KÜRESEL ISINMA AVRUPA’YI VURUYOR
Küresel ısınma, dünya üzerindeki dengeleri bozarak sürerken Avrupa kıtası bu kritik değişimin en yoğun etkisini hissediyor.
Son yayımlanan iklim raporunda, Avrupa’daki sıcaklık artışının küresel ortalamanın neredeyse iki katına çıktığı tespit edildi. Son 30 yıl boyunca, dünya genelinde ortalama sıcaklık her on yılda 0,27 derece yükselirken, Avrupa’da bu oran şaşırtıcı şekilde 0,56 dereceye ulaşıyor.
Dünya genelindeki sıcaklık değerleri sanayi öncesi dönemin 1,4 derece üzerine çıkmışken, Avrupa’da bu fark 2,5 dereceye ulaştı. Bilim insanları, bu hızlı ısınmanın kıtada aşırı hava olayları ve yıkıcı orman yangınlarını tetiklediğinin altını çiziyor.
ORMAN YANGINLARI VE REKOR SICAKLIKLAR
Geçtiğimiz yıl Avrupa genelinde bir milyondan fazla hektar alan yangınla kül oldu ve bu rakam kayıtlara geçen en büyük orman yangını alanı olarak tarihe geçti. Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi yetkililerinden Samantha Burgess, ortaya çıkan tabloyla ilgili kanıtların tartışılamaz hale geldiğini belirtiyor ve iklim değişikliğinin artık geleceğe dair bir tehdit değil, bugünün gerçeği olduğunu vurguluyor.
Copernicus İklim Değişikliği Servisi verilerine göre, 2025 Avrupa’nın en sıcak üçüncü yılı olarak kaydedildi. Kıta genelinde ortalama sıcaklık 10,41 dereceye yükselerek 2024 yılındaki rekorun hemen ardından geldi. Reading Üniversitesi’nden Profesör Hannah Cloke, Avrupa’nın yüzde 95’inin normalden yüksek ortalama sıcaklıklara maruz kaldığını ifade ederek, bu durumun tek bir bölgeyle sınırlı kalmadığını ve temel iklim çizgisinin tamamen değiştiğini dile getiriyor.
AVRUPA’DA HIZLI ISINMA NEDENLERİ
Uzmanlar, Avrupa’daki eşi benzeri görülmemiş ısınmayı coğrafi konum ve insan faaliyetlerinin olumsuz birleşimi ile açıklıyor. Kıtanın en hızlı ısınan bölgesi olan Arktik dairesine yakınlık, sıcaklık artışını doğrudan etkiliyor. Son 30 yılda Arktik bölgesi, her on yılda ortalama 0,75 derece ısınarak Avrupa’nın iklimini ciddi şekilde etkiledi.
Başlangıçta mantıksız görünen bir durum olsa da hava kirliliğini azaltma çabalarının, bu hızlı ısınmada önemli bir rol oynadığı belirtildi. Havadaki aerosol parçacıkları, güneş ışığını yansıtarak gezegeni serin tutma işlevi görüyor. Avrupa’da 1980’lerden itibaren uygulanan sıkı çevre politikaları, hava kirliliğini azaltırken bu yansıtıcı etkiyi ortadan kaldırdı. Kirliliğin azalmasıyla birlikte kıtaya daha fazla güneş radyasyonu ulaşarak ısınmayı hızlandırdı. İnsana bağlı iklim değişikliğinin etkileri, sürekli olarak ısınmayı tetikleyen bir geri besleme döngüsü yaratıyor.
BUZULLARDAKİ EROZYON VE ARTAN MORTALİTE
İklim değişiklikleri, genellikle soğuk kalan yüksek enlem bölgelerinde bile ciddi hasarlara yol açıyor. İskandinavya’nın kıyı bölgelerinde üç hafta süren sıcak hava dalgaları sıcaklıkları 30 derecenin üzerine çıkarırken, Reading Üniversitesi’nden Doktor Akshay Deoras, bu durumu son derece endişe verici buluyor. Kıtanın buzulları hızla geri çekilirken, İzlanda’nın ikinci büyük buzul kaybını yaşadığı kaydediliyor. Grönland Buz Örtüsü, geçtiğimiz yıl 139 milyar ton buz kaybederek deniz seviyelerinin yükselmesine katkı sağladı.
Kıtanın neredeyse yarısında sıcaklıkların 32 derecenin üzerinde seyrettiği şiddetli sıcak hava dalgaları yaşanırken, İspanya bu krizin en büyük kurbanı oldu. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre, aşırı sıcaklık stresi, dünya genelindeki hava koşullarına bağlı ölümlerin başlıca nedeni olarak öne çıkıyor. Rekor sıcaklıklar, İspanya, Kıbrıs, Birleşik Krallık, Hollanda ve Almanya gibi ülkelerde ölümcül orman yangınlarına sebep oldu ve bu korkunç yangınlarda üç kişi hayatını kaybetti. 500’den fazla kişi de doğrudan bu felaketten etkilendi.
Doktor Deoras, Avrupa’nın diğer kıtalardan daha hızlı ısındığını ve bunun sonuçlarının göz ardı edilemeyecek kadar ciddi olduğunu belirtiyor. İklim krizinin her geçen gün daha da hızlandığını ifade eden uzmanlar, insanlığın acilen harekete geçmesi gerektiği konusunda tüm dünyayı uyarıyor.