ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri’nin (CDC) Alzheimer programı hâlâ fonlanıyor; Kongre bu yıl 41 milyon dolar ayırdı, ancak programı yürütecek personel bulunmuyor. Kurumun Sigara ve Sağlık Ofisi için 246 milyon dolar tahsis edildi, fakat bu birimin kadrosu da kesildi. Epilepsi programı, orak hücre hastalığı veri toplama çalışmaları ve tecavüz önleme birimi de benzer durumda. Yasa ve kongre ödenekleri gereği varlığını sürdürüyormuş gibi görünen bu programlar, fiilen ölü ya da ölüme yakın. Çünkü bu işleri yürüten CDC uzmanları, Başkan Donald Trump yönetimi tarafından işten çıkarıldı ya da maaşlı izinde tutulup görev yapmalarına izin verilmiyor.
YENİ DİREKTÖRE KONGRE BASKISI
Atlanta merkezli CDC, Amerikalıları önlenebilir sağlık tehditlerinden korumakla görevli. Dr. Erica Schwartz geçtiğimiz hafta kurumun yeni direktörü olarak göreve başladığında, bu zombi programları ve Kongre’nin bunları yeniden hayata döndürmesi yönündeki baskıyı devraldı. Schwartz’ın atanma duruşmasında Senatör Tim Kaine, sigara ofisinin atıl durumdaki faaliyetlerini yeniden başlatması için direktöre baskı yaptı. Virginia Demokratı Kaine, “Bu, kanunda yer alan ve kongre ödeneklerinden yararlanan bir ofis. Bu görev için para ayırırsak ve CDC yasayı takip edecek misiniz?” diye sordu. Schwartz ise “Her zaman yasaya uyacağım” yanıtını verdi.
TRUMP YÖNETİMİNİN TOPLU İŞTEN ÇIKARMALARI
Programların dondurulması kararı Schwartz’ın siyasi üstlerinden geldi. Nisan 2025’te Trump yönetimi, CDC ve diğer federal sağlık kurumlarındaki binlerce çalışana işten çıkarılma bildirimi gönderdi. Bu hamle, ABD Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı’nı yeniden yapılandırma ve bazı programları Sağlıklı Amerika İdaresi adlı yeni bir alt kurum altında toplama planının parçasıydı. Kongre’nin karşı çıkmasıyla bu yeniden yapılanma hayata geçirilmedi, ancak işten çıkarmalar gerçekleşti. Dönemin danışmanı Elon Musk ve Hükümet Verimliliği Departmanı öncülüğünde yapılan kesintiler; araştırmacıları, bilim insanlarını, doktorları, destek personelini ve üst düzey yöneticileri etkiledi. Böylece devlet, tıbbi araştırmalar, ilaç onayları ve diğer konularda ABD kararlarına uzun süre yön veren kilit uzmanların çoğundan mahrum kaldı.
KESİNTİLERİN BİR KISMI GERİ ALINDI
Kesintilere karşı açılan davalar ve yasa koyuculara yapılan başvurular sonucunda bazı kararlar geri çevrildi. Örneğin CDC’nin Ulusal Mesleki Güvenlik ve Sağlık Enstitüsü’ne yönelik sert kesintiler iptal edildi. Cinsel yolla bulaşan hastalıkları test eden laboratuvarlar ve kurşun zehirlenmesi kontrolünü destekleyen personelin bir kısmı da görevine iade edildi. Ancak kesintilerin büyük bölümü sürdü. Davaların devam etmesi nedeniyle ilk etapta işten çıkarılan personel, hukuki süreç sonuçlanana kadar ücretli idari izne alındı; yani maaş alıyorlar ama görev yapamıyorlar. Etkilenen her program kapsamındaki tüm halk sağlığı çalışmaları durmadı. CDC bütçesinin büyük bölümü eyalet ve yerel programlara aktarılıyor ve hibe süreçlerinin çoğu devam ediyor. Sağlık Fonlaması Koalisyonu Genel Müdürü Eric Gascho, CDC ve diğer federal sağlık kurumlarındaki personelin “parayı kapıdan çıkarmak için büyük çaba gösterdiğini” belirtti. Ancak sağlık tehditleri üzerine araştırma yapan, hangi hibeli programların işe yaradığını değerlendiren ve yaşam kurtarmanın en iyi yollarına ilişkin ulusal çerçeve belirleyen deneyimli uzmanlar artık yok.
FONLANAN AMA DURDURULAN PROGRAMLAR
Ocak ayında Kongre’nin kabul ettiği ve yasalaşan ödenek yasası, 200’den fazla proje ve faaliyet için finansman öngördü. Yasa, Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı’nın kanuni olarak zorunlu program çalışmalarını yürütecek personeli bulundurmasını şart koşuyor, ancak her programda kaç kişinin çalışması gerektiğini belirtmiyor. Bu süreçte mevcut ve eski CDC çalışanları, fonlanan ancak kadrosu boşaltılan onlarca programın listesini çıkardı. Bunlar arasında; eğilimleri izleyen, bırakma hatlarını destekleyen ve araştırmacıların milyarlarca dolarlık sağlık harcaması tasarrufu sağladığını belirttiği “Tips from Former Smokers” reklam kampanyasını yürüten Sigara ve Sağlık Ofisi, daha iyi gözetim, risk önleme ve iletişim kampanyaları için ayrılan 41 milyon dolarlık Alzheimer girişimi bulunuyor. Bu girişim kapsamında menopoz ile Alzheimer arasındaki olası bağlantıyı, erken menopozun daha yüksek riskle ilişkili olup olmadığını ve hormon tedavisinin bu riski azaltıp azaltamayacağını açıklaması planlanan bir web sayfasının geliştirilmesi de etkilendi. Ayrıca kabile topluluklarında aşırı doz önleme için 18 milyon dolarlık program, epilepsinin izlenmesi ve hastaların durumu yönetmesine yardımcı olan toplum programları için 11 milyon dolar, Kongre’nin 6 milyon dolar ayırdığı orak hücre hastalığı veri toplama programı, doğum öncesi, sırası ve sonrası sağlık davranışları ile sonuçları hakkında en kapsamlı veri kaynağı olan Gebelik Risk Değerlendirme İzleme Sistemi ve 2 milyon dolarlık boğulma önleme programı da kesintiye uğrayanlar arasında.
DEMOKRATLARDAN YASA İHLALİ SUÇLAMASI
Kesintiler, özellikle kronik hastalıkların nedenleri ve önlenmesine odaklanan çok sayıda programı etkiledi. ABD Sağlık Bakanı Robert F. Kennedy Jr., kronik hastalıklarla mücadeleyi önceliği olarak açıklamış ve CDC’yi bu konuda yeterince çalışmamakla suçlamıştı. Demokrat yasa koyucular, CDC’deki zombi programların 1974 tarihli Ödenekleri Tamamen Kullanma Yasası’nın ihlali olduğunu savunuyor. Ancak Kongre’nin bu yasayı uygulatabileceği bir ödenek polisi ya da kolluk kuvveti bulunmuyor. Cumhuriyetçilerin Temsilciler Meclisi ve Senato’daki çoğunluğu nedeniyle Kongre’nin Trump yönetimine karşı harekete geçme iştahı sınırlı. Wisconsin Senatörü Tammy Baldwin, “Başkan Trump defalarca siyaseti Amerikalıların sağlığının önüne koyduğunu gösteriyor ve ne yazık ki Cumhuriyetçi meslektaşlarım diğer yöne bakmaya devam ediyor” dedi. Bu yıl kabul edilen harcama yasasına Baldwin ve diğer senatörler, federal sağlık kurumlarının yasal sorumluluklarını yerine getirmek için gerekli personel düzeyini korumasına yönelik yeni şartlar ekledi, ancak yasa her program için personel sayısı belirtmedi.
KENNEDY'DEN PERSONELE DESTEK MESAJI
CDC’nin merkezinin bulunduğu Georgia eyaletini temsil eden Senatör Jon Ossoff, yasa koyucuların Schwartz’ın Kongre’nin fonladığı programları yönetip yönetmeyeceğini izlediğini söyledi. Ossoff, “Yasaya uyma niyetinde olup olmadığını hızla öğreneceğiz” ifadelerini kullandı. Kennedy bu ayın başlarında CDC’yi ziyaret etti. Bir çalışan forumunda CDC personeline övgü yağdıran Kennedy, “Tek amacım sizin işinizi yapmanıza izin vermek” dedi ancak personeli olmayan fonlanmış programlara değinmedi. Kennedy, Nisan ayında bir kongre oturumunda federal sağlık kurumlarında daha fazla işçiye ihtiyaç duyulduğunu ve özellikle kronik sağlık sorunlarıyla mücadele için 12 bin kişiyi işe almayı planladığını söylemişti. O tarihten bu yana CDC’ye kaç kişinin alındığı belirsizliğini koruyor. CDC çalışanlarını temsil eden Amerikan Hükümet Çalışanları Federasyonu Yerel 2883 Başkanı Yolanda Jacobs, anlamlı bir işe alım yapılmadığını öne sürdü. Jacobs, “Sadece önemli bir işe alım yapılmadı, aynı zamanda işten çıkarılan ve bu işlerde öncelik hakkı olması gereken çalışanlar konusunda görmezden gelme ve yavaşlatma yaşandı” dedi. Schwartz göreve başladıktan sonra planlarına ilişkin yorum talebine Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı sözcüsü e-postayla yanıt verdi: “Dr. Schwartz, çalışanları desteklemeye ve başarılı olmaları için ihtiyaç duydukları her şeye sahip olmalarını sağlamaya kararlıdır.”