İran’da devam eden sorunlar… Ülkede yerel para birimi riyalin önemli ölçüde değer kaybetmesi, başkent Tahran’da büyük ölçekte protestolara sebep oldu.

TOPLUMSAL HAREKETİ KİMİ ZORBAHEN GÜÇLENDİRİYOR

28 Aralık 2025’te Tahran Kapalı Çarşı esnafının kepenk kapatmasıyla başlayan protestolar, kontrol edilmesi zor bir halk hareketine dönüştü. İran İnsan Hakları Aktivistleri tarafından yayımlanan güncel rapor, mevcut durumun ciddiyetini ortaya koyuyor. 31 eyaletin 26’sında, toplam 222 farklı noktada halk sokaklara dökülmüş durumda.

FİYAT ARTIŞLARI PROTESTOLARIN TEMEL NEDENİ

Eylemlerin temel sebebi, İran Riyali’nin döviz kurları karşısında yaşadığı büyük düşüş ve bu durumun yol açtığı aşırı gıda fiyatları. Tahran’daki gösteriler, kısa sürede Loristan ve Çeharmahal-Bahtiyari gibi eyaletlere yayılarak rejim karşıtı sloganların atıldığı geniş çaplı bir protesto dalgasına dönüştü.

ŞİDDET OLAYLARI ARTIYOR

Son raporlara göre, 8 gündür süren olaylarda şu ana kadar 19 eylemci ve 1 milis güç üyesi yaşamını yitirdi. En az 51 kişi ise yaralandı; yaralanmaların büyük çoğunluğunun güvenlik güçleri tarafından kullanılan mermilerden kaynaklandığı ifade ediliyor. Ülke genelinde en az 990 kişi güvenlik güçlerince gözaltına alındı. Resmi makamlar ölü ve yaralı sayıları hakkında sessiz kalmayı tercih ederken, yerel kaynaklar Kuhdeşt, Lordigan ve Azna kentlerinde çatışmaların artış gösterdiğini bildirdi.

CUMHURBAŞKANI’NDAN ‘ÖZELEŞTİRİ’ ÇAĞRISI

Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, geçmişteki gösterilerin aksine farklı bir yaklaşım sergiliyor. Halkın hoşnutsuzluğunu haklı bulan Pezeşkiyan, ekonomik durumun hükümetin sorumluluğunda olduğunu kabul etti. Yetkililere seslenen Cumhurbaşkanı, “Sorunlar için ABD gibi dış aktörleri suçlamayı bırakın.” diyerek alışılagelmiş yaklaşımların dışına çıkma çağrısında bulundu. Ancak Pezeşkiyan’ın ihtiyatlı tutumuna rağmen sokaktaki gerilim devam ediyor. 1 Ocak’ta Azna’da bir karakola düzenlenen saldırıda 3 kişinin ölmesi, olayların asayiş sorunundan güvenlik krizine evrildiğinin bir göstergesi oldu.

ULUSLARARASI TOPLUMUN DİKKATİ İRAN’DA

Dünya genelindeki ülkeler İran’daki gelişmeleri dikkatle izliyor. ABD Başkanı, sosyal medya üzerinden Tahran yönetimine sıkı bir uyarı yaptı. “Eğer İran barışçıl göstericileri vurur ve öldürürse, ABD onların yardımına koşacaktır.” diyerek olası bir müdahale sinyali verdi.