KURAKLIKLA KULLANIMIN DENGESİZLİĞİ
İran’ın başkenti Tahran, beş yılı aşkın süredir süren kuraklık ve rekor sıcaklıklar sonucu ciddi bir su kriziyle karşı karşıya. Şehrin ana barajlarındaki su seviyelerinin alarm verici şekilde düştüğü belirtilirken, yetkililer, su tüketiminde acil bir azalma sağlanmadığı takdirde bazı bölgelerde evlere su tedarikinin tamamen kesilebileceğini vurguluyor.
GÜNLÜK YAŞAMDAKİ ZORLUKLAR
Su krizinin yanı sıra yaşanan elektrik kesintileri ve altyapı sorunları, başkentte günlük yaşamı zorlaştırarak halkın tepkisini artırıyor. BBC Farsça Servisi’ne konuşan bir Tahranlı, “Su kesintileri ve su basıncındaki ciddi düşüş, apartmanlarda suyun ya hızla tükenmesi ya da hiç olmaması anlamına geliyor.” şeklinde ifade ediyor. Tahran sakini şunları ekliyor; “Elektrikler kesilince internet de, asansörler de çalışmıyor… Özellikle yaz aylarındaki sıcak havalarda ve hava kirliliğinin yoğun olduğu günlerde durum dayanılmaz bir hal alıyor. Evde küçük bir çocuk veya yaşlı biri varsa durum daha da kötü, çünkü bazen bu koşullara saatlerce katlanmak zorunda kalıyorlar.”
SU REZERVLERİNİN DURUMU
Tahran, beş ana baraja bağımlı bir yapıya sahip ve Lar Barajı’nın normal seviyesinin yalnızca yüzde 1’inde faaliyet gösterdiği bildiriliyor. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, vatandaşlarından su tüketimini en az yüzde 20 oranında azaltmalarını talep etti. Temmuz ayı verileri ise su talebinin geçen yıla göre yüzde 13 azaldığını gösteriyor. Ancak yine de yetkililer, eylül ve ekim aylarında su tedarikinin sürdürülebilmesi için yüzde 12 ek azalma gerektiğini ifade ediyor. Kamu binalarının enerji tasarrufu amaçlı kapatılması, işletmelerin ekonomik kayıplar yaşamasına sebep oluyor.
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ETKİSİ
BM Üniversitesi Su, Çevre ve Sağlık Enstitüsü Müdürü Prof. Kaveh Madani, durumu özetleyerek “Bu sadece bir su krizi değil, aynı zamanda bir ‘su iflası'” diyor. BM Çölleşmeyle Mücadele Sözleşmesi’nden Daniel Tsegai, İran’ın su kıtlığının iklim değişikliği, arazi bozulması ve kötü yönetim kombinasyonuyla ciddi sonuçlara yol açacağını belirtiyor. Uzmanlar, sorunun sadece kuraklıktan kaynaklanmadığını, İran’ın uzun yıllardır doğanın sağladığından daha fazla su tükettiğini ve verimsiz tarımsal sulamanın su kaynaklarını hızla tükettiğini vurguluyor.
ENERJİ SICAKLIK KRİZİ
Tahran’daki su kıtlığı, enerji sistemlerini de olumsuz etkiliyor. Barajların boşalması hidroelektrik üretimini azaltırken, gazla çalışan santraller artan talebi karşılamakta zorlanıyor. Temmuz ayında elektrik talebinin 69 bin megavata ulaşması, ancak mevcut kapasitenin yalnızca 62 bin megavat olması nedeniyle günde 2 ila 4 saat süren elektrik kesintilerine neden oluyor.
TOPLUMSAL ETKİLER VE DALGALANMA
Su kesintileri, hastanelere ve temel hizmetlere öncelik verilerek yönetiliyor. Evlerde su, dönüşümlü olarak tanker veya borularla sağlanıyor. Daha varlıklı haneler çatılara su depoları kurabilse de yoksul aileler büyük sıkıntılar yaşıyor. Tahran’da arıtılmış suyun yüzde 22’sinin sızıntılar nedeniyle kaybolduğu ifade ediliyor. Ayrıca, İran’da yeraltı su rezervlerinin yüzde 70’ten fazlasının tükendiği ve bazı bölgelerde toprak çökmesinin yılda 25 santimetreye kadar ulaştığı tahmin ediliyor.