Haiti’nin kuzey kıyısı, ülkenin tüm ağırlığıyla Atlantik Okyanusu’na açıldığı bölge olarak dikkat çekiyor. Bu kıyıda yalnızca Amerikan yolcu gemilerine ve yabancı tatilcilere açık olan Labadie adlı özel tesisi, hemen yanında ise insan kaçakçıları için kötü bir üne sahip Tortuga Adası bulunuyor. Devrim tarihiyle özdeşleşen Cap-Haitien kenti ise son dönemde Trump yönetiminin Haitili göçmenleri sınır dışı etmek için ilk tercih ettiği durak haline geldi. Haiti’de 2010 yılında yaşanan yıkıcı depremin ardından Cap-Haitien, ülkenin diğer bölgelerindeki felaket ve şiddetten kaçan binlerce kişi için önemli bir merkez oldu. Trump yönetiminin bu ay yüz binlerce kişinin geçici sınır dışı korumasını kaldırmasıyla birlikte kentin çok daha fazla göçmene ev sahipliği yapması bekleniyor.
TPS İPTALİNİN ARDINDAN İLK SINIR DIŞI UÇUŞU
Perşembe günü, ABD’de yaklaşık 350 bin Haitilinin sınır dışı edilmesini önleyen ve onlara yasal çalışma izni veren Geçici Koruma Statüsü’nün (TPS) iptal edilmesinden sonra ilk sınır dışı uçağı Haiti’ye ulaştı. Artık Amerikan genelindeki Haitili topluluklar, Trump yönetiminin göçmen politikaları karşısında savunmasız oldukları yeni gerçeklikle yüzleşiyor. İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin, uçağın kalkmasından saatler önce X hesabından “Yasadışı yabancıları sınır dışı etmek için harika bir gün. Günaydın Amerika!” paylaşımında bulundu. Öğleden kısa bir süre sonra uçaktan inen 161 kişi, Haiti Ulusal Göç Ofisi tarafından kayıtlara geçti. Bazı yolcular diz çöküp toprağı öperken, bazıları yüzlerini kapatarak yerel basından uzaklaştı. Asıl soru ise bu sayının ne kadar artacağı.
KENTİN ALTYAPISI YETERSİZ KALIYOR
Yerel halk, kentin artık daha fazla göçmeni kaldıramayacağını ifade ediyor. Cap-Haitien’de yaşayan tamirci Demonstène Reynold, “Cap-Haitien tek başına daha fazla insanı kabul edemez. Sadece yurt dışından gelen sınır dışı edilenleri değil, siyasi kriz nedeniyle Hinche ve Port-au-Prince’ten gelenleri de karşılıyoruz” dedi. Kentin görünümü geçmiş yıllara göre büyük ölçüde değişti; trafik sıkışıklığı arttı, çöp toplama noktaları kapasitesinin üzerinde doldu. Fort Saint Michel Hastanesi’nde görevli yönetici Louis Ronald Espoir, kentteki tüm sağlık tesislerinin kapasitesinin dolu olduğunu belirterek, “Gördüğünüz gibi bölgedeki hastaneler hükümetin tüm çabalarına rağmen dolu. Mevcut nüfusla bile kapasitemiz doluyken başka insanları kabul edebileceğimizi söylemek yalan olur” diye konuştu.
GÜVENLİK ENDİŞELERİ VE HÜKÜMETİN YAKLAŞIMI
Sınır dışı uçuşu, ABD’deki göçmen hakları savunucularının Haitililerin ülkelerine gönderilmesinin tehlikelerine dair endişelerini dile getirdiği bir dönemde gerçekleşti. Daha sıkı göç kısıtlamaları isteyenler ise yönetimi yasadışı göçmenleri yeterince hızlı sınır dışı etmemekle eleştiriyor. Trump yönetimi, Dışişleri Bakanlığı’nın “Seyahat Etmeyin” uyarısına ve Federal Havacılık İdaresi’nin Haiti’ye ticari uçuş yasağına rağmen ülkenin Haitililer için güvenli olduğu görüşünü tekrarlıyor. Mullin, Haziran ayında katıldığı bir televizyon programında kararı savunarak, “Seyahat Etmeyin” uyarısının Amerikalılar için yayınlandığını, çünkü çetelerin ailelerinin fidye ödeyebileceğini düşündüğü ABD vatandaşlarını kaçırmaya çalıştığını öne sürmüştü. Ancak ülkedeki adam kaçırma salgınından en çok etkilenen kesimlerin Haitililer olduğu, çetelerin en yoksul kişileri bile hedef aldığı biliniyor.
NÜFUS ARTIŞI VE YENİ GELENLERİN DURUMU
Çete şiddetinden büyük ölçüde uzak olduğu değerlendirilen Cap-Haitien, büyük bir göçmen akınıyla baş etmeye çalışıyor. Kentin eski belediye başkanı Angie Bell, insanları geri dönmeye teşvik ettiğini ancak ülkenin bu kişileri karşılayacak kapasiteyi geliştirmesi gerektiğini söyledi. Bell, “Daha fazla kalkınmaya ve bu kadar çok insan gelirken önleyici tedbir olarak daha fazla güvenliğe ihtiyacımız var” ifadelerini kullandı. 2003’teki son nüfus sayımında yaklaşık 350 bin olan kent nüfusunun en az 800 bine ulaştığını tahmin ettiğini belirten Bell, konut eksikliği nedeniyle şehirde çalışıp çevrede yaşayan birçok insan olduğunu aktardı. Haiti hükümeti ve Uluslararası Göç Ofisi gibi kuruluşlar, yerel halkın yükünü hafifletmek ve yeni gelenlerin ülke geneline yerleşmesini sağlamak için çalışıyor. Sınır dışı edilenlere genellikle birkaç gecelik konaklama, yol masrafları için nakit yardım ve ailelerine ulaşma desteği sağlanıyor. Ancak nüfus verileri, çoğu kişinin kentten ayrılmadığını gösteriyor.
HAİTİ'Yİ HİÇ GÖRMEDEN SINIR DIŞI EDİLEN YOLCU
Haiti göç ajansının başkanı Jean Négot Bonheur Delva, Perşembe günü havaalanında karşıladığı uçaktan inen bir yolcunun daha önce hiç Haiti’de bulunmadığını açıkladı. Dominik Cumhuriyeti’nde Haitili bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen ve daha sonra ABD’ye yerleşen bu kişinin nereye gideceğinin belirsiz olduğunu söyleyen Delva, “Haiti hakkında hiçbir şey bilmiyor” dedi.