İRAN HÜRMÜZ BOĞAZI’NDAKİ TANKER SEVKİYATINI DURDURDU
ABD ve İsrail’in yaptığı saldırıların ardından İran, Hürmüz Boğazı’nı kapattığını duyurdu. Bu durum sonrası bölgede tanker hareketlerinin duraksadığı ve gemi takip sistemlerinde boğazdaki tankerler ve yük gemilerinin hızlarının sıfıra indiği tespit edildi.
HANGİ RİSKLER BEKLİYOR?
Hürmüz Boğazı, Arap Yarımadası ile İran arasında yer alıyor ve küresel petrol ticaretinin ana yollarından birini oluşturuyor. Bu noktadan her gün yaklaşık 20 milyon varil petrol ve petrol ürünleri dünya pazarlarına ulaşıyor. Bu rakam, küresel petrol arzının yaklaşık beşte birine tekabül ediyor.
FİYATLARDAKİ DALGALANMALAR
Uluslararası veri şirketi tarafından yapılan değerlendirmelere göre, Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının uluslararası piyasalarda ciddi değişikliklere yol açabileceği öne sürülüyor. Enerji ve Ekonomi Analisti Osama Rizvi, “tam kapanma” senaryosunda petrol fiyatlarının varil başına 150 dolara kadar yükselebileceğini ifade ediyor. Bu durumun, küresel büyümeyi yaklaşık yüzde 1,5 oranında olumsuz etkilemesi ve ABD enflasyonunu yeniden artırması bekleniyor.
ENERJİ AKIŞINDA DEĞİŞİM
Hürmüz Boğazı’ndaki enerji akışında yaşanacak herhangi bir aksama, fiyatların yukarı yönlü hareket etmesine neden olabilir. Goldman Sachs analizleri, boğazdan geçen enerji akışının yalnızca yarıya düşmesi halinde petrol fiyatlarının 110 dolara ulaşabileceğini öngörüyor. İran’dan gelen sınırlı bir arz azalması bile fiyatları 90 dolara taşıyabilirken, tam kapanma halinde Brent petrolün 130-150 dolar aralığına yükselebileceği düşünülüyor.
KÜRESEL EKONOMİ ÜZERİNDEKİ ETKİLER
Yükselen enerji maliyetlerinin, üretim ve lojistik giderlerini artırarak maliyet enflasyonunu tetiklemesi bekleniyor. Enerjiye bağımlı sektörlerde fiyat artışları hız kazanırken, hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerde fiyat istikrarının bozulması olası. Boğazın tamamen kapanmasının, küresel GSYH’de yaklaşık yüzde 0,8 oranında daralmaya yol açabileceği düşünülüyor. Uzun süreli çatışma senaryosu, özellikle gelişmekte olan ekonomileri olumsuz etkileyecek.
TÜKETİCİLERİ ETKİLEYEN GİDİŞAT
Jeopolitik gerginlik, sadece enerji fiyatlarını değil, deniz taşımacılığını da doğrudan etkiliyor. Bölgedeki askeri ve siyasi tansiyonun artışı, sigorta primleri ve navlun ücretlerinde artışa neden oluyor. Alternatif güzergâhlar sınırlı kapasiteye sahip olduğu için, küresel tedarik zincirindeki kırılganlığın artması bekleniyor.
HANGİ ÜLKELER ETKİLENİYOR?
Petrol fiyatlarındaki artış, karbon kaynaklarını ithal eden ülkeleri ekonomik olarak zor duruma düşürebilir. Ancak, petrol üretici ülke ekonomileri için bu durum bir gelir artışı sağlayabilir. Özellikle Rusya’da artan petrol gelirleri, bütçeye olumlu yansıyacaktır. Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasının, enerji tedarikinde en çok etkiyi yaratacağı yerler başında ise Avrupa Birliği ülkeleri ve Çin geldiği görülüyor. Ambargolardan sonra enerji ihtiyacını karşılamak için Körfez ülkelerine yönelen AB, bu durumu en ağır şekilde yaşayacaktır. Çinin kısa vadede sorunlar yaşayacağı ancak Rusya’dan alacağı ek arzla açıçığını kapatması bekleniyor. ABD’nin artan üretimi ise AB ülkeleri için alternatif bir kaynak sağlayacak.