Türkiye’de otomobil sahipleri, araçlarında orijinal plakalar yerine daha şık kabartılı harflerle tasarlanmış plakaları kullanma trendine yöneldi. 2010 yılında başlayan bu akım, 2018 yılında yasaklandı. Ülkemizde Avrupa Pres Plaka (APP) kullanımı, Karayolları Trafik Kanunu’na aykırı olarak değerlendiriliyor. APP plaka kullananlara uygulanan ağır ceza de dikkat çekiyor. Standartlara uymayan, kalın veya farklı karakterlerle basılan plakalar, muayene aşamasından geçemiyor. 2026 yılından itibaren APP plaka sebebiyle 280 bin liraya kadar ceza uygulanması öngörülüyor. Ayrıca, APP plaka kullananlar için 30 gün trafikten men cezası da mevcut.

SAHTE VE YASA DIŞI PLAKA KULLANIMINA CEZA UYGULANIR

Sahte veya yasa dışı yollarla temin edilen kalın karakterli APP plakalar için yaptırımlar uygulanıyor. APP plakalarının değiştirilmesi oldukça uzun, zahmetli bir süreci gerektiriyor. Öncelikle emniyete gidilerek plakanın kayıp olduğu belirtiliyor ve yeni harf ve sayı grubuna sahip bir plaka talep ediliyor. Daha sonra noterde ruhsat işlemleri gerçekleştirilip, plakalar basılması için talepler yapılıyor. Trafik sigortası, kasko ve varsa ihtiyari mali mesuliyet sigortalarının da güncellenmesi gerekiyor.

MİLYONLARCA ARAÇ SAHİBİ YENİ PLAKA İÇİN KUYRUKTA

Ülkede milyonlarca araç sahibi, plakalarını değiştirmek için uzun kuyruklar oluşturmaya başlıyor. Yasa dışı ve sahte kalın puntolarla basılmış APP plakalara, 280 bin liraya kadar ceza kesilirken, araçların trafikten men edilme riski de bulunuyor. İlk tespit durumunda 140 bin lira, ikinci kez yakalanma söz konusu olduğunda ise 280 bin lira ceza uygulanacağı bildiriliyor. Bu kişiler, Türk Ceza Kanunu’nun 204’üncü maddesine göre cezai işlemle karşılaşacak.

İKİ YILDAN BEŞ YILA KADAR HAPİS CEZASI SÖZ KONUSU

Söz konusu madde, “Bir resmi belgeyi sahte olarak düzenleyen, gerçek bir resmi belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştiren veya sahte resmi belgeyi kullanan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır,” hükümlerini içeriyor.

ORİJİNAL PLAKA İLE DEĞİŞİMİ MÜMKÜN

Orijinal plakalarını elinde bulunduran araç sahipleri, APP plakalarını söküp atarak, orijinal plakalarını kullanabiliyor. Bununla birlikte, orijinal plakası olmayan araç sahipleri zorlu bir süreçle karşı karşıya kalıyor. Öncelikle ilgili trafik şubesine gidilip plakaların kayıp olduğu bildirilip, yeni ruhsat ile plaka talep ediliyor.

TRAFİK SİGORTASI, KASKO VE HGS’DE DEĞİŞİKLİKLER GEREKİYOR

Plaka ve ruhsatın tamamen değişmesi sebebiyle trafik sigortası, varsa kasko ve ihtiyari mali mesuliyet sigortalarının da güncellenmesi zorunlu. Yeni poliçelerin düzenlenmesi ve zeyilname oluşturulması ihtiyacı doğuyor. Hızlı Geçiş Sistemi etiketine sahip araçlar, plaka değişikliğinden dolayı yüzde değişiklik yapılması gerektiği için bilgilendirme yapılması gerekiyor.

SİSTEMLERDE GÜNCELLEME YAPILACAK

Plakaların değişmesiyle birlikte plaka tanımlı UTTS sistemi de güncellenmesi gereken bir alan olarak karşımıza çıkıyor. Ayrıca şirket araçlarının akaryakıt alımlarında kullanılan taşıt tanıma sistemlerinde de yeni plakanın sisteme eklenmesi gerekecek.

OTOPARK VE GÜVENLİK SİSTEMLERİNDE DE DEĞİŞİKLİK YAPILACAK

Belli site ve otoparklarda plaka tanıma sistemi ile kapı açılması gerçekleştirildiği için yeni plakaların site veya otopark yönetimine de bildirilmesi gerekiyor. Aksi takdirde araçlar giriş ve çıkış yapamayacak.

DEĞİŞİMİ YAPMAK MALİYETLİ

Yeni ruhsat, plaka basım maliyetleri ve evrak düzenlemeleri ortalama olarak 4 bin lira civarında bir maliyeti ortaya çıkarıyor. Bunun yanı sıra, plaka sökme işlemi sırasında meydana gelen silikon kalıntılarının temizliği ve yeni plakalık tedariki gibi işlemler de ek zaman kayıplarına yol açabiliyor.

ARAÇ SATIŞLARINDA EK GİDERLER DOĞUYOR

Farklı il koduna sahip araçları kullanmak istemeyen kişiler, noterde ikinci el aracın devir işlemi sırasında APP plakalarının kabul edilmediğinden ötürü plaka, ruhsat, sigorta değişiklikleri ile uğraşmak zorunda kalıyor. Bu sebeple, aracı satacak olan kişinin tüm işlemleri tamamlayarak yasal plakayı temin etmesi ve alıcının yeni plakaları iptal ettirip, ikamet ettiği il koduna dair orijinal plakaları için noterden evrak temin etmesi gerekecek. Bu sebeple ikinci el araç satışlarında gecikmeler yaşanması muhtemel.

YASALARLA BELİRLENMİŞ PLAKA STANDARTLARI

Plakaların karşılama gerekli standartları şöyle: Plaka ölçüleri 11×52 cm ya da 21×32 cm olmalı. Plakalar, özel plakalar hariç, beyaz zemin üzerine siyah yazı tipi ile basılmalı. Plakada kullanılan harf ve rakamlar yönetmeliğe uygun boyutta olmalı. Ayrıca plakalar üzerinde 4×10 cm boyutlarında, mavi zemin üzerine beyaz renkle basılmış TR ibaresi, ay yıldız hologramı ve TŞOF mührü bulunmalı. Öte yandan, plakanın alt kısmında dalgalı bir şerit yer almalıdır.

İLA VE YASAKLAR UYGULANMAYA DEVAM EDİYOR

Yasak olmasına karşın, APP plakaların satışı devam ediyor. E-ticaret platformlarında 800 lira civarında APP plakaları satışa sunuluyor. Bu durum, yasalara aykırı olmasına rağmen e-ticaret sitelerinin bu satışları sürdürmesinden kaynaklı olarak vatandaşların mağduriyetine yol açıyor. Ayrıca devlet daireleri, noterler, sigorta şirketlerinde gereksiz kırtasiye sorunları yaşanıyor.