8 Mart Pazar günü akşam saatlerinde dini lideri belirlemekle yetkili 88 kişilik Uzmanlar Meclisi, yeni liderin Mücteba Hamaney olduğunu açıkladı. Devrim Muhafızları ile bağlantılı yarı resmi bir haber ajansına göre, bu duyurunun Ali Hamaney’in cenazesinden önce yapılması beklenmiyordu.
LEADER BELİRLENDİ
8 Mart’ın gündüz saatlerinde ise liderin belirlendiği haberi geldi ancak ismin açıklanması birkaç saat süreyle gizli tutuldu. Hamaney’in seçilmesiyle ilgili tebrik mesajı, İran Meclisi Haber Ajansı tarafından yayımlandı. İran Cumhurbaşkanı mesajında, “Ülkedeki mevcut sorunların üstesinden gelebilmek sizin hikmetli liderliğinizin yanı sıra halkın güven, dayanışma, katılım ve geniş tabanlı direnişine dayanan bir ortamın oluşturulmasıyla mümkün olacaktır.” ifadelerine yer verdi. Pezeşkiyan, birliği koruma ve bağımsız bir İran oluşturma adına yeni lidere başarı dileklerini iletti.
MÜCTEBA HAMANEY KİMDİR?
Mücteba Hüseyni Hamaney, 17 Eylül 1969 tarihinde Meşhed kentinde dünyaya geldi. ABD-İsrail’in 28 Şubat’ta gerçekleştirdiği hava saldırısında hayatını kaybeden eski İran lideri Ali Hamaney’in ikinci oğlu olan Mücteba, 1979 yılında ailesinin Tahran’a taşınmasının ardından dini eğitimine Kum’da yer alan İslam ilimler okulunda devam ederek fıkhı ve usul eğitimini ilerletti. Birçok dini otorite tarafından verilen “harici dersler” adı verilen müderrislik eğitimi aldı ve bu dersleri veren hocalar arasında yer aldı. Şii mezhebine göre, İslami ilimlerin en üst seviyesinde olan bu eğitimi alan bireyler müçtehit olarak tanınıyor. Mücteba Hamaney, İran-Irak Savaşı (1980-1988) döneminde İran’ın Besic gücünün gönüllü bir üyesi olarak cephede de görev aldı. Resmi bir görevi olmamasına rağmen, 2000’lerin ortalarından itibaren adının hem ulusal hem de uluslararası medyada sıkça geçmeye başladığı gözlemlendi.
POLİTİKADAKİ ETKİLERİ
Bazı analistler, Mücteba Hamaney’in dolaylı etkisini vurgulayarak, İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun bazı komutanlarıyla ilişkilerinin bulunduğunu ve 2005 ile 2009 yıllarındaki cumhurbaşkanlığı seçimlerinde rol aldığını belirtmişti. Son yıllarda, babasının halef adayı olarak sürekli medyada gündeme gelen Mücteba Hamaney’in özel yaşamı hakkında sınırlı bilgi mevcut. Kendisi genellikle medyadan uzak bir yaşam sürmekteydi.
İRAN LİDERİ VE YETKİLERİ
İran’da seçimle gelen Cumhurbaşkanı sınırlı yetkilere sahip iken, liderlik makamı tüm devlet organlarının üzerinde yer alıyor ve iç ile dış politika konularında nihai kararı veren merci kabul ediliyor. Cumhurbaşkanı dahil bütün devlet organlarının üzerinde bir otoriteye sahip olan “rehber” sıfatına sahip lider, İran Silahlı Kuvvetleri’nin başkomutanı olarak iç güvenlik ve dış politika alanlarında da belirleyici bir rol üstleniyor. 88 kişilik Uzmanlar Meclisi tarafından seçilen İran lideri, bu meclise aday olan kişilerin çoğunun lider tarafından belirlendiği Anayasayı Koruyucular Konseyi (AAK) tarafından onaylanmakta.
BABA POLİTİKALARINI SÜRDÜRECEK Mİ?
Birçok gözlemci, Mücteba Hamaney’in babasının sert politikalarını sürdüreceğini düşünürken, bazıları da ABD ve İsrail’in saldırılarında ailesini kaybeden Mücteba’nın Batı’nın baskısına karşı direneceğini öngörüyor. Mücteba seçildiği an itibarıyla hedef haline de gelmiş durumda. İsrail Savunma Bakanı, dini liderin halefinin “kesinlikle ortadan kaldırılacak bir hedef” olduğunu ifade etmişti. 28 Şubat’taki hava saldırısında Ali Hamaney’in ölümü ile yeni liderin seçimine kadar geçici olarak mevcut makamı yürütme konseyinin temsilciliği yapmıştı.