ABD tahvil piyasası bu hafta zorlu bir dönem geçirdi; uzun vadeli devlet tahvili getirileri çok yıllık zirvelere tırmanırken, ABD Hazine Bakanlığı’nın piyasaya müdahalesi ancak kısa süreli bir rahatlama sağladı. Küresel çapta uzun vadeli devlet tahvillerinde yaşanan getiri artışı, hükümetlerin, şirketlerin ve tüketicilerin borçlanma maliyetlerini yukarı çekti. Bu yükselişin arkasında, kalıcı enflasyon ve balonlaşan kamu borcuna ilişkin artan endişelerin yanı sıra, teknoloji devlerinin yapay zeka yatırımları için ihraç ettiği kurumsal tahvillerin Hazine tahvillerine olan talebi azaltması yatıyor.
TAHVİL GETİRİLERİNDE TARİHİ ZİRVE
30 yıllık ABD Hazine tahvilinin getirisi Salı günü yüzde 5,34 ile 2007’den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Bu gelişme, küresel finansal kriz öncesinden bu yana görülmemiş bir yükseliş olarak kayıtlara geçti. Hazine Bakanlığı bu tablo karşısında alışılmadık bir adım atarak Çarşamba günü, yatırımcılardan düzenli olarak geri satın aldığı uzun vadeli eski tahvil miktarını “en az iki katına çıkaracağını” duyurdu.
Hazine Bakanı'ndan Piyasalara Mesaj ve Tepkiler
Hazine Bakanı Scott Bessent, bu hamleyi piyasalara “getirilerin temel dinamikleri yansıtmadığına inandıklarını” sinyal verme isteğinin bir parçası olarak değerlendirdi. Bessent ayrıca son dönemdeki bütçe açığı büyümesiyle ilgili “çok fazla yanlış bilgi” olduğunu savunarak, artışın Yüksek Mahkeme’nin birçok tarifenin yasa dışı olduğu yönündeki kararının ardından tarife iadeleri sağlama ihtiyacından kaynaklandığını belirtti. Piyasalar bu açıklamayı sürprizle karşıladı. Tahvil geri alımları Biden yönetiminden bu yana Hazine’nin standart operasyonları arasında yer alsa da, duyurunun zamanlaması oldukça sıra dışıydı; çünkü Bakanlık yalnızca iki hafta önce açıkladığı geri alım takviminde programı genişletmeye yönelik herhangi bir plana yer vermemişti.
KALICI YÜKSELİŞİN ARKASINDAKİ NEDENLER
Hazine getirileri Çarşamba günü keskin bir düşüş yaşadı ve hisse piyasaları yükseldi. Ancak Perşembe sabahı getiriler yeniden yükselişe geçerek geri alım duyurusu öncesindeki seviyelere geri döndü. 30 yıllık Hazine tahvilinin getirisi Perşembe günü yüzde 5,2 civarında seyrederken, ipotek ve araç kredileri için temel gösterge olan 10 yıllık tahvilin getirisi de müdahale öncesine göre hafif yüksek bir seviye olan yüzde 4,7 bandında hareket etti. Analistlere göre getirilerin müdahaleye rağmen yükselmeye devam etmesinin nedeni, Hazine’nin tek başına bu artışın altında yatan temel sorunu çözememesi. ABD hükümeti gelirinden çok daha fazlasını harcıyor ve federal bütçe açığı, gayri safi yurt içi hasılanın yaklaşık yüzde 6’sı seviyesinde. Bu oran, ABD’nin savaş veya derin resesyon dönemleri dışında nadiren gördüğü tarihsel bir yükseklik. Bu hafta ayrıca ulusal borç, 2008’den bu yana dört katına çıkarak 40 trilyon dolarlık ciddi bir eşiği aştı. Evercore ISI’den Krishna Guha, müşterilere yazdığı notta “Yönetim, daha küçük bir açık yoluyla temel dinamiklerde maddi bir değişiklik sağlayabilirse bu oyunun kurallarını değiştirir. Ancak biz ve politika meslektaşlarımız son derece şüpheciyiz” ifadelerini kullandı.
YAPAY ZEKA ŞİRKETLERİ BORÇ PAZARINI REKABETE AÇTI
Devlet tahvili getirileri üzerindeki baskıyı artıran bir diğer etken ise yapay zeka yatırımlarını finanse etmek için yarışan teknoloji şirketlerinin ihraç ettiği kurumsal tahvil arzındaki artış. Google ve Meta gibi büyük teknoloji şirketleri, on milyarlarca dolarlık borç ihracıyla aynı tahvil alıcı havuzu için rekabet ediyor. Yatırımcılar, seçeneklerin artmasıyla birlikte paranın bir kısmını kurumsal borçlanma araçlarına kaydırıyor ve bu durum devlet tahvili getirilerini etkili bir şekilde yukarı itiyor. Bessent, Başkan Donald Trump ile birlikte yakında “mali konsolidasyona artan bir odaklanma” açıklayacaklarını duyurdu. Bu adım, tipik olarak bütçe kesintileri ve vergi artışlarını içeren bir defisit daraltma politikasını ifade ediyor.
MORTGAGE VE KREDİ MALİYETLERİNE YANSIYAN YÜK
Tahviller, hisse senetleri kadar ilgi görmese de günlük finansal yaşam üzerinde en az onlar kadar belirleyici. Bankalar, Hazine tahvillerini kendi müşterilerine uygulayacakları faiz oranlarını belirlerken gösterge olarak kullanıyor. Mortgage ve araç kredileri, 10 yıllık Hazine tahvil getirisiyle yakından ilişkili olduğundan, getiri yükseldikçe hükümetin, şirketlerin ve bireylerin borçlanma maliyeti de artıyor. Navy Federal Credit Union Başekonomisti Heather Long, bu durumun sıradan vatandaşlar için endişe verici olduğunu belirterek, “İnsanların bunu görme şekli, ’40 trilyon dolar borç’ manşetlerinin ötesinde, sürekli kontrol ettikleri mortgage oranları üzerinden oluyor” dedi. Ortalama 30 yıllık mortgage oranı 2022’de yüzde 6’nın üzerine fırladı ve son dört yıldır bu seviyenin üzerinde seyrederek ev sahibi olmayı birçok kişi için daha da zorlaştırdı. Long, sadece ev veya araç alacakların değil, mevcut enflasyon baskısı altında kredi kartı ve kişisel kredi kullanmak zorunda kalanların da bu artıştan etkilendiğini vurguladı. Long, federal harcamalarda köklü bir revizyon veya ciddi bir ekonomik gerileme yaşanmadıkça bu yüksek borçlanma maliyetlerinin yakın zamanda düşmesinin beklenmediğini söyledi.
Bu haftaki tahvil piyasası hareketliliği, piyasanın ekonomi üzerindeki gücünü bir kez daha gözler önüne serdi. Tahvil piyasaları her zaman oranlar üzerinde belirleyici olmuştur; ancak yatırımcılar borç ve açık seviyelerinin çok yüksek olduğunu ifade ettiğinde, hiçbir politika yapıcının tek başına onların fikrini değiştirmeye gücü yetmiyor.