ABD Başkanı Donald Trump’ın, Venezuela’ya yapılan saldırılar sonrasında, dünyanın en büyük petrol rezervlerine sahip ülkenin petrol endüstrisine “çok güçlü bir şekilde” dahil olacaklarını açıklaması, ülkenin petrol kaynaklarını yeniden gündeme taşıdı. Trump yönetimi, yoğun ekonomik ve askeri baskının ardından Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro’ya karşı büyük ölçekli bir saldırı başlatırken, Maduro’nun yakalandığı bildirildi. ABD’nin başkenti Karakas’a yönelik düzenlenen saldırılar, aynı zamanda Venezuela’nın siyasi geleceği ve petrol endüstrisine dair belirsizlikleri de artırmış durumda.

DÜNYA PETROL REZERVLERİNDE EN ÜST SIRA

Trump, düzenlediği basın toplantısında, Venezuela’daki saldırılara ve Maduro’nun yakalanmasına ilişkin bilgileri paylaşarak, ABD’nin büyük petrol şirketlerini ülkede devreye sokacaklarını, milyarlarca dolar harcayarak petrol altyapısını onaracaklarını ve bunun ekonomik kazanç sağlayacağını ifade etti. Bu durum, Venezuela’nın zengin petrol kaynaklarını yeniden ön plana çıkarırken, ülkenin mevcut durumunu da sorgulatıyor. Henüz 2023 yılı itibarıyla yaklaşık 303 milyar varil ile dünyanın en büyük kanıtlanmış ham petrol rezervlerine sahip olan Venezuela, altyapı sorunları, uluslararası yaptırımlar ve yetersiz yatırımlar nedeniyle potansiyelinin çok altında bir üretim seviyesine ulaşabiliyor.

CANLI BARDAK ÜRETİM MİKTARLARI

Venezuela’nın mevcut üretimi, 2023 yılında küresel ham petrol üretiminin yalnızca yaklaşık yüzde 0,8’ine denk geliyor. Ülke, 2023’te 742 bin varil günlük petrol üretirken, bu rakam 2013 seviyelerine göre yüzde 70’lik bir düşüşü göstermekte. Uluslararası petrol şirketlerinin ülkedeki faaliyetleri yaptırımlar sebebiyle kısıtlı kalırken, Venezuela’nın devlet petrol şirketi PDVSA’nın bütçe kısıtları, nitelikli teknik personel eksikliği ve yabancı yatırım yetersizliği, petrol ve doğal gaz geliştirme faaliyetlerine olumsuz yansıyor. Eski Devlet Başkanı Hugo Chavez ve Maduro dönemlerinde PDVSA’nın sosyal programların finansmanında yoğun bir şekilde kullanılması, devlet kontrolünün artmasına neden olurken, bu durum şirketin kârlarının tekrar yatırıma yönlendirilmesi engellenmiş ve petrol üretimindeki düşüşe katkı sağlamış görünüyor.

ÇİN, VENEZUELA PETROLÜNDE EN BÜYÜK ALICI

Venezuela, Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü’nün (OPEC) kurucu üyeleri arasında yer almakta. 1970’lerde petrol endüstrisini millileştirerek PDVSA’yı kuran Venezuela, 1990’lı yıllarda sektörün yabancı yatırımcılara açılması için adımlar atmıştı. Ancak 1999 yılında Hugo Chavez’in devlet başkanı olmasıyla birlikte, devletin petrol endüstrisindeki payı artırıldı. Chavez yönetimi, yeni ve mevcut projelerde vergi ve ruhsat ücretlerini yükselterek, PDVSA’nın tüm petrol projelerinde çoğunluk hissesine sahip olmasını zorunlu hale getirmişti. 2007 yılında yabancı petrol şirketlerinin projelerine el koyarak Exxon Mobil ve ConocoPhillips gibi firmaların ülkeden ayrılmasına neden oldu. Venezuela’da kalan tek ABD’li petrol şirketi Chevron, sınırlı bir lisans ile faaliyet gösteriyor. Petrol ihracatı ise, tüm olumsuzluklara rağmen Venezuela’nın en önemli gelir kaynağı olmaya devam ediyor. Yapılan yaptırımlar nedeniyle, geçmişte ABD’nin en büyük alıcısı konumundaki Venezuela petrolü, artık Çin tarafından en fazla talep edilen petrol haline geldi.