Cumartesi akşamı yapılan resmi açıklamada, Çin Halk Cumhuriyeti’nin en üst düzey askeri yetkililerinden biri olan General Zhang Youxia hakkında soruşturma başlatıldığı ve görevden alındığı bildirildi. Zhang, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in çocukluk arkadaşı olarak tanınırken, devlet aygıtında “iki numara” konumunda kabul ediliyordu. Birleşik Krallık merkezli bir gazetenin haberine göre, Zhang’ın görevden alınması sonrasında yerine kimin atanacağına dair hiçbir açıklama yapılmaması, Şi Cinping’in Çin ordusu üzerindeki mutlak kontrolünü artırdığı şeklinde değerlendirildi.
SUÇLAMALAR VE SORUŞTURMA
Zhang, ülkenin nükleer silah programıyla ilgili bilgileri ABD’ye sızdırmakla ve rüşvet almakla suçlandığı belirtiliyor. Zhang’ın “çekirdek teknik verileri” yurt dışına gönderdiği iddia edilirken, bu iddiaların dayanağı olarak, Çin Ulusal Nükleer Şirketi’nin eski genel müdürü tarafından sağlanan deliller gösteriliyor. Sorunun sadece bununla sınırlı kalmadığı, aynı zamanda Merkez Askeri Komisyonu’nun ikinci ismi olan General Liu Zhenli’nin de benzer bir soruşturma kapsamına alındığı ifade ediliyor. Her iki generalin de “ciddi disiplin ihlalleri” şüphesiyle suçlandığı ve bu durumun Şi Cinping’in otoritesine doğrudan meydan okuduğu öne sürülüyor.
ORDUDAKİ DEĞİŞİMLER
İki üst düzey generalin tasfiye olmasının, Çin’in Merkez Askeri Komisyonu’nun ciddi şekilde küçülmesine yol açtığı görülüyor. Son üç yılda art arda gerçekleşen soruşturmalar ve son iki tasfiye ile birlikte komisyonda yalnızca Şi Cinping ve onun, yolsuzlukla mücadele sorumlusunun kalmadığı bildiriliyor. Bu gelişme, Şi’nin askeri alanda elinin rahatladığına işaret ediyor. Dolayısıyla, Şi’nin Tayvan dahil askeri planların uygulanmasında önünde artık bir engel kalmadığı söyleniyor. “Ciddi disiplin ihlalleri” terimi, genelde yolsuzluk dosyalarına atıfta bulunuyor.
GÜÇ MÜCADELESİ İDDİALARI
Çin Komünist Partisi’nin üst kadrolarındaki hizip mücadelelerine dair uzun süredir spekülasyonlar bulunuyordu. Bu çatışmanın, Şi ve Zhang arasında bir gerilim yarattığı iddia ediliyor. Askeri yayın organlarının yayımladığı başyazıda, “Merkez Askeri Komisyonu liderliğinin itibarını zedelediği” ve tüm askeri personele zarar verdiği belirtiliyor. Zhang ve Liu’nun, “Merkez Askeri Komisyonu başkanının sorumluluk sistemini ihlal ettiği” de ekleniyor.
Zhang ve Şi’nin GEÇMİŞİ
Zhang, Mao döneminin siyasetten uzak duran subayı General Zhang Zongxun’un oğluydu. Gençliği sırasında savaş görmüş nadir isimlerden biri olarak öne çıktı. 1970’lerin sonlarında Vietnam Savaşı’nda görev yaptı. Şi ve Zhang, çocukluk arkadaşıydılar ve birlikte büyümüşlerdi. Ancak, iki “prens” arasındaki ilişki zamanla farklı yönlere evrilmişti. 2007’de Şi’nin lider olarak öne çıkmasıyla Zhang, askeri temsilci olarak Merkez Komite’ye atandı. Ardından, Merkez Askeri Komisyonu’na getirildi.
Zhang’ın Yükselişi
Çin, ABD ile rekabet edebilecek düzeyde yeni bir donanma inşa ederken, Zhang, Şi’nin en yakın çalışma arkadaşı olarak konumlanmaya başlamıştı. 2022’deki kongrede Zhang, Merkez Askeri Komisyon’un yeni kıdemli başkan yardımcısı olarak tarihe geçti. Şi, yalnızca kendisine sadık kişilerin Politbüro’da kalmasını sağlarken, rakip hizipleri zayıflatma çabalarını artırmıştı.
DEVAM EDEN TASFİYELER VE GELECEK
2022’de Merkez Askeri Komisyonu’na atanan altı üyenin beşi artık görevden alınmış durumda. Şu anda aktif komisyon yalnızca iki kişiden oluşuyor. Uzmanlar, tasfiyelerin burada sona erip ermeyeceğini merak ediyor. Geopolitik belirsizliklerin yoğunlaştığı bu süreçte, devam eden tasfiyelerin Çin ordusunu istikrarsızlaştırabileceği ifade ediliyor. Analistler, Çin’in siyasi yapısındaki bu dalgalanmaların, gelecekteki parti kongresine ve Şi’nin üçüncü dönemine yönelik etkilerini sorguluyor.