Kayıt dışı ekonomiyle mücadelenin yeni bir boyut kazanması hedefleniyor. Gelir İdaresi Başkanlığı, “akıllı denetim” dönemine geçti. Yeni sistem sayesinde, banka hesaplarındaki düzenli para akışları ve tapu sicil verileri anında karşılaştırılabiliyor. Her ay düzenli gelir elde eden fakat vergi dairesine kira beyannamesi sunmayan mülk sahipleri, yapay zeka tarafından otomatik olarak “Riskli Mükellef” olarak işaretleniyor. Bu aşamadan sonra, inceleme süreci şikayet beklentisi olmaksızın kendiliğinden başlatılıyor.
MALİYE DENETİM İÇİN SAHADA
Bakanlığın yaptığı denetimler dijital verilerle sınırlı kalmıyor. Vergi müfettişleri ve saha ekipleri, özellikle yüksek kiralama trafiği olan bölgelere giderek fiziksel denetimler yapıyor. Maliye yetkilileri, kiracılara kira ödemelerinin banka aracılığıyla mı yoksa nakit olarak mı yapıldığı ve sözleşme tutarı ile ödeme tutarının tutarlılığı gibi sorular yöneltiyor. Eğer kiracıdan alınan bilgiler ile mülk sahibinin beyanı arasında uyuşmazlık olması durumunda, ev sahibine geriye dönük yasal işlem başlatılıyor.
Denetimlerde ortaya çıkan vergi yükümlülükleri, ev sahipleri için ciddi sonuçlar doğurabiliyor. Sadece ödenmeyen vergilerin tahsilatıyla kalınmıyor; vergi kaybına sebep olanlar “Vergi Ziyaı Cezası” almaya mahkum oluyor. Bu durumda kaçırılan vergi tutarı kadar ceza uygulanırken, gecikme faizleri de ekleniyor. Böylece, beyan edilmeyen her kuruş, mülk sahibine misliyle geri dönüyor.
KISA DÖNEM KİRALAMALAR ÜZERİNDEKİ TAKİP SIKILAŞIYOR
Maliye’nin dikkatle incelediği bir diğer önemli konu ise kısa dönem kiralamalar. Airbnb gibi platformlar üzerinden gerçekleştirilen günlük kiralamaların trafiği titizlikle izleniyor. Mülk sahiplerini bekleyen iki büyük risk söz konusu: Vergi Kaçağı, yani elde edilen ticari kazancın beyan edilmemesi ve Güvenlik İhlali, yani Kimlik Bildirme Kanunu’na muhalefet (polise bildirim yapılmaması). Bu kurallara aykırı hareket edenler, vergi cezalarının yanı sıra emniyet birimleri tarafından da yüksek tutarda idari para cezasıyla karşılaşabiliyor. Uzmanlar, cezadan kaçınmak için kira gelirlerinin Mart ayı sonuna kadar doldurulmasını şiddetle tavsiye ediyor.