İran’ın başkenti Tahran’da başlayan protestolar, ülke genelinde 31 eyalete yayıldı. Mahsa Amini’nin gözaltında hayatını kaybetmesinin ardından ortaya çıkan bu toplumsal tepkiler, başlangıçta kitlesel eylemler kadar büyük bir ölçek taşımasa da hızla genişleyen bir hareket haline geldi. Protestolar, Tahran’daki esnafın yerel para birimi riyalin değer kaybına karşı duyduğu öfkeyle başladı ve zamanla hükümet karşıtı gösterilere dönüştü.

HAMANEY’DEN PROTESTOLAR ÜZERİNE AÇIKLAMALAR

İran dini lideri Ali Hamaney, devlet televizyoında gerçekleştirilen konuşmasında protestolara dair ilk açıklamalarını yaptı. İran halkını birlik ve beraberlik çağrısında bulunan Hamaney, ülkede bazı isyancıların “kamu mallarına zarar vererek ABD Başkanı Trump’ı memnun etmeye çalıştığını” ileri sürdü. Hamaney, “Trump, kendi ülkesindeki sorunlara odaklanmalı. İslam Cumhuriyeti, yabancılar için hareket eden paralı unsurlara gayet katı bir şekilde karşılık verecektir.” diye belirtti.

CAN KAYIPLARI VE İNTERNET KESİNTİLERİ

Protestolarda en az 45 kişinin hayatını kaybettiği ve 2 bin 200 kişinin gözaltına alındığı bildiriliyor. Perşembe günü itibarıyla ülke genelinde internet kesintilerine başlandığı öğrenildi. İnternet izleme grubu NetBlocks, kesintinin cuma gününe de yansıdığını açıkladı ve “Yaptığımız canlı ölçümler, İran’ın şu şatıda ülke çapında geniş bir internet kesintisi yaşadığını gösteriyor. Bu durum, protestoları hedef alan bir dizi dijital sansür önlemiyle birlikte halkın iletişim hakkını kısıtlıyor.” ifadesini kullandı. Bu esnada, ABD Başkanı Donald Trump, “Durumlar oldukça kötü. Eğer insanları öldürmeye başlarlarsa, onlara çok sert bir şekilde karşılık vereceğiz.” şeklindeki tehdidini yineledi.

GENÇ KUŞAK VE REJİM ARASINDAKİ EĞRİLİK

Washington merkezli Middle East Institute’nin İran Programı Direktörü Alex Vatanka, mevcut krizi “sadece para biriminin değil, aynı zamanda güvenin de çöküşü” olarak nitelendirdi. Yaklaşık 50 yıl aradan sonra, İran’ın dini liderliği ile genç nüfusun beklentileri arasındaki uçurum giderek daha da derinleşiyor. Reformist kanattan gelen bir yetkili, zorunlu başörtüsü ve dış politika tercihleriyle birlikte, 30 yaş altı nüfusun neredeyse yarısının bu taleplerle örtüşmediğini ifade etti.