KÜRESEL PETROL FİYATLARI YÜKSELİYOR
Küresel ekonomiler, petrol fiyatlarının seyrini yakından takip etmeye başladı. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik başlattığı saldırılar, Körfez ülkelerini gergin bir duruma soktu. İran’ın füzelerine karşılık veren diğer Körfez ülkelerinin yanı sıra, bu durum petrol fiyatlarını artırdı. Hürmüz Boğazı’nın neredeyse ticari faaliyetlerinin durma noktasına gelmesi ve petrol tankerlerinin Basra Körfezi’ne giriş yapamaması fiyatlarda büyük bir sıçrama yarattı. Artan petrol fiyatları, akaryakıt fiyatlarına da yansıdı. Bugün uygulamaya girmesi beklenen 6,69 liralık motorin zammının, eşel mobil sisteminin devreye alınacağı öngörüsüyle ertelendi.
EŞEL MOBİLDE İNDİRİM TAVANI NE KADAR OLACAK?
Benzin için 14,8277 lira, motorin için 13,9006 lira ve LPG (Propan) için 11,3830 lira tutarında Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) uygulanıyor. Eşel mobil sistemine geçildiğinde, bu tutarlar kadar akaryakıt fiyatlarına gelen zam devlet tarafından karşılanacak. Yani, zam tutarı kadar ÖTV’den vazgeçilecektir. ÖTV tavanına ulaşıldığında, zorunlu olarak zamlar akaryakıt pompa fiyatlarına yansıyacak. Örneğin benzin için 14,8277 lira ÖTV ve 15 lira toplam zam söz konusu olduğunda, benzine yaklaşık 18 kuruşluk bir zam gerçekleşecektir. Devlet, burada yalnızca ÖTV’yi değil, Katma Değer Vergisi’ni de karşılamış olacak; böylelikle tahsil edemediği ÖTV’nin KDV’si de gerileyecek ve dolayısıyla devletin vergi kaybı artmış olacak.
EŞEL MOBİL NEDİR?
Eşel mobil sistemi, akaryakıt fiyatlarındaki dönemsel artışların enflasyonist etkilerini engellemek amacıyla geliştirilmiş bir mekanizmadır. Bu sistem, uluslararası petrol fiyatları ve döviz kuru artışlarına bağlı olarak oluşacak fiyat artışlarının, Özel Tüketim Vergisi’nden karşılanarak akaryakıtın pompa satış fiyatına yansımamasını sağlamayı hedeflemektedir. Örneğin, motorin fiyatı belirtilen nedenlerle (vergiler hariç) 20 kuruş artarsa, bu artış motorindeki ÖTV’nin aynı tutarda indirilmesiyle, motorinin pompa fiyatı sabit tutuluyor. Eğer motorin fiyatında daha sonra bir indirim olursa, öncelikle ÖTV artırılarak vazgeçilen ÖTV karşılanıyor. Böylelikle Hazine ve Maliye Bakanlığı, tüketiciyi ve dezenflasyon sürecini artan fiyatlardan koruyor.
2021’DE SONA ERDİ
Türkiye’de hayata geçirilen eşel mobil sistemi, 2021 yılının son çeyreğinde döviz kurundaki artış nedeniyle akaryakıt ürünlerinde kaldırıldı.