BM GÜVENLİK KONSEYİ’NİN KARARI

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, İran’ın nükleer taahhütlerine bağlılığını onaylayan ve ülkeye yönelik BM yaptırımlarının kalıcı olarak kaldırılmasını hedefleyen karar tasarısını reddetti. Bu durum, İran’a yönelik yaptırımların yeniden uygulanması sürecinin resmen başlamasına neden oldu.

OYLAMADA DİKKAT ÇEKEN SONUÇLAR

Konseydeki oylamada tasarıya yalnızca Çin, Rusya, Pakistan ve Cezayir destek verdi. Buna karşın İngiltere, Fransa, ABD, Sierra Leone, Slovenya, Danimarka, Yunanistan, Panama ve Somali aleyhte oy kullandı. Guyana ve Güney Kore ise çekimser kalmayı tercih etti. Ayrıca, İran ile İngiltere, Fransa ve Almanya’dan oluşan “Avrupa Üçlüsü” (E3) ülkeleri arasında 28 Eylül tarihine kadar bir anlaşmaya varılamaması durumunda, BM yaptırımlarını etkin hale getirecek olan “snapback” (Tetik) mekanizması işleme sokulacak.

İRAN’IN TEPKİSİ

İran’ın BM Daimi Temsilcisi Emir Said İrevani, karara tepki gösterdi. E3 ülkelerinin nükleer anlaşmadaki yükümlülüklerini yerine getirmediğine dikkat çeken İrevani, “Attıkları adımlar uluslararası hukuka ve doğrudan BMGK’ya aykırıdır. Üç ülke, savunduklarını iddia ettikleri çerçeveyi kendileri yıktı” şeklinde konuştu. Ayrıca, İngiltere, Fransa ve Almanya’nın yaptırımları geri getirme niyetinin “uluslararası hukuka doğrudan saldırı” olduğunu vurgulayan İrevani, İran’ın nükleer programının hiçbir zaman barışçıl rotadan sapmayacağını belirtti. Diğer yandan, BMGK’nin diyalog ve uzlaşma fırsatını kaybettiğini ifade eden İrevani, oluşabilecek her türlü gerilim ve krizin sorumlusunun bu üç Avrupa ülkesi olacağını belirtti.

SNAPBACK MEKANİZMASI HAKKINDA

E3 ülkeleri, 28 Ağustos’ta BM Güvenlik Konseyi’ne İran ile dünya güçleri arasında 2015 yılında imzalanan nükleer anlaşma çerçevesinde geri adım atma mekanizmasını devreye soktuklarını bildirmişti. Bu adımla birlikte, BM’nin İran’a yönelik yaptırımlarının 30 gün içinde yeniden yürürlüğe girme ihtimali gündeme gelmiş oldu. Söz konusu yaptırımlar, İran’ın nükleer anlaşmaya uymadığı takdirde, diğer tarafların tüm uluslararası yaptırımları yeniden uygulamasına olanak tanıyor.

ORTAK KAPSAMLI EYLEM PLANI (JCPOA)

İran, 2015 yılında İngiltere, Çin, Fransa, Almanya, Rusya ve ABD ile Ortak Kapsamlı Eylem Planı’nı (JCPOA) imzalamıştı. Anlaşmaya göre, İran’ın yaptırımların hafifletilmesi karşılığında nükleer programını kısıtlamayı kabul etmesi planlanmıştı. Ancak ABD’nin 2018 yılında anlaşmadan tek taraflı çekilmesi ve yaptırımları yeniden uygulamaya koyması, İran’ın nükleer taahhütlerine uymayı kademeli olarak azaltmasına yol açtı.