BM GÜVENLİK KONSEYİ’NDE KABUL EDİLMEDİ
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, İran’ın nükleer taahhütlerine bağlılığını onaylayan ve ülkeye uygulanan BM yaptırımlarının kalıcı biçimde kaldırılmasını öngören karar tasarısını oy çokluğuyla reddetti. Bu durum, İran’a yönelik yaptırımların yeniden uygulanma sürecinin fiilen başlamasına yol açtı.
OYLAMADA İLGİ ÇEKEN SONUÇLAR
Yapılan oylamada tasarı yalnızca Çin, Rusya, Pakistan ve Cezayir tarafından desteklenirken, İngiltere, Fransa, ABD, Sierra Leone, Slovenya, Danimarka, Yunanistan, Panama ve Somali aleyhte oy kullandı. Guyana ve Güney Kore ise çekimser kalmayı tercih etti. Ayrıca, İran ile İngiltere, Fransa ve Almanya’dan oluşan “Avrupa Üçlüsü” (E3) ülkeleri arasında 28 Eylül’e kadar bir çözüm sağlanamazsa, BM yaptırımlarını devreye sokacak olan “snapback” (Tetik) mekanizmasının işletileceği belirtildi.
İRAN’DAN TEPKİ
İran’ın BM Daimi Temsilcisi Emir Said İrevani, karara karşı çıktı. E3 ülkelerinin nükleer anlaşmadaki yükümlülüklerini yerine getirmediğini dile getiren İrevani, “Attıkları adımlar uluslararası hukuka ve doğrudan BMGK’ya aykırıdır. Üç ülke, savunduklarını iddia ettikleri çerçeveyi kendileri yıktı” açıklamasında bulundu. İngiltere, Fransa ve Almanya’nın yaptırımları yeniden uygulamak için her girişiminin “uluslararası hukuka doğrudan saldırı” ifade ettiğini belirtti. İran’ın nükleer programının hiçbir zaman barışçıl rotadan sapmayacağını vurgulayan İrevani, BMGK’nin diyalog ve uzlaşmayı kaybettiğini belirterek, gelişecek her türlü krizden ve gerilimden üç Avrupa ülkesinin sorumlu olacağını vurguladı.
YAPTIRIMLARIN İNFAZI
E3 ülkeleri, 28 Ağustos’ta BM Güvenlik Konseyi’ne İran ile dünya güçleri arasında 2015 yılında imzalanan nükleer anlaşma çerçevesinde geri adım atma mekanizmasını harekete geçirdiklerini duyurdu. Bu adımla beraber BM’nin İran’a yönelik yaptırımlarının 30 gün içinde yeniden yürürlüğe girme ihtimali gündeme geldi. Belirtilen yaptırımlar, nükleer anlaşma çerçevesinde İran’ın taahhütlerine uymaması durumunda diğer tarafların tüm uluslararası yaptırımları yeniden uygulamasını mümkün kılıyor.
ORTAK KAPSAMLI EYLEM PLANI
İran, 2015 yılında İngiltere, Çin, Fransa, Almanya, Rusya ve ABD ile Ortak Kapsamlı Eylem Planı’nı (JCPOA) imzalamıştı. Bu anlaşmaya göre İran, yaptırımların azaltılması karşılığında nükleer programını kısıtlamayı kabul etmişti. Ancak ABD’nin 2018 yılında anlaşmadan tek taraflı çekilmesi ve yaptırımları yeniden uygulamaya koyması, İran’ın nükleer taahhütlerine uymayı kademeli olarak azaltmasına neden oldu.