Meta’nın iş modelinin gençleri bağımlı hale getirip verilerini ve dikkatlerini sömürmeye dayandığı iddiası, eyalet başsavcılarının sosyal medya devine karşı açtığı davanın açılış savunmasında dile getirildi. Salı günü federal mahkemede başlayan duruşma, Meta’nın gençlik güvenliği ve bağımlılık konusundaki en kritik hukuki mücadelesi olarak değerlendiriliyor. Şirketin davayı kaybetmesi halinde sosyal medya platformlarının işleyişi temelden değişebilir. İki taraf da Oakland’daki federal mahkemede jüri üyelerine argümanlarını sundu; Meta, eyaletlerin davasının kanıtlarla desteklenmediğini öne sürdü.
İLK TANIK: ESKİ FACEBOOK MÜDÜRÜ ARTURO BÉJAR
Eyaletler salı günü ilk tanıklarını dinletti: Eski Facebook mühendislik direktörü ve ihbarcı Arturo Béjar, Meta’nın güvenliğe kıyasla hızlı hareket etmeye ve yeni ürünler piyasaya sürmeye öncelik verdiğini iddia etti. Meta’da güvenlik üzerine çalışmasına rağmen, genç kızını Instagram’da uygunsuz içeriklerden ve yabancıların tacizlerinden korumakta zorluk çektiğini anlattı. Béjar’ın Çarşamba günü yeniden ifade vermesi bekleniyor. California Başsavcısı Rob Bonta, açılış savunmalarının ardından yaptığı basın toplantısında Meta’nın “hızlı hareket et ve işleri kır” sloganını hatırlatarak, “Maalesef burada kırılan şey çocukların ruh sağlığı oldu” dedi.
EYALETLER 1,4 TRİLYON DOLAR TAZMİNAT TALEP EDEBİLİR
Dava, 2023 yılında 29 eyaletin başsavcısı tarafından açıldı. Eyaletler, Meta’nın platformlarını bilinçli olarak gençleri bağımlı yapacak şekilde tasarladığını, böylece işini büyütürken çocukların ve gençlerin ruh sağlığına zarar verdiğini iddia ediyor. Ayrıca Meta’nın platformlarının riskleri konusunda halkı yanılttığını ve federal Çocukların Çevrimiçi Gizliliğini Koruma Yasası’nı (COPPA) ihlal ederek çocukların verilerini topladığını öne sürüyorlar. Duruşmada California, Colorado, Kentucky ve New Jersey eyaletlerinin avukatları argümanlarını sunacak. Meta CEO’su Mark Zuckerberg dahil üst düzey yöneticilerin ifade vermesi bekleniyor. Meta, Snap, TikTok ve YouTube’un gençleri bağımlı hale getirdiği ve zarar verdiği iddiasıyla binlerce davayla karşı karşıya; şirket şimdiye kadar bu tür iki davayı kaybetti ve yaklaşık 1 milyar dolar tazminat ödemekle yükümlü kılındı. Ancak bu davada tazminat miktarı çok daha yüksek olabilir: Dört eyalet toplamda 1,4 trilyon dolara kadar tazminat talep edebilir. Bu rakam, Meta’nın Wall Street’teki toplam değerinin neredeyse tamamına denk geliyor. Başsavcılar daha düşük bir tazminata razı olabileceklerini açıklarken, asıl istediklerinin Meta’nın platformlarının işleyişini değiştirecek bir mahkeme kararı olduğunu belirtiyor.
META SUÇLAMALARI REDDEDİYOR
Meta, iddiaları “temelsiz” olarak nitelendirirken, önerilen devasa mali cezanın “iddialarla orantısız” olduğunu savunuyor. Bir Meta sözcüsü pazartesi günü yaptığı açıklamada, “Başsavcılar, eyaletlerinde herhangi birinin yanıltıldığına dair kanıt sunmuyor. İkinci bir Instagram hesabı gibi zararsız özelliklerin bölge sakinlerine zarar verdiğini iddia ediyor ve yaş doğrulama gibi sektör genelindeki zorluklar için Meta’yı cezalandırmaya çalışıyorlar” ifadelerini kullandı. California Adalet Bakanlığı’ndan başsavcı yardımcısı Megan O’Neill, eyaletlerin iddialarını açılış savunmasında detaylandırdı: Meta’nın reklam tabanlı iş modelinin gençlerin verilerini toplamaya ve onları platformda daha fazla tutacak özellikler geliştirmeye dayandığını öne sürdü. Şikayete göre eyaletler, öneri algoritmaları, sonsuz kaydırma, “beğeni” ve bildirimler gibi özelliklerin bilinçli olarak bağımlılık yaratacak şekilde tasarlandığını savunuyor. O’Neill, Meta’nın bu riskleri derinlemesine bildiğini ancak gençler için güvenli olduğunu defalarca ve yalan beyanlarla kamuoyuna ve yasa koyuculara anlattığını söyledi. Eyaletler ayrıca Meta’nın ebeveyn izni olmadan 13 yaş altı kullanıcıların kişisel verilerini topladığını bildiğini iddia ediyor. O’Neill, “Meta’nın çocuklara ihtiyacı vardı ve onlarla ilgilenen insanlara çocuklarının güvende olduğu konusunda güvence vermesi gerekiyordu” dedi. Meta’nın bu nedenle medyaya, Kongre’ye, kullanıcılara ve ebeveynlere Instagram ve Facebook’un çocuklar için güvenli olduğunu söylediğini belirtti. O’Neill ayrıca şirketin genç kullanıcıları çekme çabalarına atıfta bulunan “gençler en iyileridir” adlı iç belgeye de atıfta bulundu. Meta’nın avukatı Paul Schmidt ise açılış savunmasında eyaletlerin davasının şirketin platformlarını ve politikalarını yanlış yansıttığını ve kanıttan yoksun olduğunu ileri sürdü. Başsavcıları, davayı kurmak için iç belgeleri ve açıklamaları seçerek kullanmakla suçladı. Şirket, davada gerçek bir zararın kanıtlanamadığını savunurken, bildirim kontrolleri, ebeveyn denetimleri ve gençlere yönelik içerik politikaları gibi güvenlik önlemlerine dikkat çekti. Meta ayrıca kullanıcıların yazdığı içeriklerden platformların sorumlu tutulamayacağını öngören federal yasa olan 230. Bölüm ve Birinci Anayasa Değişikliği kapsamında koruma talep ediyor. Schmidt, reşit olmayan hesapları tespit etme ve kaldırma çabası ile kullanıcıların yaşlarını doğrulamaya ilişkin gizlilik endişeleri arasında denge kurulması gerektiğini belirtti.
DURUŞMA EN AZ ALTI HAFTA SÜRECEK
Duruşmanın en az altı hafta sürmesi bekleniyor. Zuckerberg, Instagram Başkanı Adam Mosseri ve Meta Küresel Güvenlik Sorumlusu Antigone Davis dahil üst düzey yöneticilerin ifade vermesi planlanıyor. Eyaletlerin ayrıca eski Meta çalışanlarından ihbarcıları ve sosyal medyanın gençlerin ruh sağlığı üzerindeki etkisini araştıran araştırmacıları dinlemesi bekleniyor. O’Neill salı günü, genç bireyleri tanık olarak dinletmeyi planlamadıklarını açıkladı. Sekiz kişilik jüri danışma işlevi görecek; nihai kararı ve tazminatı Bölge Yargıcı Yvonne Gonzalez Rogers verecek.
META’NIN YIL BOYU SÜREN HUKUKİ MÜCadelesi
Bu dava, Meta için yıl boyu süren hesap verebilirlik sürecinin bir parçası. Meta ve diğer sosyal medya şirketlerine karşı bireyler, okul bölgeleri ve eyaletler tarafından açılan dava dalgası, teknoloji devleri için “büyük tütün şirketleri anı” olarak adlandırılıyor. New Mexico’da bir jüri, mart ayında Meta’yı eyaletin tüketiciyi koruma yasalarını ihlal etmek ve çocukları cinsel istismarcılardan korumakta başarısız olmakla suçlu buldu; şirket toplam 942 milyon dolar tazminat ödemeye ve bildirimleri sınırlamak gibi değişiklikler yapmaya mahkum edildi. Los Angeles’ta bir jüri de Meta ve YouTube’u genç bir kadını bilinçli olarak bağımlı hale getirip ruh sağlığına zarar vermekten toplam 6 milyon dolar tazminat ödemeye mahkum etti. Meta her iki kararı da temyize götüreceğini açıkladı. Mayıs ayında Meta, YouTube, TikTok ve Snap, Kentucky’deki bir okul bölgesinin açtığı davada anlaşmaya vardı; anlaşmanın koşulları açıklanmadı. Tennessee başsavcısının Meta’nın gençlerin ruh sağlığına bilerek zarar verdiği iddiasıyla açtığı bir dava da devam ediyor. Florida’dan bir genç ise TikTok, YouTube ve Snap ile anlaşmaya varmasının ardından temmuz ayında Meta’ya karşı açtığı davadan vazgeçti. Meta ve diğer sosyal medya devleri, “sosyal medya bağımlılığı” diye bir şey olmadığını ve gençleri korumak için ebeveyn denetim araçları, gençler için varsayılan gizlilik korumaları ve ara verme hatırlatıcıları gibi özelliklere büyük yatırım yaptıklarını savunuyor. Eleştirmenler ise bu önlemlerin gençleri çevrimiçi ortamda korumak için etkisiz ve yetersiz olduğunu iddia ediyor.