerin vatandaşları ve yargı organları olduğuna dikkat çekildi. İnsanlığa karşı işlenen suç veya savaş suçları durumunda ise Birleşmiş Milletler Uluslararası Adalet Divanı veya Lahey Uluslararası Ceza Mahkemesi devreye girebiliyor. Ancak “uyuşturucu terörizmi” gibi gerekçelerle bir devlet başkanı ve eşinin kaçırılmasının uluslararası ceza hukuku açısından suç olduğu ifade edildi.
MADURO’NUN DİKTATÖRLÜĞÜ HUKUKA AYKIRI
Uluslararası Hukuk Profesörü Funda Keskin Ata, olayların uluslararası hukuka aykırı olduğunu belirtti. Maduro’nun ülkesinde gerçekleştirdiği eylemleri bir diktatörlük olarak değerlendiren Ata, “Son seçimi kaybettiği halde sonucu kabul etmeyen ve iktidarını sürdürme çabasında olan Maduro’nun bu tutumu anlaşılıyor. Ancak bunlar bir dış gücün gelip bu kişiyi alıp götürmesini haklı çıkaran nedenler olamaz. Bir devletin topraklarına girip böyle bir müdahalede bulunmak, o devletin toprak bütünlüğü ve egemenlik haklarına bir ihlal anlamına gelir. Dolayısıyla Venezuela’nın siyasi egemenliği ihlal edilmiştir” dedi.
ULUSLARARASI HUKUK BAKIMINDAN KABUL EDİLEMEZ
Son olarak, Trump’ın Maduro’yu alacaklarına dair açıklamalarının uluslararası hukuk açısından kabul edilemeyeceğini belirten Ata, her devletin kendi toprakları üzerindeki egemenliğinin, o ülkedeki halk tarafından belirleneceğini ifade etti.