ABD Savunma Bakanlığı, bağımsız yayın çizgisiyle tanınan askeri gazete Stars and Stripes’ın üst düzey yöneticilerini görevden alarak basın özgürlüğüne yönelik tartışmalı bir adım attı. Pentagon yönetiminin bu hamlesi, gazetecilik örgütlerinin sert tepkisine yol açtı. Açıklamalarda Savunma Bakanı Pete Hegseth’in askeri birliklerin bağımsız haber kapsamını manipüle etmeye çalıştığı eleştirisi öne çıktı.
PENTAGON'UN STAR AND STRIPES'TAN KOPUŞU
Muhabir Lara Korte’nin aktardığına göre, kendisi Cuma günü yayıncı Max Lederer ve genel yayın yönetmeni Erik Slavin ile birlikte işten çıkarıldı. İşten çıkarma bildirimleri medyaya da yansıdı. Slavin, görevden alınmasının “CBS Sunday Morning” programına verdiği bir röportajla ilişkilendirildiğini söyledi. Slavin, sansüre ilişkin varsayımsal bir soruya verdiği yanıt nedeniyle itaatsizlikle suçlandığını belirterek, “Yasadışı bir emre itaatsizlik edeceğimi söylemedim. Sadece yasaların ve hükümet düzenlemelerinin söylediğini doğruladım. Stars and Stripes’ın haber yönetimi ve sansürden uzak olması gerekiyor” ifadelerini kullandı.
GÖREVDEN ALMANIN ARKA PLANINDAKİ GÖRÜŞME
Temmuz başında yayınlanan televizyon programında gazeteci David Martin, Slavin ve Korte ile Pentagon baskısına rağmen haberciliğe devam etme çabalarını konuşmuştu. Stars and Stripes, ABD ordusunun bir ürünü olarak kısmen Pentagon tarafından finanse edilmesine rağmen kendisini ticari gazeteler gibi konumlandırıyor ve haberleri özgürce takip ediyor. Hegseth’in üst düzey sözcüsü Sean Parnell, Ocak ayında gazetede değişiklikler olacağının sinyalini vermiş, bu durum haber merkezinde endişe yaratmıştı. Nisan ayında Savunma Bakanlığı, Kongre’nin zorunlu kıldığı ombudsman Jacqueline Smith’in görevine son verdi. Smith, daha önce Pentagon’un Stars and Stripes’ın editoryal içeriğini kontrol etme girişimlerini kamuoyuna duyurmuş, Haziran ayında ise federal mahkemede Birinci Değişiklik haklarının ihlal edildiği iddiasıyla dava açmıştı. Dava halen devam ediyor.
İSTİFA YERİNE GÖREVDEN ALMA KARARI
Lederer, bu hafta başında Eylül sonunda emekli olmayı planladığını duyurmuş ve savunma yönetiminin gazetenin misyonuna dair anlayışından temel olarak ayrıldığını açıklamıştı. Ancak Cuma günü kendi koşullarıyla ayrılması beklenmeden görevden alındı. Pentagon konuyla ilgili yorum yapmaktan kaçındı ve hafta başında “yayıncının askeri yardımcısı” olarak atanan Deniz Kuvvetleri Kaptanı Bill Urban’ın açık mektubuna atıfta bulundu. Görevdeki bir Halkla İlişkiler subayının, güvenilirliği askeri komuta zincirinden bağımsızlığına dayanan bir kuruluşun üst yönetimine getirilmesi, üst düzey Demokrat senatörlerin de tepkisini çekti. Hegseth’e mektup yazan senatörler bu atamanın ciddi sorular doğurduğunu ifade etti.
MODERNİZASYON GEREKÇESİ VE ELEŞTİRİLER
Urban mektubunda, Stars and Stripes’ın “modernizasyon” ihtiyacı olduğunu savundu ve Pentagon liderliğinden gazetenin editoryal bağımsızlığına bağlılık konusunda “çoklu güvence” aldığını belirtti. Ancak Parnell’in onayıyla yayınlanan yeni bir notta, gazetenin “ulusal güvenliği olumsuz etkileyecek veya ABD personelini açıkça tehlikeye atacak materyallerin yayınlanmasından kaçınması” gerektiği vurgulandı. Eleştirmenler, özellikle bu ifadelerin gazetecilik faaliyetlerini kısıtlama potansiyeli taşıdığına dikkat çekti. Stars and Stripes’ın, Pentagon yönetiminin sakıncalı bulabileceği haberleri yayınlamaya devam ettiği, örneğin Bahreyn’den tahliye edilen donanma ailelerinin karşılaştığı zorlukları ve USS Abraham Lincoln gemisindeki denizcilerin yaşadığı sıkıntıları gündeme getirdiği belirtildi.
GAZETECİLERDEN SAVUNMA VE ÖZGÜR BASIN VURGUSU
Korte, askerlerle birlikte yaşayıp onların hikayelerini paylaşmayı büyük bir ayrıcalık olarak gördüğünü söyledi. Son altı aydır İran’daki uzun süreli çatışmayı haberleştirdiklerini belirten Korte, “Bu görevden almalar, Anayasa’yı savunmaya yemin etmiş ve özgür ve bağımsız bir basına sahip olma hakkını hak eden askerler için bir utançtır. Askeri ailelerin ve hizmet üyelerinin deneyimlerini dünyayla paylaşma görevi bize emanet edildi, bunu hafife almıyorum” dedi. Özgür İfade ve Bireysel Haklar Vakfı ise işten çıkarmaları “özgür basına yönelik çirkin ve Amerikan karşıtı bir saldırı” olarak nitelendirdi. Vakıf açıklamasında, “Amerika’nın cesur askerleri Anayasa’yı savunmaya yemin etti. Onlar, 250 yıl önce kurucuların savunduğu özgür ve bağımsız basını hak ediyor, Pravda tarzı propagandayı değil” ifadelerine yer verildi.