Dijital alanların gelişmesiyle birlikte, bireylerin dikkatsizliklerinden faydalanan dolandırıcılık yöntemleri de hız kazandı. Sosyal medya hesapları ele geçirilen kullanıcılardan “acil para lazım” ya da “hesabım kilitlendi” gibi mesajlar iletiliyor. Bu tür mesajlara güvenen kişiler, maddi kayıplara uğrayabiliyor. Bir hesabın ele geçirilmesi, zincirleme mağduriyetlere yol açabiliyor ve kişisel verilerin kontrol dışına çıkmasına neden olabiliyor.
DOLANDIRICILIĞA DİKKAT!
28 Ocak Veri Koruma Günü dolayısıyla açıklama yapan avukat Özlem Kurt, “Bana bir şey olmaz” düşüncesinin dijital dolandırıcılıkta en büyük tehlike olduğunu vurguladı. Kurt, “Dolandırıcılık çoğu zaman hız ve güven duygusu üzerinden ilerliyor. Bir hesabın ele geçirilmesi, yalnızca hesap sahibini değil, o kişinin çevresindeki kişileri de etkileyen zincirleme mağduriyetlere dönüşebiliyor. Bu tür eylemler, bilişim suçları kapsamında cezai sonuçlar doğurabileceği gibi, kişisel verilerin hukuka aykırı biçimde ele geçirilmesi ve işlenmesi riskini de beraberinde getiriyor.” dedi.
HUKUKİ ADIMLAR ÖNEM TAŞIYOR
Kurt’a göre, önemli olan bir olayın yaşanmasının ardından süreci hemen resmileştirmek ve delilleri kaybetmemek. Özlem Kurt, sosyal medya üzerinden gerçekleşen dolandırıcılık olaylarında failin her zaman tespit edilemeyeceğine dikkat çekerek şu uyarılarda bulundu: “Bu tür dijital dolandırıcılık vakalarında suç duyurusunda bulunmak, fail tespit edilemese dahi hem üçüncü kişilerin uğradığı zararlar açısından hem de ileride hesap sahibine yöneltilebilecek sorumluluk iddialarına karşı koruyucu bir adım.” Ekran görüntüleri, mesaj metinleri, IBAN ve hesap bilgileri ile tarih-saat kayıtlarının saklanması ve sosyal medya platformları üzerinden resmi güvenlik ve hesap ihlali bildirimlerinin yapılmasının kritik olduğu belirtildi.
KİŞİSEL VERİLERİ KORUYUN
WhatsApp grupları, apartman ve okul gibi alanlarda güvenlik kameraları kişisel veri ihlallerinin sıkça yaşandığı yerler arasında bulunuyor. Telefon numaralarının rıza alınmadan gruplara eklenmesi, aidat borç listeleri veya öğrenci bilgileri gibi paylaşımlar kişisel verilerin kontrolsüz yayılımına neden olabilir. Güvenlik amacıyla alınan kamera görüntülerinin “bilgilendirme” veya “ibret” gerekçesiyle paylaşıılması, özel hayatın ihlali anlamına gelebiliyor. Uzmanlar, WhatsApp gruplarının resmi bir iletişim aracı olmadığını ve bu tür paylaşımların idari para cezası ve bazı durumlarda cezai sorumluluk doğurabileceğini hatırlatıyor. Vatandaşlar, kişisel verilerinin hangi hukuki gerekçeyle paylaşıldığını sorma ve silinmesini talep etme hakkına sahiptir.
Bayram veya yılbaşı tebrik mesajları, çoğu zaman veri ihlaline neden olabiliyor. Açık rıza alınmadan gönderilen SMS, e-posta veya WhatsApp mesajları, kişisel verilerin korunması ve ticari elektronik ileti mevzuatı açısından sorun oluşturuyor. Ayrıca işe alım mülakatlarında adaylara yöneltilen yaş, medeni hal gibi sorular, işin niteliği ile ilgisi yoksa hukuka aykırı veri işleme kapsamına girebiliyor. Kurt, “Sadece tebrikti” ya da “herkes soruyor” gibi gerekçelerin hukuki sorumluluğu düşürmeyeceğini belirtiyor. Vatandaşlar, kişisel verilerinin hangi amaçla alındığını sorma ve bu tür sorulara cevap vermeme hakkına sahiptir.
YAPAY ZEKA RİSKİ ARTIRIYOR
Son dönemde yapay zeka platformlarının kontrolsüz kullanımı, firmalar için yeni bir risk alanı yaratıyor. Tek hesap ve tek şifre ile tüm çalışanların aynı yapay zeka aracını kullanması, müşteri ve çalışan verilerinin izlenemez hale gelmesine, yetkisiz erişimlere ve veri güvenliği açıklarına yol açabiliyor. Kimin hangi veriyi ne zaman ve ne amaçla girdiğinin tespit edilmemesi, şirketler açısından kişisel veri ihlal riskini artırıyor. Uzmanlar, bu tür uygulamaların kişisel verilerin korunması mevzuatı çerçevesinde ciddi yaptırımlara yol açabileceğine dikkat çekiyor. Kullanıcı bazlı erişim ile yazılı kullanım politikaları ve çalışanlara yönelik farkındalık eğitimlerinin çözüm önerileri arasında olduğu ifade ediliyor.