Astronomlar, evrenin erken dönemlerine ait, beklenenden çok daha hızlı büyüyen olağanüstü bir kara delik buldu. Waseda Üniversitesi ve Tohoku Üniversitesi’nden oluşan uluslararası ekip, bu karadelik için teorik sınırlara kıyasla neredeyse 13 kat daha fazla madde tüketiminde bulunduğunu belirledi. Araştırma, Subaru Teleskobu’ndan elde edilen verilerin kullanılmasıyla, erken evrende yer alan yıldız benzeri bir nesne olan kuasar üzerinde gerçekleştirildi. Bilim insanları, kuasarın merkezindeki süper kütleli kara deliğin hem yoğun bir şekilde madde çektiğini hem de güçlü X-ışınları yayarak radyo jetleri oluşturduğunu keşfetti.

MEVCUT TEORİLERLE ÇELİŞİYOR

Uzmanlar, bu bulguların mevcut teorilerle çeliştiğini belirtiyor. Daha önce geliştirilen birçok modele göre, bu kadar hızlı büyüyen bir kara deliğin aynı anda güçlü ışınım ve jet üretmesi beklenmiyordu.

TEORİK SINIR AŞILDI

Kara deliklerin büyüme hızını kısıtlayan “Eddington sınırı” olarak bilinen teorik bir limit mevcut. Bu sınır, kara deliğe düşen maddenin yaydığı enerjinin, yeni maddenin içeri girmesine engel olması esasına dayanıyor. Ancak araştırma ekibi, inceledikleri kara deliğin, bu sınırı yaklaşık 13 kat aştığını ortaya koydu. Bilim insanları, bu durumu “süper-Eddington büyüme” olarak adlandırılan nadir bir süreçle ilişkilendiriyor. Uzmanlar, bu kara deliğin muhtemelen kısa süreli ve dengesiz büyüme evresinde bulunduğuna dikkat çekiyor. Ani gaz akışıyla beslenen sistemin geçici olarak aşırı hızlanmış olabileceği düşünülüyor. Hem X-ışınları üreten sıcak plazma bölgesinin hem de yoğun jetlerin aktif kalması, bilim camiası için önemli bir sürpriz niteliği taşıyor. King’s College London’dan uzmanlar, bu keşfin, kara deliklerin evrenin ilk dönemlerinde nasıl bu denli hızlı büyüdüğünü anlamada kritik bir ilerleme olabileceğine vurgu yapıyor.

GALAKSİLERİN EVRİMİ ÜZERİNDE ETKİSİ

Araştırmada gözlemlenen güçlü jetlerin, çevresindeki gazı etkileyerek yıldız oluşumunu şekillendirebileceği ifade ediliyor. Bu durum, kara deliklerin ve galaksilerin birlikte nasıl evrimleştiğinin anlaşılması açısından büyük önem taşıyor. Çalışmanın başyazarı Sakiko Obuchi, “Bu keşif, süper kütleli kara deliklerin kısa sürede nasıl oluştuğunu anlamamıza yardımcı olabilir. Benzer örnekleri tespit etmek için araştırmalarımız sürecek” şeklinde konuştu.

Araştırmanın sonuçları, 21 Ocak 2026’da Astrophysical Journal dergisinde yayımlandı.