Politico, ABD yönetiminin petrol şirketlerinin üst düzey yöneticileriyle görüşerek, Venezuela’daki kamulaştırılan sondaj kuleleri, boru hatları ve diğer varlıklar için tazminat talep eden firmaların ülkeye geri dönerek çöküşteki petrol sektörüne büyük yatırımlar yapması gerektiğini ilettiğini aktardı. Boşanma aşamasında iki kaynak, cumartesi günü Politico’ya yaptıkları açıklamada, ABD’nin askeri operasyonla Nicolás Maduro’yu yakalamasının ardından Venezuela’nın harap petrol altyapısının geleceğinin gidişatının belirsizlikler içerdiğini belirttiler. Ancak sektör temsilcileri, ülkenin yönetim şeklinin henüz net olmadığını ifade ederek, yıllardır göz ardı edilen petrol sahalarının yeniden inşa edilmesine temkinli yaklaştıklarını belirttiler. “Mesaj çok açık. Masada yer almak ve parasını almak istiyorsanız, ülkeye girmeniz gerekiyor,” diyen bir sektör yetkilisi, söz konusu teklifin yaklaşık 10 gündür geçerli olduğunu dile getirdi. Aynı kişi, mevcut altyapının son derece kötü durumda olduğunu ve şirketlerin, sahaların işlenebilir hale getirilmesi için gerekli olanı doğru bir şekilde değerlendiremediğini vurguladı.

ABD’DEN PETROL ŞİRKETLERİNE ÇAĞRI

ABD Başkanı Donald Trump, cumartesi sabahı gerçekleştirdiği televizyon konuşmasında, Amerikan petrol şirketlerinin Venezuela’ya milyarlarca dolarlık yatırım yapmasını beklediğini açıkça dile getirdi. Trump, “Dünyanın en büyük Amerikan petrol şirketleri oraya gidecek, milyarlarca dolar harcayacak, çökmüş petrol altyapısını onaracak ve ülke için yeniden gelir üretmeye başlayacak,” ifadelerini kullandı. Venezuela, petrol sektörünü ilk kez yaklaşık 50 yıl önce millîleştirmişti. Eski Devlet Başkanı Hugo Chávez, 20 yıl kadar önce bu süreci daha da genişletti. Ülke, dünyanın en büyük petrol rezervlerinden bazılarına sahip olmasına rağmen, yıllar süren kötü yönetim ve yetersiz yatırımlarla altyapısı ciddi şekilde zayıfladı. Maduro sonrası döneme dair değerlendirmeler yapan ABD’li sektör temsilcileri ve piyasa analistleri, net bir yol haritasının eksikliğine dikkat çekiyor. Eski ABD Başkanı George W. Bush’un ulusal güvenlik ve enerji danışmanlarından Bob McNally, “Maduro sonrası, Trump’la uyumlu bir yönetimde ABD’li şirketlerin ülkeye dönüşünde bir irade var. Ancak nasıl bir rejim kurulacağı ve bu noktaya nasıl ulaşılacağı hâlâ belirsiz,” dedi.

DÜZENLİ GEÇİŞİN ÖNEMİ

ABD’li şirketlerin en büyük kaygıları arasında, Venezuela’ya gönderilecek personel ve ekipmanın güvenliğinin sağlanması, yatırımların nasıl finanse edileceği, petrol fiyatlarının Venezuelalı ham petrolü kârlı hale getirip getiremeyeceği ve ülkenin OPEC’teki konumu yer alıyor. ABD’de petrol fiyatları, cuma günü itibarıyla varil başına 57 dolara kadar düşerek, pandemi sonrasının en düşük seviyelerinden birine gerilemiş durumda. Beyaz Saray, petrol sektörüne yönelik planlarla ilgili sorulara henüz detaylı bir yanıt vermedi. Ancak Trump, Florida’daki Mar-a-Lago’da yaptığı açıklamada, ilk yatırımların doğrudan şirketler tarafından karşılanacağını belirtti. “Altyapının yeniden inşası milyarlarca dolara mal olacak ve bu maliyeti petrol şirketleri üstlenecek. Karşılığını alacaklar ama öncelikle yatırımı yapmaları gerekiyor,” ifadelerini kullandı. Yine de yönetim ile şirketler arasındaki temasların çok erken bir aşamada olduğu ifade ediliyor. İsmi açıklanmayan bir sektör yöneticisi, görüşmelerin düzensiz olduğu ve sektörde sınırlı ilgi gördüğünü belirterek süreci “önce ateş et, sonra nişan al” yaklaşımına benzetti. Venezuela’nın petrol üretimi, 1970’lerdeki günlük 3,5 milyon varil seviyesinin üçte birinin altına düşmüş durumda. Yaklaşık 300 milyar varillik dev rezervin işletilmesine yönelik altyapı ise son 20 yılda önemli ölçüde aşındı. Aynı sektör yöneticisi, ABD’li petrol sahası hizmet şirketlerinin Venezuela’ya dönüşünün ancak bu firmaların doğrudan ABD hükümetiyle kontrat yapabilmeleri halinde mümkün olabileceğini aktardı.

PETROL ŞİRKETLERİNİN GÜVENLİĞİNE DİKKAT

Görüşmelerde, Venezuela devlet petrol şirketi PdVSA’nın geleceği de gündeme geldi. Yetkililere göre, PdVSA’nın tamamen özelleştirilmesi ya da parçalanması planı yok; ama üst yönetimde köklü değişiklikler bekleniyor. ABD hükümetinden özel lisansla Venezuela’da faaliyet gösteren tek büyük petrol şirketi olan Chevron, cumartesi günü yaptığı açıklamada, çalışanlarının güvenliğini ve varlıklarının korunmasını öncelik olarak gördüğünü vurguladı. Houston merkezli petrol danışmanı Evanan Romero, son gelişmelerin Amerikan petrol şirketlerinin Venezuela’ya “çok yakında” dönüşü için zemin hazırladığını öne sürdü. Romero, PdVSA’nın eski çalışanlarından oluşan yaklaşık 400 kişilik bir grubun, olası bir yeni yönetim altında petrol sektörünün canlandırılmasına yönelik çaba gösterdiğini belirtti. Ancak uzmanlar, geçiş sürecinin ne denli düzenli olacağının belirleyici olacağı görüşünde. Trump’ın ilk döneminde ABD Dışişleri Bakanlığı’nda görev yapan Carrie Filipetti, “Düzensiz bir geçiş, Amerikan şirketlerinin Venezuela’ya girişini son derece zorlaştırıyor. Mesele sadece Maduro’nun gitmesi değil, meşru bir yönetimin iş başına gelmesi,” değerlendirmesinde bulundu.

UZUN VADELİ YATIRIM FIRSATLARI

Atlantic Council’dan enerji analisti Landon Derentz, mevcut düşük petrol fiyatları ve yüksek yatırım gereksinimi sebebiyle Venezuela’nın şimdilik uzun vadeli bir seçenek olarak değerlendirildiğini belirtiyor. Derentz’e göre, ABD’deki kaya petrolü üretiminin gerileyip düşmesi durumunda, Venezuela’nın ağır ham petrolü yeniden stratejik bir değer kazanabilir. “Riskler ortadan kalkarsa Venezuela gerçekten bir mücevher haline gelir,” diyen Derentz, “Ancak şu an için bunun olgun bir fırsat olduğuna dair güçlü bir işaret yok,” şeklinde değerlendirmede bulundu.